Zelfs in de rivierdelta is er niets te drinken

Door: Arjan Terpstra
Gepubliceerd: woensdag 17 maart 2010 23:45
Update: donderdag 18 maart 2010 00:28

In Birma kunnen ze na een zware storm alleen kokosnootmelk naar binnen gieten.

Eén storm.

Zo heb je zoet water in overvloed, en zo is alles verzilt en heeft de bevolking een serieus drinkwaterprobleem. Dat is in een notendop het verhaal van de Ayeyarwadi-delta in Birma. In de nacht van 2 op 3 mei 2008 trok de zware cycloon Nargis over het gebied – een natuurspektakel met als slotakkoord een allesverzengende, drie meter hoge vloedgolf.

Naar wordt aangenomen kwamen 140.000 mensen om het leven, van wie 85.000 werden teruggevonden en begraven. Huizen, last- en trekdieren, vissersboten, landbouwgereedschap: alles verdween in de pikzwarte nacht. En wat zoet water betreft: er raakte 600.000 hectare landbouwgrond door verzilting onbruikbaar, in een gebied dat een relatieve welvaart dankte aan de export van rijst naar China.

Geen drinkwater in een deltagebied? De delta is een complexe waaier van rivieren die het smeltwater van de Himalaya naar de Golf van Bengalen brengt. En daar zou geen zoet water zijn? Gek genoeg niet. Het water langs de honderden eilandjes is brak door het contact met zeewater. In het slib langs de kades stikt het van de Afrikaanse longvissen, typische brakwaterdieren, die hun zuurstof uit de lucht betrekken omdat het water te weinig zuurstof bevat.

Moessonregens

Voor zoet water wordt vertrouwd op de moessonregens, die op gezette tijden over het gebied trekken. Regenwater wordt van oudsher opgevangen in grote bekkens, waarvan elk dorp er wel eentje heeft. Kuilen van wel twintig meter breed, met genoeg capaciteit om een dorp er tot het volgende regenseizoen doorheen te trekken.

Tenminste, dat was het geval tot Nargis over het land raasde. De vloedgolf die door de enorme winden – windstoten tot 215 kilometer per uur – werd opgewekt, overspoelde het vlakke gebied met zeewater. Een deel van het zoute water trok weer weg, maar er bleef genoeg zout in de bodem achter om de opvangbekkens tot in lengte van jaren onbruikbaar te maken.

Na de ramp bleek hoe desastreus dat is. De ergste dorst werd geledigd door kokosnootmelk te drinken, en wassen in de rivier gaat nog wel, maar op de langere termijn moet een volledig nieuwe zoetwatervoorziening worden opgebouwd. Eentje die niet alleen mens en dier kan laven, maar waarmee ook een watervoorraad voor irrigatie zou ontstaan. Landbouw lag na de storm nagenoeg stil. Mensen en landbouwmateriaal waren weggespoeld, maar zelfs als die gespaard waren, kost het jaren van inspanning om het land te ontziltten. Wat daarvoor nodig is: zoet water. Veel zoet water.

Bijna twee jaar na de storm lijkt de situatie onder controle. Veel van de regenwaterbekkens zijn hersteld, onder meer met buitenlandse hulp (zie kader). We zijn een aantal regenseizoenen verder, de hoogte van de zoutconcentratie in de grond begint af te nemen. Maar kijk achter de façade van de vriendelijke bevolking en je ziet nog steeds een groot waterprobleem. Het aantal functionerende waterpunten in de delta is nog steeds veel te laag. Niet alleen werkt maar een deel van de opvangbekkens naar behoren, ook is hun capaciteit vaak niet berekend op de enorme aanwas van de bevolking. Een werkend bekken is als een magneet voor mensen zonder watervoorziening, waardoor de vraag al snel het aanbod vele malen overtreft. Eén storm.

Reageer Stuur door Print

• 18:21 Nieuwe nucleaire projecten Iran
• 16:53 Karzai vraagt Pakistan om contact met Taliban
• 15:04 'Sarkozy stelt zich verkiesbaar'
• 14:33 Cel voor corrupte Roemeense oud-ministers
• 13:14 China zet gezanten in voor beraad over Syrië