Door: Petra Janbroers
Gepubliceerd: donderdag 17 september 2009 05:30
Update: donderdag 17 september 2009 09:53
Arbeidsmigranten, asielmigranten of gezinsmigranten, op alle buitenlanders zit een etiket. Hun motieven – economisch, politiek of emotioneel – komen uiteindelijk op hetzelfde neer: hier is het beter dan daar. Toch remigreren duizenden Turken, Marokkanen, Polen en Surinamers. Is het daar misschien toch beter dan hier?
Dat wordt nog lachen straks, als we het nu publiekelijk al niet meer zo op allochtonen hebben. In 2050 zal Nederland bijna 5 miljoen allochtonen tellen – 1,8 miljoen meer dan nu. Het aantal niet-westerse allochtonen (Turken, Marokkanen, Surinamers, Afrikanen, Aziaten en Latijns-Amerikanen) zal van nu 1,8 miljoen stijgen tot 3 miljoen en daarmee 17,2 procent van de totale bevolking bedragen tegen 10,8 vorig jaar, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek. Voor de goede orde: allochtonen zijn volgens het CBS niet alleen de eerste generatie ‘echte’ buitenlanders, maar ook zij die hier ter wereld kwamen maar van wie ten minste één van de ouders uit den vreemde komt (de tweede generatie).
Zagen we de laaggeschoolde, goedkope buitenlanders in de vorige eeuw nog graag komen om onze vuile klussen te klaren, nu ze met hun herenigde en nieuwe gezinnen zijn gesetteld, beginnen we te steigeren.

Foto: ANP
Kut-Marokkanen
Wat kost een allochtoon ons wel niet, vraagt Wilders’ PVV zich openlijk af. Ze leggen beslag op uitkeringen, ouderdomsvoorzieningen, onderwijsfaciliteiten en kinderbijslag. Ze islamiseren de maatschappij en we hebben overlast van kut-Marokkanen. Weg ermee, kortom. En pesten we ze er niet uit, dan geven we ze met liefde een economisch duwtje. Nederland is financieel gebaat bij remigratie, beweert de PVV. ‘Elke vreemdeling die van de remigratieregeling gebruikmaakt, levert de schatkist over een periode van tien jaar 33.531 euro op’, aldus PVV’er Fritsma tijdens Kamervragen. Hij wil dat het kabinet krachtige maatregelen treft om remigratie te bevorderen.
De opruiende PVV-taal is niet aan dovemansoren gericht. Ook niet binnen de allochtone gemeenschap zelf. 36 procent van de Marokkaanse jongeren wil Nederland verlaten, bleek in juni uit een onderzoek van Motivaction. ‘Ik voel me niet meer thuis in Nederland als ik al die negatieve verhalen over Marokkanen hoor’, zegt de 33-jarige Khadija.
China van de Middellandse Zee
Hoewel het politieke klimaat in Nederland ook een rol speelt, zeggen deskundigen dat het niet de doorslaggevende reden is waarom vroegere gastarbeiders en/of hun kinderen naar het land van herkomst terugkeren. Veel ouderen hebben heimwee en willen in eigen land oud worden. En verder is en blijft het simpel: economie is een doorslaggevende factor. Allochtonen zijn gekomen omdat het hier beter was, en de kans dat ze weer gaan is groter als het in het ‘thuisland’ goed gaat.
Dat gaat vooral op voor de hoogopgeleiden. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal Turken van de tweede generatie dat terugkeert naar het land van de ouders, in de afgelopen vier jaar verdubbeld.
Volgens Ugur Pekdemir, voorzitter van het Turkse netwerk Tannet, is de massale terugkeer vooral ingegeven door de economische kansen die jonge Turken in hun thuisland zien. ‘Turkije wordt niet voor niets het ‘China van de Middellandse Zee’ genoemd.’
Dit betekent wel dat Nederland allochtonen opleidt en vervolgens de talenten ziet verdwijnen. Een allochtone braindrain dreigt. Op Curaçao hebben ze dat allang begrepen. Daar haalt de Stichting Studiefinanciering Curaçao zoveel mogelijk jong talent met Antilliaanse wortels uit Nederland naar Curaçao om daar te ‘helpen aan de wederopbouw van de economie’.

