Door: Arjan Terpstra
Gepubliceerd: zondag 14 maart 2010 21:39
Update: zondag 14 maart 2010 21:39
Je kunt er volgens de psychologische bijbel helemaal niet
verslaafd aan raken, maar toch zijn er steeds meer klinieken voor
gameverslaafden.
Je zult het maar hebben, een gameverslaving. Aan de
ene kant loopt je sociale leven in de soep en vreet je de hele dag
chocoladerepen in een donker tienerkamertje, terwijl je tig-duizendste
uur World of Warcraft op het scherm voorbijflitst. Aan de andere kant
wordt je toestand niet door iedereen erkend. ‘Gameverslaving’ bestaat
namelijk niet, formeel gezien. In het handboek voor diagnose en
statistiek van psychische aandoeningen, het Diagnostic and Statistical
Manual of Mental Disorders (DSM), komt gameverslaving niet voor. En ook
in de eerstvolgende revisie van deze bijbel voor de psychiatrie, die
voor 2013 staat gepland, komt zij waarschijnlijk niet te staan.
‘En toch zien we dat er een probleem is’, zegt Tim
Schoenmakers van verslavingsonderzoeksbureau IVO. ‘Waar dat probleem
vandaan komt en wat het precies is, is nog in onderzoek.’ En volgens
Jeroen Lemmens, die aan de Universiteit van Amsterdam promoveert op
gameverslaving, blijkt echt dat het bestaat. ‘Het is een
gedragsverslaving, vergelijkbaar met een gokverslaving. Gameverslaafden
kunnen hun excessieve gamegebruik niet controleren, ondanks de sociale
en emotionele problemen die het veroorzaakt.’ Lemmens rekende een paar
jaar terug uit hoe groot het probleem is: zo’n 20.000 jongeren hebben
er mee te maken in Nederland.
Gokje
Ook in tientallen klinieken waar (voornamelijk
jeugdige) gameverslaafden behandeld worden, bestaat het fenomeen
gewoon. Bij IrisZorg in Tiel bijvoorbeeld. De kliniek opende vorige
week een nieuwe jongerenafdeling, waar jongeren met een gameverslaving
terecht kunnen. ‘Voor ons valt het onder gedragsverslavingen als
gokken’, zegt Miranda van der Linde van IrisZorg. Een verslaving die
wél door de DSM wordt erkend.
En ook Peter Geers van kliniek Paschalis in Oostrum
(Limburg) maakt die vergelijking. ‘Net als bij gokken komen er geen
verslavende substanties bij kijken, zoals drugs of alcohol. Maar ik
vind dat een gameverslaving qua heftigheid niet onderdoet voor andere
verslavingen.’
Als er al zoveel wél bekend is, en er jaarlijks
tientallen mensen voor een gameverslaving worden opgenomen, waarom is
er dan eigenlijk nog geen formele diagnose? Het blijkt bijzonder lastig
te zijn een gameverslaving los te zien van andere aandoeningen en
psycho-sociale problemen. Als iemand met autisme of PDD-NOS teveel
gamet, is hij dan gameverslaafd of ligt dat aan zijn aandoening? Veel
mensen die voor gameverslaving behandeld worden, zijn ook verslaafd aan
alcohol of drugs. Dan is niet uit te sluiten dat de gameverslaving
onderdeel is van die andere verslaving, of dat excessief gamen een
middel is, een toevlucht om uit een bepaalde situatie te ontsnappen.
Je zou dus kunnen zeggen dat aan al het excessieve
gamen andere oorzaken ten grondslag liggen. Dan is er inderdaad geen
aparte diagnose nodig om tot behandeling over te gaan. Maar zo simpel
is het niet, zegt Schoenmakers. ‘We kunnen namelijk niet uitsluiten dat
er mensen zijn die géén onderliggend probleem hebben en toch verslaafd
zijn geraakt. Alleen: om dat wetenschappelijk vast te stellen kost
tijd. Er wordt nu veel onderzoek naar dit soort dingen verricht, en het
duurt gewoon even voordat we antwoorden hebben.’
Klinieken zijn eigenlijk al zo ver. Die gebruiken
het woord ‘gameverslaving’ al langer, omdat het in de praktijk een voor
de hand liggende term is. En die wachten ook niet op een nieuwe versie
van de DSM als er een verslaafde jongere aan de deur klopt. Bert Vinken
van Paschalis. ‘Als we te strikt naar de zaak zouden kijken, dan is die
groep verslaafden niemands probleem meer. Maar ze moeten wél geholpen
worden.’