Door: Paul Scheltus
Gepubliceerd: dinsdag 14 oktober 2008 03:07
Update: dinsdag 14 oktober 2008 03:07
Argentinië kampt met de ergste droogte van de afgelopen eeuw. Massale koeiensterfte bedreigt de beroemde Argentijnse steak.
Marcelo Ramos hurkt naast zijn koe en probeert het dier aan zijn hoofd omhoog te trekken. Het rund hijgt, steunt en spartelt wat met zijn achterpoten maar opstaan zit er niet meer in. Het dier is te zwak. Over een paar uur zal ook deze koe zich voegen bij de half miljoen runderen die de afgelopen maanden in Argentinië van de dorst en honger zijn omgekomen.
De nationale veehouderij, verantwoordelijk voor de wereldberoemde Argentijnse biefstuk, is op de knieën gebracht door de ergste droogte in honderd jaar. Kleine boeren zoals Marcelo zijn het zwaarst getroffen.
Hier in het noorden van de provincie Santa Fe heeft het sinds vorig jaar december amper geregend. De grote voorjaarsbuien laten steeds langer op zich wachten. Daardoor is inmiddels een tekort van 2.500 millimeter regenval ontstaan. Vorige maand werd de noodtoestand uitgeroepen. In andere noordelijke provincies doet zich een vergelijkbare situatie voor.
De droogte komt bovenop een slepend conflict tussen Argentijnse boeren en de overheid, nadat deze in maart de heffingen op de export van granen wilde verhogen. Boerenstakingen leidden tot een ophoping van de te verkopen dieren. Het overschot heeft de prijs van rundvlees doen kelderen. Die prijs was volgens landbouweconoom Ernesto Ambrossetti al onnatuurlijk laag omdat de uitvoer van rundvlees in 2005 aan banden werd gelegd. Dat doet de regering om de kosten van biefstuk voor de eigen markt te drukken. ‘Dat verergert de situatie’, zegt Ambrossetti.
Zwaarst getroffen
Fortín Olmos ligt in het zwaarst getroffen gebied. Het dorp behoort tot de gemeente Vera en is half zo groot als Nederland. Een vijfde van de lokale veestapel is doodgegaan, zo’n 130.000 dieren.
Een tocht langs de eindeloze zandwegen maakt de schade in al zijn omvang zichtbaar. Om de zoveel meter ligt een karkas. De sterfte is zo massaal dat de dode dieren, tussen de nog levenden, in het veld blijven liggen. Over het vlakke, dorre landschap hangt de indringende geur van rottend vlees.
Hector Gómez is de getergde burgemeester van Fortín Olmos, waar 566 kleinschalige veeboeren het hart van de lokale economie vormen. Zij zijn veel kwetsbaarder dan de grote landeigenaren. ‘Hoe kleiner de boer, hoe groter de schade’, beweert Gómez. Volgens hem zijn veel van de lokale boeren zelfs de helft van hun veestapel kwijt. Om de droogte te overbruggen, heeft een boer flinke reserves nodig want de kosten stijgen snel. Grondwater is er niet meer en moet nu per vrachtwagen worden bezorgd. Ook het gras droogt uit en dus moet er veevoer worden gekocht.
De 66-jarige Marcelo Ramos heeft al zijn spaargeld, 13.000 euro, besteed aan het in leven houden van zijn koeien. Alleen zijn pick-up heeft hij nog niet verkocht. Vorig jaar had deze boer nog 350 stuks vee. Honderd dieren zijn inmiddels omgekomen. Om te zorgen voor zijn nog levende vee, moet hij dagelijks een uitgemergeld kalf verkopen.
Toch denken de meeste boeren niet aan opgeven. Daarvoor is de emotionele band voor een leven als Argentijnse gaucho te sterk.
‘Mijn man was pas echt blij als hij met zijn paard op het land was. Dan bleef hij weken weg en hoorden we niets van hem’, vertelt María del Rosario Cañete. Haar echtgenoot Aldo overleed vijf maanden geleden, net op het moment dat ook hun vee begon te sterven. Van de 65 runderen zijn er nog maar twintig in leven. ‘Men ging er vanuit dat ik alles zou verkopen’, zegt Maria, de enige gediplomeerde verpleegster in het dorp. ‘Maar mijn dochters wilden niet dat ik het land van hun vader verkocht, dus dat doen we ook niet. Maar ik houd het niet lang meer vol om de dieren te blijven voeren.’