Door: Camil Driessen 
Gepubliceerd: donderdag 9 september 2010 23:42
Update: vrijdag 10 september 2010 10:35
De Amerikaanse overheid had gehoopt dat het negen jaar na dato wel afgelopen zou zijn met die complottheorieën rond elf september, niets is minder waar.
Ze blijven maar rondzoemen: de complottheorieën rond 9/11. En dat steekt de Amerikaanse overheid dermate dat het er sinds vorig jaar op de overheidswebsite america.gov ruimschoots aandacht aan besteedt. Nee, het was geen Skud-raket, er is echt een vliegtuig in het Pentagon gevlogen. En nee, de Twin Towers zijn niet met explosieven opgeblazen.
Vroeger zouden complottheorieën worden genegeerd of de denkers voor gek versleten, maar de Amerikaanse overheid ziet in dat doodzwijgen of ridiculiseren niet genoeg is. Zo worden op america.gov de populairste complottheorieën uitgelegd en bestreden (zie kader).
Tot in detail
Het State Department heeft zelfs een heuse complottheorie-specialist in dienst. Vorig jaar hield deze Todd Leventhal nog een chatsessie met het publiek waarbij hij vragen beantwoordde als ‘Is er echt een vliegtuig in het Pentagon gevlogen?’ tot ‘Is lopen op de maan ook een complot?’ Vragen waarop hij tot in detail ingaat met verwijzingen naar bronnen.
Om het nog mooier te maken wordt op america.gov ook de bekendste 9/11 complotdocu onder de loep genomen in het artikel Loose Change Debunked. Zo wordt het wijdverbreide geloof dat het Pentagon nooit door een vliegtuig is geraakt, ontkracht met een trits feitelijke zaken. Met retorica van de bovenste plank. ‘Dat wordt zelfs door andere complotdenkers erkend’, is een van de argumenten.
Talloze onderzoeken wijzen uit dat zowel in Amerika als ver daar buiten breed wordt getwijfeld aan de officiële lezing van 9/11. In 2006 geloofde eenderde van de Amerikanen dat de overheid medeplichtig was aan de aanslagen, om zo oorlog in het Midden-Oosten te kunnen voeren. Dat percentage is de afgelopen jaren nauwelijks afgenomen.
Ook in Nederland is de groep mensen die in een alternatieve uitleg gelooft groot, zegt een 9/11-kenner. ‘Je weet dat overheden bewust liegen over oorlogen, en je hoeft maar met je nagel over de officiële verklaring te krassen en het bladdert los.’ Hij wil anoniem wil blijven, omdat zijn bedrijf voor de overheid werkt en op complotdenkers nogal snel het stempel ‘gek’ wordt geplakt.
Gek is niet een term die psycholoog dr. Jan Willem van Prooijen van de Vrije Universiteit in de mond neemt. Volgens Van Prooijen hebben complotdenkers gemeen dat het mensen zijn die slecht tegen onzekerheden kunnen. ‘Ze zien niet in hoeveel systematische fouten overheden kunnen maken. Niets is toeval, alles heeft een reden. Met het geloof in een complot herstellen ze controle.’
Minder vertrouwen
De Amerikaanse psycholoog Ted Goertzel concludeerde in 1994 na enquête-onderzoek dat mensen die in complottheorieën geloven minder vertrouwen hebben in hun toekomst, de overheid en de medemens. Vooral in trek bij mensen met extreme politieke of religieuze idealen en etnische minderheden. Opleidingsniveau doet er niet toe.
Eén ding is zeker, 9/11 heeft voorgoed een plaats verworven tussen de historische gebeurtenissen waaraan nog decennia getwijfeld wordt, zoals de moord op JFK. Zo kwamen de aanslagen de regering Bush wel erg goed uit, vinden de twijfelaars.
In 2000 schreef de neo-conservatieve denktank Project for a New American Century (van onder meer Dick Cheney en Paul Wolfowitz) een studie over hoe de VS haar wereldhegemonie kon versterken. Daarvoor waren in iedere geval grote investeringen in Defensie nodig: ‘Het proces van transformatie, ook al brengt het revolutionaire veranderingen, zal waarschijnlijk lang zal duren; tenzij er een rampzalige gebeurtenis plaatsvindt zoals een nieuwe Pearl Harbor.’
Overtuigender bewijs is er volgens de believers niet.
De hardnekkigste complotten
1 Het Pentagon is niet geraakt door een Boeing, daarvoor is het gat in het gebouw te klein. Je moet eerder denken aan een Skud-raket. Want ondanks tientallen beveiligingscamera’s in de buurt zijn de enige vrijgegeven beelden vijf frames van een Pentagoncamera waarop wel de explosie maar geen vliegtuig is te zien.
2 Op de aandelenkoersen van vliegtuigmaatschappijen (waaronder American Airlines) is vlak voor de aanslagen met put-opties meer dan gebruikelijk gespeculeerd dat de koers zou dalen. Dat wijst erop dat mensen, bijvoorbeeld van de inlichtingendiensten, voorkennis van de aanslagen hadden en er zelf een slaatje uit wilden slaan.
3 World Trade Center 7, een gebouw dat in de buurt van de Twin Towers stond, is op dezelfde dag ingestort terwijl het helemaal niet geraakt is door een vliegtuig. In Zembla (2006) gaf Neerlands grootste sloopexpert bij het zien van de videobeelden met open mond toe dat de instorting een gecontroleerde sloop met explosieven was.
4 De Twin Towers zijn zulke machtige structuren en gebouwd om de klap van een vliegtuig te kunnen weerstaan. Bovendien zie je op beelden duidelijk kleine ontploffingen bij het instorten. De gebouwen zijn dus ingestort omdat ze met explosieven zijn neergehaald.