Door: Remco de Jong
Gepubliceerd: woensdag 6 juni 2007 11:26
Update: woensdag 6 juni 2007 20:06
In Brussel leeft een kwart van de inwoners onder de armoedegrens. Aanstaande zondag kiezen de Belgen een nieuwe regering. Die krijgt de zware taak om hier iets aan te doen.
Mohamed Bouziani is sinds 2001 zelfstandig uitbater van een kleine supermarkt van winkelketen Carrefour, midden in Molenbeek, een van de armste gemeenten van het gewest Brussel. Dagelijks lopen er acht tot tien buurtgenoten zijn winkel binnen met de vraag of hij geen werk voor ze heeft. ‘Als ik ze duidelijk maak dat ik niks voor ze kan doen, vragen ze me of ik hun cv niet kan doorsturen naar Carrefour, in de hoop dat ze zo sneller aan een baan komen.’
Zijn winkel staat tegenover metrostation Ribaucourt aan een straat die in Vlaamse media wel de ‘gevaarlijkste’ plek van Brussel wordt genoemd. Gevaarlijk, omdat moslimfundamentalisten hier strijders voor de Jihad zouden ronselen en omdat er in drugs zou worden gehandeld. Op een gewone doordeweekse dag is daarvan weinig te merken. Jongeren showen hun glimmende cabrio voor de gesluierde meisjes bij de bushalte, een enkeling informeert naar wat voor drugs we op zoek zijn.
Bouziani noemt al die verhalen over zijn onveilige buurt onzinnig. ‘Men heeft het vaak over een tikkende tijdbom, maar daar is niks van waar. Mensen leven hier redelijk gelukkig, omdat ze worden aanvaard. In Vlaanderen voelen ze zich dagelijks gediscrimineerd.’ Het was een belangrijke overweging om juist in Brussel een winkel te beginnen. ‘Een Pakistaanse vriend van me probeerde het in Antwerpen. Daar maakten autochtone klanten rechtsomkeert, als ze zagen dat de uitbater allochtoon was. Na een half jaar is hij gestopt.’
Hij wijst met een beschuldigende vinger naar de overheid in Brussel, die de vaak eentalige allochtone jongeren niet aan een baan helpt. ‘Zij zouden het voorbeeld moeten geven, maar ze houden de banen liever voor zichzelf.’ In het Brusselse gewest zijn 600.000 banen, die in de helft van de gevallen worden bezet door forenzen van buiten de stad. Tweederde van die pendelaars is Vlaming.
De verschillende Europese instellingen genereren ongeveer 92.000 banen en enorme rijkdom. Eurocraten en lobbyisten verdienen een mooi salaris, maar geven dat vaak niet in Brussel, maar in hun riante woonplaats buiten de hoofdstad weer uit. In Brussel wordt naar schatting eenderde van het Belgisch Bruto Nationaal Product geproduceerd. Volgens schattingen is het gewest een van de rijkste regio’s binnen de Europese Unie, na Luxemburg en Londen. De duizenden eurocraten die naar België komen, hebben de afgelopen decennia de woningmarkt in het gewest volkomen ontwricht. In het oosten van de stad en rond de Europese wijk stegen de woningprijzen de pan uit. Brusselaars weken uit naar goedkopere wijken. Stijgende vraag naar woningen leidt daar ook tot prijsstijgingen, die de vaak allochtone bevolking niet kan betalen. Bij de eerste generatie allochtonen wist 40 procent een eigen huis te kopen. Bij de latere generaties is dat percentage gedaald naar 7 procent. Maar betaalbare huurwoningen vinden valt ook niet mee. ‘Grote gezinnen wonen door stijgende prijzen in veel te kleine appartementen’, zegt Geert de Pauw, van buurthuis Bonnevie in Molenbeek. ‘Een huur van vierhonderd euro is eerder regel dan uitzondering. Met een uitkering houdt zo’n gezin weinig over om van te leven.’ Brussel telt 38.000 sociale huurwoningen, op een totaal woningbestand van 450.000. De wachtlijst telt maar liefst 25.000 gegadigden. ‘Er is een nijpend tekort’, zegt De Pauw. ‘Men beloofde bij vorige verkiezingen 5.000 nieuwe woningen, maar er is er nog geen één gebouwd.’
De slechte leefomstandigheden in buurten als Molenbeek en de hoge werkloosheid leidden tien jaar geleden tot ernstige rellen met de politie. De autoriteiten besloten massaal te investeren in buurtpolitie, maatschappelijk werkers en buurtvoorzieningen. Dat is volgens deskundigen ook de reden dat de rellen in de Parijse banlieue vorig jaar niet oversloegen naar Brussel.
Toch verkeren de allochtone inwoners van die Brusselse wijken in dezelfde slechte en uitzichtloze omstandigheden als de bewoners van de Parijse voorsteden. Eenderde van de jongeren woont in een gezin waar de ouders geen werk hebben. Eenderde van de jongeren is werkloos. Eén op vijf jongeren slaagde er niet in een diploma voor beroepsonderwijs te halen en verliet voortijdig het onderwijs. Hun kennis van het Nederlands, in een tweetalige gewest als Brussel cruciaal voor het vinden van werk, is nihil.
Schrijnend is dat op enkele kilometers van de Brusselse buitengrens, Vlaamse bedrijven duizenden vacatures hebben waar geen kandidaten voor worden gevonden. Buurtwerker De Pauw hoort dagelijks van zijn klanten dat ze niet eens een poging wagen. ‘Als ze zeggen dat ze in Molenbeek wonen en hun Marokkaanse achternaam opgeven, zijn ze kansloos.’
Behalve in Brussel kent ook Wallonië grote werkloosheid, vooral in Henegouwen en de streek rond Luik. In Vlaanderen heerst volgens recente cijfers in sommige regio’s volledige werkgelegenheid. In de buurt van Kortrijk gaan bedrijven zelfs op zoek naar werknemers uit Frankrijk. Omdat die verschillen zo groot zijn, willen Vlaamse politieke partijen het werkgelegenheidsbeleid regionaliseren, zodat Vlaanderen, Brussel en Wallonië zelf oplossingen kunnen bedenken om hun werklozen aan werk te helpen. Dat voorstel maakt onderdeel uit van een staatshervorming, waar een nieuwe regering een akkoord over moet bereiken.
In Brussel vragen politieke partijen meer geld voor achterstandwijken en middelen om de Europese hoofdstad beter te besturen. Ongeacht hun politieke kleur staan Vlaamse en Franstalige partijen in die discussie recht tegenover elkaar. Vlaanderen wil meer autonomie, Wallonië gaat daarmee alleen akkoord als de Vlamingen een hoge prijs betalen. Het staat dan ook vast dat de vorming van een nieuwe regering na de verkiezingen aanstaand weekeinde zeer moeizaam zal verlopen.
Foto: reporters/danny gys