Door: Eveline Domevscek & Sanne Rooseboom
Gepubliceerd: vrijdag 4 september 2009 00:47
Update: vrijdag 4 september 2009 08:18
Steek het Kanaal over en je bent in een totaal andere wereld: zo gelukkig als Hollandse kinderen zijn, zo gloomy zijn de Britse kids.
Nederlandse kinderen hebben het best naar hun zin op school, ze drinken niet, raken zelden zwanger en voelen zich goed. Een klein stukje met de boot naar het westen, en het is een heel ander verhaal. Britse kinderen zuipen meer dan wie dan ook, pesten vaker, zijn minder actief, raken eerder zwanger en zijn over het algemeen behoorlijk miserabel.
De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) in Parijs bracht deze week een rapport uit over het welzijn van kinderen in de dertig ontwikkelde landen die lid zijn van de organisatie. Natuurlijk komt er uit het rapport, zoals uit elk onderzoek, dat het leven in Scandinavië het beste is. Kinderen in Zweden en Noorwegen hebben ruimte, een wonderlijk sociaal systeem en elanden. Maar de Nederlanders doen het ook niet slecht. De OESO haalt een rapport van Unicef aan uit 2007 waarin Nederlandse kinderen het gelukkigst uit de bus komen van alle Westerse kinderen. En Britse kinderen het minst.
Zichzelf zijn
Waarom is dat toch, vroegen we verbaasd aan kenners aan beide kanten van het Kanaal. Het antwoord, van pedagogen, sociologen, leraren en ouders kwam steeds op hetzelfde neer: omdat kinderen zichzelf kunnen zijn in Nederland. ‘Nederlandse kinderen leven in een wereld waarin hele democratische verhoudingen bestaan met ouders en leraren’, zegt de vooraanstaande professor Sociaal Beleid Jonathan Bradshaw van de University of York. ‘Britse kinderen zitten vast in een hele strikte omgeving en dat werkt door in hoe ze opgroeien.’ In onderzoek dat hij zelf deed naar het welzijn van kinderen, kwam Nederland nog beter naar voren dan in het rapport van de OESO. ‘Omdat ik specifiek heb gevraagd naar de verhouding die kinderen hebben met volwassenen.’ Beter dan Zweden zelfs, ha.
Geluksprofessor Ruut Veenhoven van de Erasmus Universiteit in Rotterdam denkt dat het schoolsysteem van grote invloed is op het geluk van kinderen. ‘Dat van ons is hartstikke kindvriendelijk. Er mag dan altijd gezeurd worden, als je het vergelijkt met andere landen is het hier zo slecht nog niet.’
Als je twee foto’s van schoolkinderen naast elkaar zou leggen, zegt hij, zie je Britse kinderen in strenge schoolpakjes vergeleken met Nederlandse kinderen die vrij rondhuppelen op het schoolplein. ‘Dan zie je meteen waarom de Britse kinderen zoveel ongelukkiger zijn.’
Dat die beleefde Britten zo netjes in de rij staan bij de bushalte, is dus eigenlijk een houding die ze diep ongelukkig maakt. ‘Je doet wat je verteld wordt’, vat Nederlandse expat Annette van Essen (48) het samen. Haar twee kinderen waren zes en acht toen ze twaalf jaar terug van Nederland naar het Britse Surrey verhuisden. ‘Ze staan nu met open mond te kijken hoe kinderen in Nederland omgaan met docenten.’
Het heeft goede kanten, de nederigheid die Britten wordt aangeleerd, zegt ze. Kinderen zijn beleefd, kennen hun plek, hebben respect. Maar ze ontwikkelen zich minder vrij, ze worden niet voor vol aangezien. De hiërarchie in de Britse samenleving werkt daardoor volgens haar excessen in de hand. Omdat kinderen zich niet zeker voelen, wordt er meer gedronken, is er meer geweld.
Daarbij staat er meer druk om te presteren op Britse schoolkinderen dan op Nederlandse, vertellen leraren in Nederland en Engeland.
‘Voor Britse begrippen is het hier echt een speeltuin op school’, zegt een lerares van The British School in Den Haag die anoniem wil blijven.
Pedagoge Wilma Vollebergh van het Trimbos Instituut kan dit nog onderbouwen met resultaten uit eigen onderzoek: ‘Het Nederlandse kind heeft heel weinig last van stress door school. Sterker nog, ze zijn de meest stressvrije kinderen van Europa.’
Nederlanders zijn heus niet heilig. Onze kinderen roken bijvoorbeeld meer dan Britse kinderen. Zowel Nederland als Groot-Brittannië scoren slecht wanneer het gaat om de omgeving waarin kinderen opgroeien. Volgens het rapport is er te weinig groen, te veel geluidsoverlast en wonen mensen dicht op elkaar. (Dat is natuurlijk veel en veel beter in Scandinavië.) Vijftien procent van de Nederlandse 13- tot 15-jarigen is al twee keer dronken geweest in hun leven, meer dan kinderen in de VS, Italië of Griekenland. Maar het is de helft van het aantal dronken tieners in Groot-Brittannië. Britse jongeren, kinderen eigenlijk, drinken meer dan kinderen in alle andere westerse landen.
Van alle OESO-landen heeft Nederland de minste jongeren die niets doen. Slechts 3 procent van onze 15-tot 19-jarigen heeft geen werk of zit niet op schoolschool. In Groot-Brittannië is dit 11 procent van de jongeren.
Volgens Greetje Timmerman, universitair hoofddocent pedagogiek aan de RuG, laat het politieke beleid van de jaren ‘70-’80 nu nog duidelijk zijn sporen na. ‘Toen stonden opeens massa’s jongeren werkloos op straat. Nu is dat nog steeds zo. Er is dus al decennia lang veel meer jeugdwerkloosheid dan hier.’
De Britse professor Bradshaw zegt hetzelfde: de Thatcher-jaren waarin de werkeloosheid enorm steeg, ebben nog na.
Foto: Getty Images
Dikke pillen over welzijn en geluk
De OESO heeft zelf geen onderzoek gedaan, maar heeft recente
onderzoeken uit de dertig lidstaten op alle vlakken gecombineerd en
geanalyseerd. Vervolgens is gekeken naar de situatie voor kinderen in
elk land op zes vlakken: materieel welzijn, behuizing en omgeving,
educatie, gezondheid, risicogedrag en de kwaliteit van scholen. Elk
onderdeel is opgebouwd uit elementen die een kind beïnvloeden. Onder
‘gezondheid’ vallen bijvoorbeeld kindersterfte, geboortegewicht en
gezondheidszorg. ‘Risicogedrag’ bevat cijfers over roken,
tienerzwangerschappen, jeugdwerkeloosheid en alcoholmisbruik.
De onderzoekers geven in hun rapport toe dat het onderzoek nooit
sluitend kan zijn. Geluk, of welzijn, is een moeilijk te vangen begrip
en kinderen kunnen anders op vragenlijsten reageren in elk land.