Door: Runa Hellinga
Gepubliceerd: woensdag 16 juli 2008 23:29
Update: woensdag 16 juli 2008 23:46
Liever een Hongaars huisje dan een grauwe flat.
Trots wijst Adrian Banc op de bloemen, paprika’s en tomaten in zijn tuin. ‘Het kan vast mooier’, zegt hij. ‘Maar we hebben altijd in een flat gewoond, dit is het eerste jaar dat we een tuin hebben.’ Adrian en zijn moeder Emilia verruilden vorig jaar hun communistische flat in de Roemeense industriestad Oradea voor een huis met een tuin in Biharkeresztes, net over de grens in Hongarije. Ze volgden het voorbeeld van vele honderden Roemenen die huizen langs de grens in Hongarije kochten.
Voor de Hongaren is het een verrassende ontwikkeling. Tien jaar geleden kwamen de werkloze Roemenen massaal naar Hongarije om daar in de bouw of de landbouw aan de slag te gaan. Vier jaar geleden vreesde Hongarije nog overstroomd te worden met goedkope Roemeense arbeidskrachten zodra het buurland EU-lid werd. Nu behoort Roemenië met zijn groeicijfer van ruim 6 procent tot de snelst groeiende economieën van Europa.
Springen om Hongaren
Terwijl de werkloosheid in het Hongaarse Biharkeresztes 17 procent is, kampt het dichtbijgelegen Roemeense Oradea met een tekort aan arbeidskrachten. Werkgevers staan daar te springen om Hongaarse arbeidskrachten. Tussen de grijze, verlaten fabriekshallen uit de communistische tijd verrijzen in razend tempo felgekleurde productieloodsen, kantoren met spiegelende gevels en goedgevulde winkelcentra.
Als gevolg van die economische explosie stijgen de Roemeense lonen snel en kunnen steeds meer mensen zich een huisje met tuin veroorloven. Maar die zijn schaars in Roemenië, zeker in de buurt van de stad, waar dorpen in het verleden plaats moesten maken voor flatwijken. En dus duur. Hongarije is goedkoper. ‘In Oradea kost een éénkamerflat al 40.000 euro. Hier koop je voor 35.000 euro een vrijstaand huis’, zegt psychologe Éva Balogh, die binnenkort verhuist.
Hoeveel huizen in het ruim 4.000 zielen tellende Biharkeresztes inmiddels Roemeens eigendom zijn, weet burgemeester Barabás niet. Maar alle huizen die te koop staan gaan op dit moment naar Roemenen. ‘Op één na heb ik alleen maar Roemeense belangstellenden voor mijn huis’, zegt János Nagy. Volgens de burgemeester zijn veel inwoners blij met de Roemenen, want door hun komst stijgen de huizenprijzen. János Nagy is het daar niet helemaal mee eens. Hij vindt zijn Roemeense buren afstandelijk. ‘Ze slapen hier, maar doen niet mee aan het sociale leven.’ Zelfs de kinderen gaan ’s ochtends naar Oradea, omdat de lokale school geen Roemeense les geeft. De meeste Roemeense kopers spreken Hongaars, maar willen dat hun kinderen Roemeens onderwijs volgen.
De Bancs kozen voor Biharkeresztes, omdat in Roemeense dorpen gas, stromend water en riolering ontbreken, voorzieningen die in Hongarije gemeengoed zijn. En Adrian is vanuit Biharkeresztes net zo snel op zijn werk.
Tegelijkertijd zijn ze trots op de veranderingen in hun vaderland, al relativeert Emilia de groeicijfers. ‘Roemenië is bezig met een inhaalslag. Veel van wat gebeurt, heeft Hongarije al achter zich.’ Ze vindt Hongaren te pessimistisch over hun situatie: ‘Daardoor sta je stil. Dat is één ding dat Roemenen wel hebben geleerd: als er iets misgaat, overleef je wel en komt er altijd weer iets anders.’