Door: Arnold Karskens 
Gepubliceerd: donderdag 12 juni 2008 23:12
Update: vrijdag 13 juni 2008 08:06
Op 15 juni vorig jaar stierf de 20-jarige Nederlandse militair Timo Smeehuijzen in Uruzgan bij een zelfmoordaanslag. Een vader van twee kinderen die bij de klap omkwamen, stelt Nederlandse militairen verantwoordelijk voor hun dood.
Nek Mohammed, de vader van de twee omgekomen jongens Salih (12) en Sultan (9) wijst naar donkere strepen op het betonnen afvoerkanaal naast de weg. ‘Het opgedroogde bloed van mijn kinderen’, weet de Afghaan.
Op het kruispunt tussen het administratieve centrum en de bazaar van Tarin Kowt herinneren alleen kleine stenen monumenten en vlaggen op stokken aan de zelfmoordaanslag. Deze zondag precies een jaar geleden liet een terrorist een bom afgaan op zo’n tien meter van een Nederlands militair konvooi.
Naast de Nederlandse militair Timo Smeehuijzen stierven ook twee kinderen van Nek Mohammed, een man met tulband en witte haren in zijn baard. Hij herinnert zich die bewuste ochtend goed. ‘Ik was aan het werk toen de kinderen zeiden: ‘De Amerikanen komen. We willen kijken of ze iets willen geven.’ Ze verlieten het huis. Toen volgde een enorm zware explosie.’
‘Ik wilde meteen naar buiten, maar Nederlandse militairen in de straat stuurden me terug. Toen ik eindelijk naar buiten mocht, dacht ik dat ze misschien gewond zouden zijn en ging naar het ziekenhuis. Daar gaf ik hun namen, maar volgens de artsen stonden die niet op een lijst. Toen ik weer terugkwam, zag ik vier kinderen op de grond liggen. Ze waren zwartgeblakerd, onherkenbaar. Ik wist dat twee van hen mijn zonen moesten zijn. Ik huilde erg hard.’
De dood van de Nederlandse militair, de zesde in Afghanistan, werd uitvoerig belicht in de media. De Afghaanse nabestaanden kwamen alleen in een televisieprogramma dat embedded tot stand was gekomen. Zonder censuur spuit vader Nek Mohammed openlijk kritiek op de omgang van Nederlandse militairen met lokale kinderen. Hij noemt die ronduit gevaarlijk: ‘Ze spelen met de kinderen en geven ze kauwgom en speelgoed. Ze laten ze dichtbij komen. Dat is een vergissing van de Nederlandse militairen. Zij zijn de reden van de aanslag. De taliban zou de aanslag nooit alleen tegen de kinderen hebben gepleegd.’
De vader neemt het de Nederlanders ook kwalijk dat ouders niet meteen na de aanslag naar de kinderen mochten gaan. ‘We mochten er pas na tweeënhalf uur bij. De Nederlandse militairen lieten geen mensen naderen, omdat ze bang waren voor een tweede bom. Als we eerder hulp hadden kunnen bieden, hadden enkelen misschien nog geleefd. De Nederlanders hadden alleen aandacht voor zichzelf en lieten onze kinderen liggen. Dit is in strijd met wat ze altijd zeggen dat ze hier zijn om vriendschap te sluiten.’
In een reactie wuift Robin Middel, hoofd woordvoerder operatiën, de kritiek weg. ‘In de periode van de aanslag was er een zeer lage dreiging in Tarin Kowt. Dit betekende dat van beide kanten actief toenadering werd gezocht als er patrouilles langskwamen. Daarbij speelden kinderen met militairen en omgekeerd. Na de aanslag op Timo Smeehuijzen is er vanuit de bevolking automatisch wat meer terughoudend gereageerd op patrouilles.’
Hij ontkent dat familieleden urenlang niet bij hun kinderen konden. ‘De kinderen waren helaas op slag dood. Toen duidelijk werd dat er geen verdere dreiging was van een aanvullende aanval zijn de gewonden afgevoerd naar het hospitaal. De totale afwikkeling van de aanslag, tot het vervoeren van gewonden en overledenen heeft iets langer dan een uur, hoogstens anderhalf uur geduurd.’
Over het aantal doden bij de aanslag bestaat nog altijd onduidelijkheid. Er is sprake van zeven en van negen kinderen. Een woordvoerster van het Openbaar Ministerie in Arnhem meldt dat er een after action report is ontvangen, zoals bij alle zaken waarbij geweld is aangewend. ‘We houden echter geen tellingen bij van het aantal slachtoffers.’