Door: Arjen van der Horst
Gepubliceerd: donderdag 26 april 2007 17:59
Update: vrijdag 27 april 2007 12:41
Je kunt in Groot-Brittannië geen stap zetten zonder dat een camera het registreert. Van de buurtwinkel tot belangrijke kruispunten, overal loeren zoemende lenzen mee.
Geen land dat zo door zijn eigen overheid bespied wordt als Groot-Brittannië. Er zijn naar schatting 4,2 miljoen CCTV-camera’s, dat is 20 procent van alle beveiligingscamera’s ter wereld. Voor elke veertien Britten is er één camera. Burgers worden gemiddeld 300 keer per dag vastgelegd op band. ‘Big Brother is watching you’, schreef George Orwell al.
Als Orwell nog leefde, had hij de zin waarschijnlijk veranderd in ‘Big Brother is talking to you.’ Want ‘pratende’ beveiligingscamera’s zijn het nieuwste middel in de strijd tegen de misdaad. Twintig Britse gemeentes krijgen camera’s met luidsprekers waarmee agenten burgers op wangedrag kunnen aanspreken. Ze zijn vooral bedoeld om vandalisme en straatvervuiling tegen te gaan.
De maatregel volgt op een proef in Middlesbrough. Daar houden sinds afgelopen zomer twaalf ‘pratende’ camera’s het stadscentrum in de gaten. Jack Bonnar, die het project leidt, spreekt van een groot succes. ‘Sinds we de pratende camera’s in gebruik hebben is er minder zwerfafval en asociaal gedrag op straat is afgenomen. De binnenstad is een stuk leefbaarder geworden.’
Big Brother-maatschappij
Maar niet iedereen is blij. De Information Commissioner, de waakhond van de Britse privacy, waarschuwde eerder dit jaar dat Groot-Brittannië verandert in een ‘Big Brother-maatschappij waarin miljoenen burgers van wieg tot graf permanent in de gaten gehouden worden.’
Zelfs de Conservatieven, toch een partij van law and order, hebben bezwaren. ‘Een pratende beveiligingscamera kan nooit een agent op straat vervangen’, zei David Davis, prominent parlementslid. ‘Om misdaad te bestrijden heb je mensen nodig die met beide benen in de gemeenschap staan. Mensen willen echte agenten, geen vogelverschrikkers.’
Jack Bonnar bestrijdt die opmerking. ‘Het is nooit onze bedoeling geweest de agent op straat te vervangen. Onze pratende camera’s zijn een goedkope en effectieve aanvulling op het werk van de politie. Ze kunnen hun werk nu nog beter doen.’
Ook John Reid, de minister van Binnenlandse Zaken, wuift de kritiek weg. ‘Een meerderheid van de bevolking staat achter dit soort maatregelen. Dit is een samenleving waarin de overgrote meerderheid de wet respecteert en respect voor elkaar heeft. Plaatselijke gemeenschappen hebben het helemaal gehad met straatvuil en asociaal gedrag.’
Grote vraag is of al die miljoen camera’s de straten ook echt veiliger maken. Opvallend genoeg plaatst het ministerie van Binnenlandse Zaken zelf grote vraagtekens. Vier jaar geleden deed het onderzoek naar CCTV-camera’s. En wat bleek: ze hebben een gering effect. Waar camera’s geplaatst worden, daalt de criminaliteit gemiddeld met 4 procent. In hetzelfde onderzoek staat dat betere straatverlichting veel meer succes heeft. Meer lantaarns op openbare plekken leidt tot een daling van 30 procent van de misdaad.
Camera's in Nederland
De pratende camera heeft Nederland nog niet bereikt, maar volgens de directeur van het bedrijf dat beveiligingscamera’s levert, is dat een kwestie van tijd. ‘De camera, de mobotix, wordt al wel gebruikt in kleine ruimten zoals in gevangenissen en ziekenhuizen om tegen mensen te kunnen praten. ‘Je kunt niet iemand toespreken in een druk stadscentrum, daar is de speaker te klein voor, maar dat is makkelijk aan te passen’, aldus Henk Schotman van CNI Europe. Volgens hem is het een zinvolle oplossing.
Steeds meer gemeenten maken gebruik van cameratoezicht. Van de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners, heeft 83 procent camera’s hangen. De helft hiervan wil het toezicht bovendien uitbreiden. Daarbij komt dat het fenomeen luistercamera bezig is aan een opmars. Groningen had de primeur en heeft er nu vijftien hangen in het uitgaansgebied. Het systeem kan agressie en angst detecteren. Anders gezegd, zodra een microfoon het geluid van agressie of angst ontvangt, geeft het systeem een waarschuwing af aan de politiemeldkamer waarna men in actie kan komen.
Burgemeester Jacques Wallage is enthousiast en heeft geen goed woord over voor de Engelse manier. ‘Bij ons staan de microfoons altijd aan, maar ze slaan pas aan op het moment dat het nodig is, als iemand agressief wordt. Bovendien registreert het niet wat iemand zegt, in tegenstelling tot in Groot-Brittannië, maar alleen de agressie. In Londen krijgt de politie zo krankzinnig veel informatie binnen dat ze het niet kan verwerken. Op die manier creëer je een schijnveiligheid.’