Premies
Dat gebeurt ook in landen als Japan en Spanje, die met premies proberen hun arbeidsmigranten terug te halen. Een aantal ex-communistische landen hoeft dat niet eens. Polen keren massaal uit zichzelf terug, uit Nederland maar ook uit Groot-Brittannië en Ierland, omdat het in Polen zo goed gaat.
Omgekeerd zorgt de recessie in andere landen ervoor dat nieuwe immigranten het laten afweten. Sinds twee jaar is bijvoorbeeld 40 procent minder Mexicanen op zoek naar werk in de Verenigde Staten gegaan.
Foto: ANP
Terug voor een betere baan
Als allochtoon krijg je in Nederland minder kansen, zegt Ismail
Hakki Kadi (37). ‘De belangen van hoogopgeleide allochtonen worden
onvoldoende behartigd; uiteindelijk ben ik als geletterde Turk een
grote concurrent voor de autochtoon.’

Hakki Kadi kwam in 1972 als 3-jarige naar Nederland en remigreerde
vorig jaar. Hij werkt nu aan academische onderzoeksprojecten voor het
British Institute in Ankara. Volgens hem wordt de groep hoogopgeleide
Turken die teruggaat steeds groter. ‘In Turkije heb je met mijn
achtergrond een hoger levensniveau’, zegt hij in vloeiend Nederlands.
Meer
'Buitenlanders'Eén op de vijf Nederlanders is een westerse of niet-westerse allochtoon. We
hebben dit jaar volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 378.400
Turken, 341.640 Marokkanen en 338.519 Surinamers onder ons, de grootste groepen
‘buitenlanders’, maar ook Polen, Chinezen, Iraniers, Molukkers of welke
nationaliteiten dan ook. Ook uw sympathieke, niet onbemiddelde Belgische buurman
kan emigrant zijn.
Naar verwachting zullen de komende decennia jaarlijks zo’n
113.000 mensen Nederland verlaten; 66.000 in het buitenland geboren emigranten
en 47.000 autochtonen, inclusief tweedegeneratieallochtonen. Onder remigratie
wordt de permanente terugkeer van geëmigreerde mensen naar het geboorteland
verstaan.
'
Oprotpremie'
In Nederland vallen zowel eerstegeneratie- emigranten – de
gastarbeiders van toen – als hun hier geboren kinderen – de tweede generatie –
onder de Remigratiewet. Die wet regelt, via de Sociale Verzekeringsbank SVB, een
eenmalige uitkering voor vrijwillige verhuizing terug naar ‘eigen land’ en
maandelijkse uitkeringen voor het levensonderhoud voor 45-plussers. Ook
vluchtelingen vallen onder de Remigratiewet, die dit jaar nog wordt
‘heroverwogen.’ Wie gebruikmaakt van de ‘oprotpremie’, moet afstand doen van de
Nederlandse nationaliteit. Spijtoptanten kunnen binnen een jaar weer terug, met
terugstorting van de vergoede reiskosten.
VluchtelingenZe verlieten tegen hun zin hun geboorteland en keren vrijwillig weer terug:
asielzoekers. Ze vluchtten uit hun geboorteland vanwege oorlog of vervolging om
hun etniciteit of politieke opvattingen. De meeste vluchtelingen in Nederland
komen uit Irak, Afghanistan, Iran, Somalië en ex-Joegoslavië. Een goed deel van
de volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (200.000 tot 250.000
vluchtelingen verlaat Nederland na enkele jaren. Zo leverden vorig jaar volgens
het CBS 485 Irakezen vrijwillig hun verblijfsvergunning in. Ook 132 Iraniërs,
117 Afghanen, 72 Somaliërs en 2.275 Turken, onder wie veel Koerden, gingen weg.
Onduidelijk is hoeveel van de vluchtelingen terugkeren naar het land van
herkomst. Die gegevens worden niet bijgehouden.
Van Somaliërs, vorig jaar goed
voor zo’n 30 procent van de in totaal 15.275 asielaanvragen, is bekend dat zij
vaak doorreizen naar Groot-Brittannië. Zij worden ook wel transmigranten
genoemd. Van de Afghanen die Nederland voorgoed verlaten, lijkt een groot deel
terug te gaan. Velen komen echter na korte tijd terug naar Nederland.
Familiehereniging, heimwee, werkloosheid, economische groei in het land van
herkomst en het politieke klimaat in Nederland spelen mee in de beslissing om te
remigreren, zegt Roel Jennissen van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC).