Door: Sanne Rooseboom
Gepubliceerd: zondag 7 februari 2010 23:06
Update: zondag 7 februari 2010 23:07
Nog zo’n vier maanden voor de verkiezingen roepen de Britse politieke partijen om het hardst dat ze er zijn voor de middenklassen.
Kun je je voorstellen dat je David Cameron tegenkomt bij de Ikea? Billy boekenkast op z’n karretje, beetje Zweedse gehaktbal op z’n stropdas. Bij de Ikea in Edmonton moeten ze om het beeld lachen. Het klopt niet, de leider van de Conservatieve partij Cameron is geen Ikea-man, meer iemand die zijn meubels met de hand laat maken door artistieke oude dametjes in een rustiek Engels kustplaatsje.
Labourleider en premier Gordon Brown dan? Geschiedenisdocent Peter (43) haalt zijn schouders op. Zijn vrouw draagt een lamp, zijn zoontje van 7 een groene draak. ‘Brown eerder dan Cameron, maar van Brown heb ik genoeg, waar hij zijn meubels ook koopt.’
In Groot-Brittannië speelt zich de Battle of Middle England af; de strijd om de grote massa Britten die niet van nature bij een van de twee grote partijen horen. De massa die winkelt bij Ikea, volgens politiek commentatoren. ‘Het zijn de respectabele, hardwerkende burgers’, vertelt professor sociologie Mike Savage van de Universiteit van Manchester. ‘Een eigen huis is erg belangrijk. Ikea is beroemd om de aantrekkingskracht op koppels met aspiratie. Het heeft allure voor zowel de working class als de middle class.’
De ouderwetse klassenstrijd heeft in Groot-Brittannië nog altijd veel meer lading dan bij ons in Nederland. Van oudsher richten de conservatieven zich op de upperclass, Labour komt voort uit de working class. Maar beide partijen dingen nu naar de hand van de middenklasse; de grootste groep van het land.
Het is niet uniek aan Groot-Brittannië, in Nederland zie je dezelfde soort bewegingen naar het midden. En het is ook niet uniek voor 2010. Thatcher lonkte al effectief naar de middenmoot. Maar nooit eerder beschouwden zoveel Britten zichzelf als middle class. Twee op de drie, volgens een peiling van de krant The Daily Telegraph vorige week.
Ballenbad
Bij de Ikea in Noord-Londen galmt de stem van Middle England door de winkelpaden. ‘The most important place is home’, herhaalt hij elke paar minuten. Het Zweedse meubelparadijs is een constante in Europa. Zelfde bedden, zelfde ballenbad, zelfde geur. De klanten in Edmonton komen uit Londen en uit plaatsen ten noorden van de Britse hoofdstad. Koppels met kinderen of alleen, tieners en bejaarden, Aziatisch, blank en zwart.
Danny is postbode en woont in Watford, een plaatsje net boven Londen. Hij vindt zichzelf middenklasse. ‘Ik heb over een jaar mijn eigen huis, ik heb een vaste baan, ik heb school afgemaakt.’ Het wasrek en de twee lampen op zijn karretje zijn voor zijn moeder, een vroedvrouw, bij wie hij woont. ‘Die noemt zichzelf working class.’
Beiden stemmen Labour, maar Danny vindt dat David Cameron zinnige dingen zegt over bezuinigingen. ‘Hij wil de gezondheidszorg verbeteren, dat trekt me wel.’
‘De partijen zullen niet openlijk naar een klasse gaan lonken’, zegt professor Savage. ‘Maar ze komen met veel maatregelen waarvan ze hopen dat ze aanslaan bij Middle England. De nadruk op hard werk, anti-Europa, anti-immigratie, veel aandacht voor huiseigenaren, gezondheidszorg, scholen en spaargeld.’
Daarnaast is het huwelijk een lievelingsonderwerp van de conservatieven. Die willen belastingvoordeel invoeren voor getrouwde stellen, om zo de degelijke gezinnen te promoten.
Klassenretoriek
De partijleiders hakken ondertussen vol enthousiasme op elkaar in met klassenretoriek. David Cameron is een kakker, benadrukt Gordon Brown wanneer hij maar kan. Hij is naar de beste scholen geweest, heeft nooit buiten de politiek gewerkt, en heeft daardoor alleen het belang van de rijken voor ogen. ‘Ik ben geboren in de Britse middle class’, zei hij tijdens een toespraak in januari. ‘Mij is geleerd dat hard werken, je best doen en verantwoordelijkheid de ingrediënten zijn om ergens te komen in de wereld.’
Maar dat zien de conservatieven natuurlijk heel anders. Juist Labour begrijpt de hardwerkende Brit niet, beweert David Cameron. Wij, de conservatieven, zorgen voor betere gezondheidszorg, betere belastingen, meer normen en waarden. Precies die dingen waar John met de pet op zit te wachten. ‘Ikea heeft allure voor zowel de working class als?de middle class.’