Door: Arnold Karskens
Gepubliceerd: zondag 22 november 2009 23:57
Update: maandag 23 november 2009 06:22
De VN maken zich druk over gedode burgers in Uruzgan. Een door Nederland gesubsidieerde commissie niet.
Wie op het hoofdkantoor van de Onafhankelijke Afghaanse Mensenrechtencommissie AIHRC in Kabul vraagt naar het aantal burgerslachtoffers door buitenlandse militairen in 2009 in ‘onze provincie’, hoort van slechts twee incidenten. Daarbij zijn geen doden gevallen. ‘In januari werden drie burgers en in maart vijf burgers gewond’, meldt bestuurslid Mohammad Farid Hamidi van de door Nederland gesubsidieerde commissie.
Ook de verantwoordelijke Shafiq van het AIHRC-kantoor in Tarin Kowt heeft geen dodelijke incidenten genoteerd. ‘We kunnen niets zeggen over het aantal doden dit jaar.’ Volgens hem omdat incidenten plaatsvinden in een gevaarlijke gebied en daarom niet worden onderzocht.
Vreemd. Dr. Sher Ahmed, hoofd van de VN-missie in Afghanistan UNAMA in Tarin Kowt is namelijk ‘bezorgd’ om de civiele slachtoffers van de strijd in Uruzgan. Hij noemt twee recente gevallen. Rond 9 augustus opende een Amerikaanse helikopter het vuur op burgers, die een heuveltop in het district Chora waren opgeklommen voor een betere gsm-verbinding. Zeker drie mensen kwamen bij de beschieting om het leven.
Rond 11 juni werden twee auto’s beschoten door Nederlandse helikopters in het district Chenartu, 25 kilometer buiten Tarin Kowt. Van in de totaal veertien reizigers stierven er acht: een kind, een vrouw en zes mannen. Sher Ahmed: ‘Van één gezin komen vier mensen om: echtgenote, zoon, schoondochter en kleinkind.’ Vier raakten gewond: een kind, een vrouw en twee mannen. ‘Ik krijg geen opheldering. ISAF deelt niet altijd specifieke informatie.’
De grote tegenstrijdigheid, elf burgerdoden tegen nul, is voor het ministerie van Buitenlandse Zaken geen reden navraag te doen bij de AIHRC. Woordvoerster Annelou van Egmond is ‘tevreden’ over het werk van de commissie. Er wordt zelfs overwogen de subsidie te verlengen met een ‘beperkte optopping van 25 procent tot eind 2009’. Tussen 15 december 2007 en 31 december 2009 ontvangt de organisatie dan 1,25 miljoen euro. Elke insinuatie van belangenverstrengeling wijst ze af. ‘Van voorkeursbehandeling is geen sprake.’
Ook AIHRC-bestuurslid Mohammed Farid Hamidi ontkent dat zijn commissie in ruil voor Nederlandse hulp burgerdoden in de provincie verzwijgt. ‘Er is geen druk dodencijfers te minimaliseren. Nederland is wel onze belangrijkste donor.’
Beperkte collateral damage in de Afghaanse oorlog heeft twee grote politieke voordelen. Ten eerste stijgt het imago van Nederland als lead nation in Uruzgan dat mensenrechten respecteert. Ten tweede komt het president Hamid Karzai goed uit want excessief geweld door buitenlandse troepen holt zijn invloed uit.
Uit een opiniepeiling van The Asia Foundation blijkt dat inwoners van Uruzgan de verantwoordelijkheid van geweld in Uruzgan viermaal vaker toeschrijven aan buitenlandse militairen dan het Afghaanse gemiddelde.
Burgers meldden aan De Pers verschillende dodelijke treffen dit jaar. Een hoofdonderwijzer uit het district Khas Uruzgan zei dat afgelopen zomer in het dorp Nawa Shalee een gevangenis van de taliban werd gebombardeerd. Drie gevangenen overleden. In juni zouden twee Kuchi-nomaden zijn omgekomen en begin november overleed een vrouw ’s nachts op weg naar Tarin Kowt. Met name de inzet van vliegtuigen en gevechtshelikopters veroorzaakt burgerslachtoffers.
De SP wil dat de integriteit van het AIHRC wordt onderzocht.