Door: Lars Anderson
Gepubliceerd: dinsdag 17 februari 2009 23:37
Update: dinsdag 17 februari 2009 23:58
Biedt het akkoord van de Pakistaanse regering met de taliban perspectief voor een deal in Uruzgan? Of moeten we blijven knallen?
Swat zal nooit meer hetzelfde zijn. Klein Zwitserland, zoals het prachtige berggebied in Noordoost-Pakistan wordt genoemd, is afgelopen maandag door de Pakistaanse overheid weggegeven aan de taliban. Door de deal staat het de talibs vrij de provincie Malankand, waarin de Swatvallei ligt, om te toveren tot Sharialand. In ruil voor rust en stabiliteit. Is dit wellicht een ideetje voor onze jongens in Uruzgan?
Het gebied is immers door het Pakistaanse leger herhaaldelijk met harde hand binnengevallen. Toch wisten de 12.000 manschappen amper iets uit te richten tegen de 3.000 talibanstrijders, die onder leiding van geestelijk leider Maulana Fazlullah de afgelopen twee jaar de macht overnamen. Sindsdien werden sharia-executies illegaal uitgevoerd en honderden meisjesscholen verwoest. Terwijl de (westerse) toerist kort ervoor nog veilig kon genieten van Pakistans toeristische trekpleister.
Talibdealtje in Uruzgan?
Zit het Nederlandse leger in Uruzgan niet stiekem in hetzelfde schuitje? Volgens Marco Mezzera, verbonden aan Instituut Clingendael, zijn er wel parallelen te vinden. Toch is een deal met de taliban meestal een kort leven beschoren. ‘Het gaat vooral om tijdwinst. Zowel voor de taliban als voor het Pakistaanse leger. De taliban kunnen zich zo hergroeperen, en het leger kan zijn wonden likken. Het heeft veel verliezen geleden omdat het niet getraind is een guerrillaoorlog te voeren. De structuur van het militaire apparaat is volledig gericht op een confessionele oorlog tegen India, de aloude aartsvijand.’
De parallel zit in de onderhandeling. Volgens Mezzera moet er uiteindelijk toch onderhandeld worden met de taliban. Met als keerzijde dat je ze legitimiteit geeft. ‘Maar dat is niets nieuws’, beweert Mezzera. ‘Musharraf onderhandelde met de extremisten en ook de Britten hebben met de taliban in Kandahar om de tafel gezeten.’
Het grote probleem van het Westen schuilt in de mate van wetteloosheid die in het gebied heerst. Dat is de belangrijkste parallel tussen de Swatvallei en Uruzgan, dat geeft de taliban een onderhandelingspositie. Door rust te beloven krijgen ze draagvlak onder de bevolking. Bij het gewelddadige conflict in de Swatvallei kwamen het afgelopen jaar 1.500 mensen om en raakten 100.000 Pakistani dakloos. Niet verrassend stond de bevolking na het akkoord voor de regionale televisie te juichen van vreugde. Toen de taliban halverwege de jaren negentig een einde maakte aan de Afghaanse burgeroorlog, gebeurde precies hetzelfde.
Orde is de oplossing, beweert Bob Templer van de International Crisis Group vanuit New York. Een akkoord is volgens hem een schijnoplossing. ‘Ze worden telkens verbroken, omdat er geen krachten zijn waardoor de taliban zich aan de deal houden.’
Normale politiemacht
‘In plaats van met militaire macht een gebied schoonvegen, moet je proberen een normale controlerende politiemacht in te voeren, die orde kan handhaven. Van dorp tot dorp gaan, de lokale bevolking erbij betrekken en een permanent politiesysteem opzetten. Maar zowel in de Swatvallei als in Uruzgan zijn veel te weinig middelen, te weinig mensen en te weinig geld.’
Volgens Templer is het frustrerend om te zien hoe het algehele beleid van de internationale gemeenschap faalt. ‘De manschappen in Afghanistan verliezen het vertrouwen. Het volk voelt zich steeds onveiliger. Ideale omstandigheden om steeds meer naar de taliban toe te trekken.’