Door: Elles van Gelder
Gepubliceerd: vrijdag 12 maart 2010 07:13
Update: vrijdag 12 maart 2010 07:17
Zuid-Afrikaanse prostituees verheugen zich nu al ophet WK. Maar ze hopen wel dat er iets aan hun veiligheid wordt gedaan.
‘Daar is ze vermoord gevonden.’ De 30-jarige Mickey wijst naar de plek waar een prostituee enige tijd geleden dood is aangetroffen. Het is rond tien uur ’s avonds op de Voortrekker Weg in Kaapstad, een straat bekend als tippelzone. Prostituee Mickey wuift vrolijk naar potentiële klanten. Maar onderhuids is ze bang. ‘Als ik mijn kinderen thuis achterlaat, weet ik niet of ik ze weer ga zien.’
Mickey werkt illegaal op straat, want in Zuid-Afrika is prostitutie strafbaar. Dat betekent dat ze nergens naartoe kan als klanten lastig doen. Ze neemt een trek van een sigaret en vertelt over die keer dat een klant niet wilde betalen en een pistool tegen haar hoofd zette. Het liep met een sisser af. En dan zijn er de bendes die de prostituees beroven.
Onveilige seks
Ze kan niet naar de politie met deze verhalen. Ook niet met klachten over klanten die vragen om onveilige seks. De agenten vallen de dames van de nacht juist lastig. ‘Ik ben bang voor de politie. Ze vragen om geld en seks en pakken ons op. En ze jagen ons de zijstraten in, waar het gevaarlijk is voor ons en onze klanten.’
Kwetsbaar
Onderzoek van het Zuid-Afrikaanse Instituut voor Veiligheidsstudies van een paar jaar geleden laat zien dat er zo’n 245 vrouwen in Kaapstad op straat werken en tegen de duizend in bordelen. Vooral deze eerste groep is kwetsbaar. 37 procent zegt dat hen fysiek geweld is aangedaan en 34 procent dat ze door een klant zijn verkracht.
Legitiem werk
‘Maar moet ik dan thuisblijven en tegen mijn kinderen zeggen dat ze niet naar school kunnen omdat ik geen geld heb?’ vraagt Mickey zich schouderophalend af. Ze hoopt dat haar beroep snel wordt erkend. Het is een debat dat al enige tijd in Zuid-Afrika speelt maar door het WK Voetbal in juni weer is opgelaaid. Vooral SWEAT, een belangenorganisatie voor prostituees, pleit voor decriminalisering van het beroep. De organisatie wil dat vrijwillige prostitutie wordt erkend als legitiem werk en onder de gewone arbeids- en gezondheidsvoorschriften valt, zegt directeur Eric Harper.
De prostituees hopen vanwege de veiligheid niet alleen dat dit vóór de aftrap gebeurt, maar ook zodat ze goed geld kunnen verdienen aan de voetbalfans. ‘Tijdens feestelijke periodes zien we meer klanten komen’, zegt Mickey. ‘Dat verwachten we ook tijdens het WK. We willen graag buitenlandse valuta verdienen.’ Maar de overheidscommissie die belast is met de zaak is niet voor het WK klaar met aanbevelingen voor een eventuele wetswijziging.
Daarom heeft SWEAT samen met onder meer de South African National Aids Council gevraagd of de politie de prostituees met rust wil laten tijdens het WK. Als prostituees vrij kunnen werken tijdens het voetbaltoernooi, zo is de redenering, dan zijn de veiligheid en gezondheid van zowel klant als prostituee beter te waarborgen.
Miljard condooms
De angst bestaat dat de naar verwachting 450.000 supporters tijdens het toernooi door feestvreugde en alcohol minder geremd zijn en daardoor eerder onveilige seks hebben. De prostituees op de Voortrekker Weg beamen dat er vaak om onveilige seks wordt gevraagd. Dat is levensgevaarlijk in een land dat met 5,7 miljoen hiv-gevallen het hoogste aantal ter wereld heeft. Eén op de vijf volwassenen is besmet. Onder prostituees zou dat zeker de helft zijn.
Een lid van het lokale organisatiecomité van het WK heeft in ieder geval gezegd dat Zuid-Afrika gaat zorgen voor meer condooms tijdens het toernooi. Normaal worden er elk jaar 450 miljoen gratis condooms gedistribueerd, en de overheid wil er deze zomer nog eens een miljard bij doen. Om de prostituees en klanten goed te bereiken met condooms en voorlichting zou het gedogen van prostitutie helpen.
Uit vrije wil
Burgemeester Dan Plato van Kaapstad denkt er echter niet over om zijn politie milder op te laten treden tijdens het WK. Een kwartier rijden van de Voortrekker Weg kijkt hij vanuit zijn kantoor uit over de stad. ‘Als vrouwen ’s avonds rond willen lopen, dan doen ze dat uit vrije wil. En als ze worden aangevallen, wat doen ze alleen op straat in donkere hoekjes? We willen niet het imago hebben van prostitutiestad.’ Hij waarschuwt ook de supporters. ‘Wij zijn conservatief. Bezoekers moeten dat respecteren.’ Maar Kaapstad kan nog weleens voor verrassingen komen te staan en alsnog een prostitutiestad worden. De autoriteiten meldden onlangs dat ze schatten dat er 40.000 prostituees voor het WK naar Zuid-Afrika komen. Hoe ze het getal hebben berekend, is overigens onduidelijk. Het is een cijfer dat ook tijdens het WK in Duitsland werd genoemd. Daar viel het achteraf mee.
Vlakbij het gemeentehuis zitten in een luxe bordeel jonge vrouwen champagne te drinken. Deze prostituees, die in een meer beschermde omgeving werken, zijn het met hun burgervader eens. Prostitutie moet illegaal blijven. Anders moeten ze belasting betalen. En daar hebben ze geen zin in. In de aanwas van WKfans overigens wel. ‘We hebben graag Europese klanten.’
Mickey staat ondertussen alleen op de winderige, verlaten straat en wacht op de eerste bus terug naar de sloppenwijk. Haar vier kinderen zijn al wakker als ze thuiskomt, klaar om naar school te gaan. Ze heeft weer een nacht op straat zonder kleerscheuren volbracht.