Door: Arnold Karskens 
Gepubliceerd: vrijdag 5 februari 2010 00:31
Update: maandag 27 december 2010 15:31
Agenten worden er beschoten, overvallen zijn schering en inslag. Arnold Karskens ging kijken in ‘het nieuwe Beiroet’. Dat is in Brussel.
De witte politiecombi stopt even in de Liverpoolstraat in Brussel, berucht om de illegale autohandel. In gapende donkere ruimtes wisselen auto’s bliksemsnel van kenteken of worden binnen een paar uur compleet gedemonteerd. Maar de politiewagen loert niet op de veelal illegale Afrikanen die wegschieten in de nissen. Te gevaarlijk. ‘We hebben geen kogelwerende vesten,’ zegt de bestuurder. ‘Verder mag ik niks zeggen, ook al weet ik zoveel dat je vier pagina’s met gemak kunt vullen.’ Zijn bijrijdster knikt: ’Ik riskeer elke dag mijn leven. Het geld voor de politie gaat op aan bureaus, niet aan het werk in het terrein.’
‘Dit is het nieuwe Beiroet’, zegt Frédéric Erens, lid van de rechts-populistische partij Vlaams Belang. Hij wijst naar de garages. ‘Hier komt geen belastinginspecteur binnen. De laatste was twintig jaar geleden en sindsdien nooit meer teruggezien.’
Kalashnikovs
We lopen door zijn oude wijk in West-Brussel. Reden is de oorlogstoestand in Brussel die vorige week begon toen een voortvluchtige crimineel na een overval op een Lidl op achtervolgende agenten schoot. Gevolgd door een andere overval op een wisselkantoor. Een agent kreeg drie kogels in zijn been. De gebruikte wapens waren Automatic Kalashnikovs, een berucht aanvalswapen. De 7.62 mm kogels doorboren met gemak de licht gepantserde politiewagens. De oud-volksvertegenwoordiger zag het aankomen. ‘Afgelopen jaar zijn vierduizend geweren uit Tsjetsjenië gearriveerd. Ze zijn te koop vanaf 200 euro en zelfs per dag te huur voor 50 euro.’ De toevloed van het moordtuig is door de Brusselse politietop zelf gelekt. Minister van Justie Stefaan de Clercq wil, vanwege het lopende onderzoek, geen mededelingen doen.
Draaischijf bij de handel is onder andere Kuregem, een deelgemeente van de wijk Anderlecht. De verouderde en goedkope huisvesting in de verpauperde wijk tegen het centrum aan werkt als een magneet voor gelukszoekers uit Oost-Europa en mensen zonder papieren. Straatovervallen zijn schering en inslag. Criminelen saboteren de straatverlichting om makkelijk in de duisternis weg te glippen. Stoplichten in smalle straten zijn onklaar gemaakt. ‘Dat doet de gemeente zelf. Bij automobilisten die ‘s nachts stoppen wordt anders de autoruit ingeslagen en worden inzittenden beroofd.’
Opgejut
Volgens Erens wordt in de ‘quartiers chauds’ van Brussel ook een politieke strijd gevoerd. ‘De rellen beginnen vaak vrijdag in de namiddag als de jongeren zijn opgejut in de moskeeën.’ Er zijn er tientallen, ook illegaal. En misschien moeten we de lading pistoolmitrailleurs ook zo zien. Om chaos te scheppen in de hoofdstad van Europa. En om in oorlogsterminologie te blijven: De kans op collateral damage is groot, want het zijn geen professionele criminelen, maar jongeren die direct schieten bij angst. Zelfs de linkse partijen als Groen en de Vlaamse sociaal-democratische SP.A pleiten voor zero-tolerance, na elke overtreding een proces-verbaal. Een grijns kan Erens niet onderdrukken. ‘Dat zeiden wij 20 jaar geleden al. Brussel is inmiddels geen multiculturele maar een pluriculturele samenleving. Het is zij tegen wij. Het is racisme van buitenlanders naar Europeanen. Zij lachen ons rechtssysteem uit.’
Een oudere Marokkaan, ‘al 20 jaar in Kuregem’, stopt. Ook hij heeft de buurt achteruit zien gaan: ‘De jeugd, hè’. Verder wil hij niet praten.
