Door: Arnold Karskens 
Gepubliceerd: zondag 10 mei 2009 23:58
Update: maandag 11 mei 2009 13:51
Voor de vrijlating van de Nederlandse journaliste Joanie de Rijke is een ton losgeld betaald. Ze was een week in handen van talibanstrijders. "Ik wil de taliban niet afschilderen als monsters. Ik leef tenslotte nog."
Joanie de Rijke werd vorig jaar november gekidnapt. De blonde freelance medewerkster van het Vlaamse weekblad P-Magazine was een week in handen van talibanstrijders, op een uur rijden ten oosten van de hoofdstad Kabul. De Rijke wilde een interview met de religieuze opstandelingen omdat die in augustus tien Franse paracommando’s in een gevecht hadden gedood. Eenmaal ter plaatse in het district Sorobi werd ze verdacht van spionage.
In haar boek In handen van de taliban dat deze week uitkomt, beschrijft de 43-jarige journaliste, geboren in Dordrecht, dat ze verschillende malen is verkracht door talibancommandant Ghazi Gul. Voor zover bekend is het de eerste keer dat een Nederlandse journaliste bij een ontvoering is verkracht. Voor haar vrijlating is 137.000 dollar (omgerekend zo’n 100.000 euro) losgeld betaald. Nooit eerder werd losgeld betaald voor een Nederlandse journalist.
Na haar vrijlating ontkende De Rijke beide feiten. In een reactie zegt ze: ‘Het was toen nog te vers. Iedereen zei: zwijg erover. Maar het is schijnheilig een boek te schrijven zonder deze feiten te vermelden.’ De ontvoering, zelf praat ze over gijzeling, wil ze pertinent niet goedpraten, maar ze vraagt om begrip. ‘Ik wil de taliban niet afschilderen als monsters. Ik ben ook niet kwaad op Ghazi Gul. Hij heeft me per slot van rekening in leven gelaten.’ De talibanvoorman is inmiddels omgekomen bij een NAVO-bombardement.
Collega’s betaalden het losgeld aan de taliban
Het boek In handen van de
talibanbiedt een kijkje achter de schermen. Zo verbaast het een vriend
van De Rijke, die betrokken was bij de onderhandelingen over haar
vrijlating, dat de Nederlandse ambassade in Kabul geen draaiboek heeft
bij ontvoeringen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken ontkent dit
manco. ‘We werken volgens een heel helder stramien. Nederland
onderhandelt niet en betaalt ook geen losgeld.
Dat zou onderdanen vogelvrij maken.’ Omdat het operationele
informatie betreft, wil Buitenlandse Zaken niet ingaan op de
beschuldiging dat de ambassade in Kabul een bevrijdingsactie door een
gespecialiseerd ISAF-team heeft tegengehouden.
De werkgever van De Rijke, adjunct-hoofdredacteur van P-Magazine,
Michaël Lescroart, verwijt de Belgische minister van Defensie Pieter de
Crem ‘politieke angsthazerij’. De Rijke heeft een Nederlands paspoort
maar woont al jaren in België. ‘Zijn toezegging eventueel losgeld te
betalen trok hij snel in.’ Omdat zowel België als Nederland betaling
weigerden, heeft de tweekoppige hoofdredactie uit eigen beurs 50.000
dollar betaald aan het losgeld en ‘onkosten’, zoals transport, telefoon
en eten voor de onderhandelaars. De bulk, 100.000 dollar, werd
geschonken door Think Media Magazines, dat het weekblad uitgeeft.
Lescroart wil dat de regeringen van Nederland en België zich in de
toekomst meer inzetten voor ontvoerde journalisten. ‘Het mag niet zo
zijn dat het leven van freelancers moet afhangen van het geld dat
collega’s kunnen inzamelen. Daarom pleit ik voor de oprichting van een
fonds.’
Ontvoering en gijzeling van Nederlandse journalisten in
risicogebieden is een zeldzaamheid, meldt de Nederlandse Vereniging van
Journalisten. In de jaren tachtig werd correspondent Charles van der
Leeuw enige tijd vastgehouden in Libanon.
In handen van de taliban wordt donderdag gepresenteerd.
Op verzoek van direct betrokkene zijn enkele reacties verwijderd. Gelieve inhoudelijk te reageren.