Door: Roeland Muskens
Gepubliceerd: vrijdag 6 juni 2008 02:02
Update: vrijdag 6 juni 2008 08:01
Ethiopië lijkt een onuitputtelijke voorraad hardlopers te hebben, die stuk voor stuk mee kunnen doen in de wereldtop. Wat is hun geheim?
Het is net zes uur ’s ochtends en de eerste zonnestralen dringen door het bladerdak van de eucalyptusbomen, even buiten miljoenenhoofdstad Addis Abeba in Ethiopië. Ze werpen grillige schaduwen op de vlakke en verende aardbodem; de ideale trainingsondergrond voor hardlopers. Iedere dag rennen hier honderden mannen, vrouwen en kinderen hun vaste rondje.
Onder hen twintig atleten die worden getraind door Getaneh Tessema, voormalig Nederlands kampioen veldlopen, tien kilometer én de halve marathon. Tessema, die in 1992 politiek asiel kreeg in Nederland, is terug in zijn geboorteland. De top van de Ethiopische hardlopers heeft zich rondom hem verzameld. Vier van de zes Ethiopische marathonlopers voor de Olympische Spelen in Peking trainen bij hem. Onder wie ook zijn vrouw, Gete Wami, die onlangs een half miljoen dollar in ontvangst mocht nemen voor de gemiddeld beste prestatie tijdens de zogenoemde majors, de marathons van Londen, Boston, Berlijn en New York.
Hardlopers zijn Ethiopië’s nationale exportproduct, zegt Tessema. ‘Als de beroemde atleten op straat lopen, drommen de mensen om hen heen, proberen ze aan te raken, een handtekening te krijgen. Het zijn absolute sterren.’ De Ethiopiërs weten dat hun land beroemd is om de sportprestaties. Dat begon al tijdens de Olympische Spelen in 1960 toen de legendarische hardloper Abebe Bikila, op blote voeten, goud won in de marathon in Rome.
Sindsdien is Ethiopië vele tientallen olympische medailles en wereldtitels rijker. Langeafstandloper Haile Gebrselassie is de huidige held van de natie. Maar ook zijn tien jaar jongere collega Kenenisa Bekele, die de wereldrecords op de 5.000 en 10.000 meter van hem heeft afgesnoept, is mateloos populair.
Wat is het geheim van de Oost-Afrikaanse hardloopsuccessen? Veel mensen wijzen op de hoogte waarop de Ethiopiërs wonen en het hoge percentage rode bloedlichaampjes dat daarvan het gevolg is. Ook de lichaamsbouw zou meespelen: tengere mannen en vrouwen, pezig en zonder overtollig vet. En ook de voeding zou een rol kunnen spelen: de lokale graansoort teff zou de Ethiopiërs tot grote prestaties in staat stellen. ‘Het speelt allemaal vast wel mee’, zegt de Nederlander Theo Joosten, die in Ethiopië is aangesteld als bondscoach voor de middenlange afstanden. ‘Maar de echte waarheid is veel simpeler: de Ethiopiërs trainen gewoon kei- en keihard.’
Joosten – ooit de trainer van de Nederlandse 800 meter loper Marco Koers – voelt zich in Ethiopië als een jongetje in een snoepwinkel: ‘Ongelofelijk wat voor talent hier rondloopt. Er komt geen einde aan. Vanochtend weer een nieuwe jongen getraind: zo ontzettend talentvol. Ik liet hem zes keer vierhonderd meter lopen met steeds twee minuten tussenpauze. Hij speelt het klaar om iedere keer onder de 57 seconden te blijven. Dat is echt fenomenaal. En hij is pas zeventien. Bij ons zou zo iemand meteen Nederlands kampioen zijn.’
Uitblinken in hardlopen is voor veel Ethiopiërs een ontsnappingsmogelijkheid uit de armoede. Ze kijken dan onder andere naar Haile Gebreselassie die door zijn sportieve successen een van de rijkste mannen van het land is geworden. Naar Ethiopische begrippen is het prijzengeld dat wordt betaald op atletiekwedstrijden astronomisch. Geen wonder dat bij het krieken van de dag in de hoofdstad Addis Abeba de straten gevuld zijn met duizenden mannen, vrouwen en kinderen die hun rondjes rennen. Iedere ochtend weer. Kilometer na kilometer.
Getaneh Tessema roemt het doorzettingsvermogen van zijn landgenoten. ‘Ethiopiërs kunnen keihard zijn voor zichzelf. Vooral mensen van het platteland zijn gewend zichzelf af te beulen. En daarbij komt: Ethiopiërs vinden hardlopen gewoon leuk. Ook mensen die niet met sport bezig zijn lopen hard. Gewoon om ergens naar toe te gaan; naar school of naar het dorp.’
Op de langeafstandswedstrijden heeft Ethiopië feitelijk alleen te duchten van buurland Kenia. Beide landen delen de Riftvallei waar de omstandigheden ideaal zijn voor langeafstandslopen. Maar waar de Kenianen vooral een individuele aanpak kennen, kiest Ethiopië voor de collectiviteit en de groepsdiscipline. De Ethiopiërs doen het de laatste tijd beter dan hun buurland en verwachten veel goud binnen te halen, in Peking. Aan de trainingsinzet in het eucalyptusbos buiten Addis Abeba zal het niet liggen. De lopers hebben net een duurloop van anderhalf uur achter de rug en moeten nu een uur lang korte sprintjes trekken, hinkelen en kikkersprongen maken. Loodzwaar. Tessema heeft een twijg van een boom getrokken en zweept – half grappend – zijn lopers op. Om tien uur rijdt hun bus pas de stad weer in, en kunnen de lopers aan ontbijt gaan denken. En ’s middags om vijf uur is er opnieuw een training. Een ijzeren regelmaat. Pezen, vet, voeding, klimaat. Het speelt vast mee maar volgens de coach is de waarheid simpeler: Ethiopiërs trainen keihard.