Door: Remco Tomesen 
Gepubliceerd: dinsdag 1 juli 2008 23:39
Update: woensdag 2 juli 2008 11:46
De inwoners van een arm stadje in Jordanië hopen dat de vondst van de oudste kerk ter wereld hen rijkdom brengt. Hun held: de twee meter lange man die de kerk ontdekte.
De nieuwe Indiana Jones is opgestaan. Dit keer is het geen door George Lucas en Steven Spielberg bedachte avontuurlijke archeoloog, maar een Jordaanse man van vlees en bloed. Naam: Abdul Qader al-Housan. Missie: van het arme Noord-Jordaanse stadje Rehab een welvarende stad maken. Wapen: een archeologische ontdekking van grote historische waarde, namelijk de oudste kerk ter wereld. Vijanden: wetenschappers die twijfelen aan zijn vondst.
Al-Housan oogt indrukwekkend. Voor Jordaanse begrippen is de veertiger met zijn twee meter een reus. De ex-basketballer is gekleed in legerpak. ‘Ik heb niets met het leger te maken. Maar deze kleding is handig als ik met graafwerk bezig ben’, zegt de bebaarde Al-Housan, die vijf boeken over archeologie heeft geschreven en twee dagen per week les geeft op een universiteit in de hoofdstad Amman.
Na zijn studie in Instanbul zocht Al-Housan in verschillende uithoeken van Jordanië naar archeologische schatten. Tot hij zijn droom volgde. ‘Ik wilde in mijn eigen stad Rehab werken’, vertelt hij. ‘Ik wist dat ik hier belangrijke dingen zou ontdekken.’ Rehab is een bijzondere plek voor Al Housan. Zijn familie vestigde zich tachtig jaar geleden als eerste in deze woestijn in Noord-Jordanië. In het arme boerenstadje wonen nu ongeveer 20.000 mensen.
Oude voorwerpenHet moest de voorvaderen van Al-Housan al zijn opgevallen dat op de plek waar zij hun huizen bouwden opvallend veel resten van muren, fundamenten en oude voorwerpen lagen. Rehab en de directe omgeving zijn één grote opgraafplek. Er zijn, zo vertelt Al-Housan, resten van dertig heel oude kerken gevonden. Als kind liep Al-Housan hier al rond, op zoek naar oude voorwerpen.
Toch hebben archeologische teams het dorp altijd links laten liggen. Misschien ook niet zo raar in een land met 10.000 archeologische vindplaatsen. Echt spectaculair ogen de hopen steen in Rehab dan ook niet. Zeker vergeleken met dé archeologische trots van Jordanië, de in steen uitgehakte eeuwenoude rozerode stad Petra. Een plek die pas geleden is verkozen tot één van de zeven nieuwe wereldwonderen. En de plek waar Indiana Jones in de film Indiana Jones and the Last Crusade de heilige graal vindt.
Maar waar andere archeologen de steenhopen in Rehab onderschatten, wist Al-Housan wel beter. Acht jaar geleden begon hij met graafwerk in de stad.
Leerlingen van JezusNa jaren van middelmatige vondsten stuitte hij op een aantal ondergrondse ruimten, waaronder een kerkje. In de ruimtes vond hij muntjes uit de eerste eeuw na Christus en in een mozaïek net boven het kerkje een inscriptie die zegt dat hier 70 leerlingen van Jezus leefden.
Het was een spectaculaire vondst, die hij een jaar lang stil hield. Al-Housan wilde namelijk een officiële verklaring van de Jordaanse overheid. Die kwam er. En nu staat bij de opgravingen met goedkeuring van de overheid een bord met ‘Oudste Kerk ter wereld. Gesticht tussen 30 en 70 na Christus’. Een kerk uit de eerste eeuw is bijzonder, want tot nu toe kwam de oudst bekende kerk uit de derde eeuw.
Een Jordaanse journalist kreeg lucht van de vondst en schreef er een paar weken geleden over. Dit leidde tot een mediahausse. CNN, BBC, The New York Times; media overal ter wereld brachten het nieuws. Op de journalist uit Jordanië na kwam nog niemand ter plekke kijken.
Heilige graalHet voert misschien wat ver om te zeggen dat de oudste kerk Al-Housans heilige graal is, maar de kerk heeft voor hem wel grote waarde. Indiana Jones redt met de heilige graal het leven van zijn vader, die na het drinken uit de beker geneest van zijn schotwonden. Al-Housan hoopt met zijn vondst de inwoners van Rehab een beter leven te geven. Hij verwacht dat er straks wekelijks duizenden toeristen en bedevaartgangers naar het dorpje komen.
Toeristen zijn er vandaag nog niet. Daarvoor is de ontdekking nog te jong en de controverse over de vondst te groot. Wetenschappers twijfelen namelijk aan de ontdekking. Zo noemt een Zwitserse Bijbelorganisatie de ontdekking onzin. De oudste kerk zou een kerk in Syrië zijn, uit de derde eeuw na Christus.
Al-Housan wimpelt de bezwaren weg. ‘Ik heb al bezoek gehad van vertegenwoordigers van de Grieks-orthodoxe kerk. Zij vinden het bewijs overtuigend.’
Zijn échte hoop heeft hij echter gezet op koning Abdullah de Tweede. ‘Er is hier pas geleden een speciale afgezant van de koning geweest.’ Dat duidt mogelijk op een mogelijk bezoek van de vorst. ‘Ik verwacht dat de koning binnen een maand hier komt. En als hij de opgravingen heeft gezien, krijgen we vast en zeker heel veel geld en steun.’