‘s Avonds maken slagregens en met gesmolten sneeuw gevulde gaten in het wegdek het straatbeeld van Kuregem nog triester. Weinigen wagen zich buiten na zonsondergang. In de schaars verlichte Taverne Poney Express op het Albert 1 Plein kijkt Rashid (29) de bezoeker onderzoekend aan. Graag vertelt hij over de zijde waar de beschuldigende vinger naar wordt gewezen. ‘Wij zijn het slachtoffer. Alle problemen komen door de politie. Vooral de jonge agenten tonen geen respect. Bij controles staan ze als cowboys voor je met getrokken pistool.’ Dan word je toch furieus, wil hij er mee zeggen. In een hoek achter een laptop vloeken enkele gasten naar de ordebewaking. ‘Het zijn racisten.’ Van drugshandel en straatroof, wat vooral in de schoenen wordt geschoven van jeugdige Marokkanen, is hen niks bekend. Ook al staan de Gondelsflats berucht om de overvallen om de hoek en sloot een school haar dependance in de buurt vanwege overvallen op leerlingen.
De volgende dag valt het op dat struiken soms in de dakgoten groeien. Een winkel adverteert met traditionele berberkledij, lange jalaba voor 15 euro. Zwarte brij op het plaveisel toont aan waar ooit plastic vuilnisbakken stonden.
Op het Vlaamse in renaissancestijl gebouwde stadhuis met fraaie glas-in loodramen maakt burgemeester Gaëtan van Goidsenhoven even tijd. De Waalse liberaal (36) wijst graag naar de hoogtijdagen, toen Anderlecht grote industriële nijverheid kende en de veehallen veel handelaren trokken. ‘Toen zijn de arme mensen gekomen en de overheid had geen aandacht meer voor deze buurt’, zegt de jonge burgervader, die de scepter zwaait over 80 nationaliteiten, al kunnen dat er ook meer zijn. De ernst van de situatie kan hij alleen maar beamen. In november werd het politiecommissariaat onder het stadhuis met brandbommen in de as gelegd. Het is nog altijd gesloten. ‘s Avonds patrouilleert de politie in bepaalde straten alleen nog met twee combi’s. ‘Criminelen willen een territorium creëren voor hun handel in drugs, gestolen auto’s en tegenwoordig ook wapens.’ En dat lukt aardig.
Hij schat het aantal zware jongens in Kuregem, dat zo’n 19.000 inwoners telt, op enkele tientallen. Maar daarnaast bezorgen ook 200 tot 300 jongeren ernstige overlast. De jeugdwerkloosheid bedraagt 45 procent maar ook leerplichtigen veroorzaken problemen. ‘Bij minderjarigen die strafbare feiten plegen is er vaak geen vervolging door justitie. Het gevoel van straffeloosheid is enorm sterk.’
Kuregem staat op kruispunt, stelt Van Goidsenhoven, of de wijk vervalt tot een echt getto of zij krijgt een toekomst. ‘We hebben potentie zo vlak bij het zuidstation en Europese instellingen.’ Hij toont tekeningen met futuristische flats. ‘Maar dan hebben we meer mix nodig, nu bestaat er teveel armoede, sociale problemen en slechte en oude gebouwen.’
Het plaveisel voor het stadhuis wordt inmiddels wel vernieuwd.
| Foto's: Sander de Wilde
Mentale muurHet samenleven staat al langer onder druk in
bepaalde Brusselse wijken, stelt Yamila Idrissi, inwoner van Brussel en
Vlaams Parlementslid voor sp.a. 'De oorzaken zijn structureel: dertien
jaar na de afbraak is de metalen muur van Kuregem een mentale muur
geworden die doorheen heel Brussel loopt, en echt niet alleen doorheen
Kuregem.'
| Bron:
De MorgenSpanning voelbaar
Fotograaf Sander de Wilde sprak met een aantal jongeren in Kuregem. ‘Wat ik kwam doen, vroegen ze me. Zeker weer laten zien hoe slecht het hier is. De politie zit ons constant op de hielen, zei een van de jongens. Gefriemel aan mijn rugzak. En kijk, daar kwam de politie al de hoek om. De politie zei me dat als zij er niet was geweest ik mijn spullen kwijt was geweest. De spanning is overal voelbaar.’