Door: Eva Ludemann
Gepubliceerd: dinsdag 26 januari 2010 23:34
Update: woensdag 27 januari 2010 06:54
Alle ogen zijn gericht op Frankrijk. Hoe gaat dat land een eventueel boerkaverbod inkleden?
Zelden heeft een debat over zo’n marginaal verschijnsel zoveel aandacht getrokken: het verbod op de gezichtssluier. Dinsdag adviseerde een parlementaire commissie het Franse parlement om bij wet moslima’s in allesbedekkende gewaden te weren uit ziekenhuizen, scholen en het openbaar vervoer. Wie het verbod schendt, moet het verblijf in Frankrijk en Frans burgerschap worden ontzegd, raadt de commissie aan.
In haar tweehonderd pagina’s tellende rapport stelt de commissie dat de boerka en de nikab (zie foto) ingaan tegen de waarden van de Republiek, te weten ‘de vrijheid, broederschap en de waardigheid van de mens’ en ook tegen de strenge scheiding tussen kerk en staat.
Foto: AFP
De 32 commissieleden – 20 mannen, 12 vrouwen, allen niet-moslims en uit alle politieke partijen – constateerden na zes maanden onderzoek ook dat de allesbedekkende gewaden moslimvrouwen hinderden in hun deelname aan het arbeidsproces en integratie in de maatschappij. Zij raadpleegden ook leden uit de moslimgemeenschap, onder wie twee boerka-dragende vrouwen en Tariq Ramadan, de controversiële Zwitserse islamoloog die bij de Erasmus Universiteit werd ontslagen.
Boemerangeffect
Het verhitte debat over de gezichtssluier kreeg de afgelopen maanden veel aandacht in de Franse media en werd in West-Europese landen met veel belangstelling gevolgd. Landen als Nederland, België, Zweden en Denemarken worstelen met dezelfde vragen als Frankrijk. Is een verbod op de gezichtssluier te verenigen met het grondwettelijk recht op godsdienstvrijheid en met Europese regelgeving? Werkt een sluierverbod niet juist polariserend en krijgt het geen boemerangeffect? Is het schieten met een kanon op een mug?
Volgens schattingen van het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken dragen in Frankrijk tussen de vierhonderd en tweeduizend vrouwen de boerka of nikab. De meesten van hen zijn jong en een kwart van hen is bekeerlinge. Volgens het ministerie hangen de vrouwen veelal de radicale salafistische stroming van de islam aan. In totaal wonen in Frankrijk vijf miljoen moslims; het land heeft de grootste moslimgemeenschap van Europa. Grote problemen met gezichtssluiers dragende vrouwen hebben zich in Frankrijk tot nu toe niet voorgedaan. In juli 2008 weigerde de Franse Hoge Raad een Marokkaanse boerkadraagster de Franse nationaliteit, omdat zij een ‘radicale opvatting’ van de islam had.
Ook in andere Europese landen zijn de aantallen vrouwen met gezichtssluier klein, maar is het debat fel. In de meeste gevallen gaat het om enkele honderden vrouwen, in Groot-Brittannië zijn het er meer. België en Nederland (zo’n 150 vrouwen met gezichtssluier) kennen een gedeeltelijk boerkaverbod.
‘De boerka draagt angst aan, doet denken aan radicalisme en onderdrukking, zei premier Balkenende toen het Nederlandse kabinet in 2008 de boerkawet uitvaardigde.
In Frankrijk beschuldigden politiek analisten president Sarkozy ervan dergelijke angst onder de Franse bevolking aan te jagen en electoraal gewin uit de boerkadiscussie te willen halen.
Onenigheid
In maart worden in Frankrijk de regionale verkiezingen gehouden. Het debat over het verbod op de gezichtssluier werd afgelopen zomer aangezet door de president zelf, die verklaarde dat ‘in Frankrijk geen plaats is voor de boerka’. Vooruitlopend op bovengenoemd rapport diende Sarkozy’s partij, de UMP, begin deze maand al een wetsvoorstel in tegen de gezichtssluier, op basis van veiligheidsoverwegingen.
Verwacht wordt dat een ‘boerkaverbod’ dit voorjaar wordt aangenomen, al is er veel onenigheid over hoever zo’n verbod moet gaan, hoe het moet worden uitgevoerd en welke sancties er moeten komen. Voorlopig staan de onder een boerka verstopte moslima’s nog volop in de schijnwerpers en verdwijnt die niet uit het straatbeeld. Al is het maar omdat hij tijdens carnaval waarschijnlijk wél mag worden gedragen.