Door: Camil Driessen 
Gepubliceerd: maandag 27 april 2009 22:49
Update: maandag 27 april 2009 22:50
Japanners maken zich zorgen om hun nieuwe juryrechtspraak. Nintendo speelt er met het spel Guilty vs Not Guilty handig op in.
Japanners maken zich zorgen. Volgende maand wordt juryrechtspraak ingevoerd. Dus kan iedere Japanner worden opgeroepen als jurylid bij een crimineel proces. Het leidt tot sluimerende onvrede in Japan. Want vanwege hun grote verantwoordelijkheidsgevoel zijn Japanners als de dood dat ze iemand onterecht veroordelen.
‘Dit nieuwe rechtssysteem past helemaal niet bij de Japanse cultuur’, vindt Japans rechtexpert Joep van der Vliet van de Universiteit van Amsterdam. Bij juryrechtspraak zijn eigen mening en oordeel belangrijk. Maar Japanners zijn door hun oude Confuciaanse tradities juist gewend die mening te verbergen.
Rechtsystemen in het Westen hebben wortels in het christendom waardoor vergelding belangrijk is. Maar in Japan weegt het tonen van berouw aan de maatschappij veel zwaarder dan boetedoen. Van der Vliet: ‘Als iemand echt berouw toont, hebben veel Japanners al gauw: waarom zouden we hem nog straffen?’
Het Japanse rechtstelsel geniet van oudsher dan ook weinig aanzien. Om meer draagvlak te creëren, besloot het parlement vijf jaar geleden de burgers erbij te betrekken. Het gevolg is dat vanaf volgende maand zes burgers en drie rechters samen moeten beslissen of iemand schuldig is.
In het Japanse strafrechtsysteem wordt nu 99 procent van de verdachten veroordeeld. Door invoering van juryrechtspraak worden de cellen mogelijk fiks leger. ‘Perfectionisme zit erg sterk in de Japanse cultuur. Liever tien schuldigen vrij, dan één onschuldige vast,’ zegt Van der Vliet.
Onvoorbereid hoeft de perfectionistische Japanner de rechtbank niet te betreden. Met het computerspel Guilty vs Not Guilty speelt Nintendo in op de juryvrees. Het spel is een complexe, slepende simulatie van een Japans proces. Spelers worden geconfronteerd met tegenstrijdig bewijsmateriaal en moeten nadenken over het motief en de toerekeningsvatbaarheid van de verdachte.
Nintendo wist de laatste jaren haar dominante plek uit het Super Mario-tijdperk te heroveren met spellen die maatschappelijk verantwoord en voor een breed publiek aantrekkelijk zijn. Van haar draagbare DS-spelcomputer werden meer dan 100 miljoen stuks verkocht. Juist niet-gamers vielen voor de spelletjes waarmee je leert koken en je geheugen kunt trainen.
Ook het nieuwe rechtbankspel is voor op de DS. Voor Nintendo valt te hopen dat Japanners warmer lopen voor de game dan ze voor het nieuwe rechtsstelsel doen.