Door: Dirk Koppes 
Gepubliceerd: maandag 17 augustus 2009 22:51
Update: maandag 17 augustus 2009 22:52
Hij begon als geniale postironische navelstaarder, maar Dave Eggers is veranderd in een sublieme literaire goededoelenkampioen.
Het Groene Project hergebruikt bouwmaterialen van huizen in New Orleans die door orkaan Katrina zijn verwoest en de Islamic Relief USA is een hulporganisatie die overal ter wereld slachtoffers van natuurrampen bijstaat.
Twee uiteenlopende liefdadigheidsprojecten die zich een plek hebben verworven in het grote hart van een van de grootste Amerikaanse schrijvers van dit moment. Dave Eggers heeft zoveel liefde voor zijn medemens, dat hij alle opbrengsten van zijn deze week verschenen boek Zeitoun aan deze twee goede doelen weggeeft. En aan acht andere fondsen. Dat kan behoorlijk in de papieren lopen, want het voormalige literaire wonderkind scoort goed op de bestsellerlijsten. Bovendien is Zeitoun een adembenemend goed boek, waarin hij de waargebeurde geschiedenis vertelt van een Syrische Amerikaan die in de nasleep van orkaan Katrina wegens huizenplundering en vermoede banden met islamitische terroristen in de gevangenis verdwijnt.
Wanneer onderging Egger een metamorfose van postironische navelstaarder met letterkundige truukjes tot de Bono van de Amerikaanse literatuur die geen woord te veel gebruikt om het gruwelijke verhaal van Abdelrahman Zeitoun te vertellen?
Negen jaar geleden verrees David Eggers als een komeet aan het firmament van de Amerikaanse letteren. Zijn debuut Een harverscheurend verhaal van duizelingwekkende genialiteitbelandde op alle bestsellerlijsten en werd genomineerd voor een Pulitzer prijs. In het boek vertelt Dave hoe hij als 21-jarige student journalistiek binnen een jaar zijn ouders aan kanker verliest en opeens voor zijn achtjarige broertje Toph moet zorgen. Dit debuut maakt Eggers tot de stem van een nieuwe literaire generatie: hij combineert onderkoelde ironie met een geloof in de Amerikaanse Droom. Cynisme met een smile. Voeg daaraan toe een voorliefde voor postmodernistische spelletjes met de verhaalstructuur en je hebt de blauwdruk voor veel bijdetijdse romans van het afgelopen decennium.
Literaire stijlgoeroe
Eggers is geen type om op zijn lauweren te rusten en richtte al snel uitgeverij McSweeney’s op en een gelijknamig tijdschrift. Tel daarbij op een jaarlijkse anthologie van korte verhalen en Eggers is tot de nieuwe literaire stijlgoeroe uitgegroeid. Hij bepaalt wat in is, welk talent het verdient om uitgegeven te worden. Maar de inwoner van San Francisco gebruikt zijn roem niet alleen voor zijn eigen boekenimperium. Bekendheid op zich beschouwt hij als amusant en absurd maar eigenlijk maar goed voor één doel: een goed doel.
Al snel na zijn debuut richt hij een centrum bij hem in de buurt op, 826 Valencia, waar schrijvers en scholieren elkaar ontmoeten en stimuleren. Inmiddels zijn er soortgelijke centra in Los Angeles, New York, Chicago, Boston en Dublin. Net zoals bij Bono huizen in Eggers de zielen van een activist, artiest en zakenman.
De goede doelen overheersen steeds meer zijn literaire werk. In 2005 publiceert hij een bundel interviews met ter dood veroordeelde gevangenen die zijn vrijgesproken. Een jaar later mengt hij fictie en documentaire met campagnevoeren in Wat is de wat, het verhaal over hoe een Soedanees jongetje aanvallen van milities, regeringsbombardementen en de hitte van de woestijn ontvlucht.
Het nihilisme van generatie X is bij de Moeder Teresa van de literatuur ver weg. Steeds meer verandert hij van navelstaarder in een onverbeterlijke idealist. De vormtechnische spelletjes ontbreken tegenwoordig, zoals in het verhaal van Abdelrahman Zeitoun.
Die besluit in New Orleans te blijven bij het naderen van orkaan Katrina. Na de overstromingen helpt Zeitoun met zijn kano ouderen die in hun huis vastzitten, totdat de autoriteiten hem arresteren. Door uitputtende research te doen bij Zeitouns familie in Syrië is Eggers in staat een afgewogen portret van de immigrant te geven. De schok van het brute overheidsoptreden komt zo des te harder aan. Uitmuntende journalistiek in een literair jasje: Dave zelf vinden we alleen in het nawoord terug. Zijn narcistische dagen zijn voorbij.