Door: Femke van Wiggen
Gepubliceerd: woensdag 24 oktober 2007 22:37
Update: woensdag 24 oktober 2007 22:43
Een beetje schandaal doet niemands reputatie kwaad, denkt Jeroen Brouwers misschien. Gisteren haalde hij zijn neus op voor de 16.000 euro die de Prijs der Nederlandse Letteren hem toebedeelde. Een schijntje, vindt Brouwers, die de prijs daarom weigert.
Brouwers is niet de enige weigeraar. Morgen wordt de prijs voor de ‘moedigste hoofdredacteur’ uitgereikt, een initiatief van bureau De Redactie. De winnaar wordt in ieder geval niet Arendo Joustra, hoofdredacteur van Elsevier. Die bedankte al voor de eer, omdat hij vindt dat het commerciële bureau zijn naam gebruikt voor media-aandacht. Misschien dat Brouwers en Joustra op het eerstvolgende Bal der Geweigerden, de tegenhanger van het Boekenbal, eens wat van voorgangers kunnen bespreken. Die werden immers allemaal beroemd of berucht.
Wolkers. ‘Literaire prijzen zijn een farce in Nederland’ is misschien wel zijn beroemdste uitspraak. In 1982 weigerde de gisteren gecremeerde schrijver de Constantijn Huygensprijs voor zijn hele oeuvre. Op de vraag waarom, fulmineerde Wolkers: ‘Ik heb twintig jaar lang meesterwerken geschreven en voor niet één van die boeken heb ik een prijs gekregen.’ Dus dank u vriendelijk, was Wolkers’ boodschap. Ook weigerde Wolkers de Publieksprijs in 1982 en de P.C. Hooftprijs in 1989. Volgens de auteur kwamen die prijzen te laat. In 1991 is hij zowaar bereid een prijs in ontvangst te nemen; de Busken Huetprijs. Hij krijgt deze voor zijn essaybundel Tarzan in Arlez.
Hermans. ‘Ik zal geen enkele literaire prijs, subsidie of reisbeurs aanvaarden, nooit meer’, zegt Willem Frederik Hermans in 1963. Inderdaad weigerde hij meerdere prijzen, zoals de Prijs van de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945 in 1957 voor zijn verdiensten op het gebied van het korte verhaal. Ook de P.C. Hooftprijs voor zijn gehele oeuvre verwees Hermans in 1971 naar de prullenmand. De schrijver zei meerdere malen helemaal niets te hebben met de officiële vertegenwoordigers van de Nederlandse literatuur. Toch accepteerde hij in 1977 de prijs die Brouwers nu weigert, de Prijs der Nederlandse Letteren. Geen 16.000 euro voor Hermans, maar 18.000 gulden.
Ruebsamen. In 2001 weigerde Helga Ruebsamen de Annie Romeinprijs van het maandblad Opzij. Reden om de 10.000 gulden van de literaire oeuvreprijs links te laten liggen was de publicatie van een foto van haar in het blad. ‘De foto staat haaks op mijn gevoel, ik herken mij er helemaal niet in’, zei zij tegen de NPS. ‘Voor de zoveelste keer bleek dat de prijswinnaar een soort bijzaak is. Het feestvarkentje moet zijn bek houden.’
Van Der Velde. De Friese schrijver Rink van der Velde (1932-2001) had in 1975 geen zin in de hoogste Friese literaire prijs, de Gysbert Japicksprijs. Vooral het officiële gedoe rond de uitreiking stond hem tegen. ‘Ik kom de oorkonde en het geld wel afhalen op het provinciehuis’, zei de Drachtenaar, die toen net 25.000 exemplaren van zijn boek Feroaring fan lucht (1971) had verkocht.