Door: Dirk Koppes 
Gepubliceerd: donderdag 27 mei 2010 01:28
Update: donderdag 27 mei 2010 09:34
Bart Oomen laat de dames van Dirk van den Broek kwinkeleren over het leven, de liefde en al die moeilijke mensen. ‘Dit werk kan niet iedereen’.
‘Elk meisje maakt mee dat iemand zijn telefoonnummer achterlaat.’
‘Af en toe flirt ik met een jongen, dat is normaal, toch?
‘Ik houd niet van mannen die stinken, lui zijn en niet werken.’
‘Jochie, als ik er achter kom dat jij vreemdgaat, dan castreer ik je waar de kinderen bij staan.’
De caissières van de Dirk van den Broek in Amsterdam-Noord nemen geen blad voor de mond. Vrijuit praten ze over hun dromen, hun liefdes, de lastige klanten en wat je nodig hebt om een goede caissière te zijn, want ‘niet iedereen kan dit doen’. Ze zijn te zien op video-opnamen in de productie Supermarkt Songspiel, die op de Rotterdamse Operadagen in een echte supermarkt in première gaat.
Na de videobeelden van kunstenares Susanna Brenner nemen vier zangeressen het stokje over. Ze glijden en kronkelen over de kassa’s, gekleed in de bekende Schots geruite giletjes van de supermarkt. Begeleid door weemoedige accordeonklanken zingen ze verleidelijk een Kurt Weil-klassieker over het slechte levenspad dat ze kozen, dat ze opgroeiden voor het lijkhuis, voor galg en rad, maar: ‘een mens is geen dier’ dus klanten moeten niet denken dat ze de dames achter de kassa kunnen en/of mogen kwetsen.
Regisseur Bart Oomen spoort het kwartet aan om meer ‘Fred Astaire bewegingen’ te maken tijdens een eerste doorloop in een Amsterdamse studio. ‘Hoe dat in een echte supermarkt uitpakt, moeten we afwachten. We hebben maar één middag om het op locatie uit te proberen met een kassablok. Ik hoop op cadeautjes.’
Het idee kreeg Oomen (als acteur bekend van theater en tv (Van Speijk), toen hij drie jaar geleden bij een supermarkt boodschappen deed. ‘De caissières zaten een beetje voor zich uit te suffen. Toen er een leuke jongen langs kwam lopen, zag ik ze opeens naar elkaar kijken en seintjes geven. Een hele wereld waar je geen besef van hebt. Normaal loop ik binnen en reken af. Nu zag ik opeens een muziekproductie voor me met kassadames en de songs van Kurt Weil en Bertolt Brecht.’
Oomen vindt het een logische connectie: de operasongs van Brecht in een supermarkt. ‘Brecht was geëngageerd en bestreed het onrecht dat de verworpenen der aarde werd aangedaan. Hij schreef over liefdesverdriet, vrouwen die in opstand komen. Die klassieke songs blijven actueel. Jammer als die nummers verstoffen tot museumstukken.’
Eerst maar eens contact gezocht met de bedrijfsleider van de Dirk van den Broek aan de Meeuwenlaan. Die zag geen problemen, mits het hoofdkantoor akkoord ging. Videovrouw Susanna Brenner ging uitgebreid met de dames praten. ‘Het bleek om een pittige baan te gaan. Sommige mensen roepen, dat als alles in hun leven misgaat, ze altijd nog kassajuffrouw kunnen worden. Maar dat valt tegen. Het werk op zich is vrij makkelijk, maar je moet altijd klantvriendelijk blijven, ook al wordt je uitgescholden of op je kleren gespuugd. Aan de ene kant heb je een sociale rol als vervanger van de buurtwinkel, aan de andere kant moet je agressieve klanten kalt stellen.’
In Supermarkt Songspiel komen alleen vier jonge vrouwen voor, mannen ontbreken. ‘Ik heb in de winkels zelden jongens achter de kassa gezien, die werken vooral als vakkenvullers. Maar dat is toch een ander segment, vaak zijn het jongens die tijdens hun studie bijverdienen. En klanten doen anders tegen vrouwen dan tegen mannen.‘
Een blozende medewerkster vertelt vanaf het videoscherm: ‘Ik ben trots dat ik hier werk. Er zijn mensen die werken onder pooiers. Dat klinkt erg hard, maar dat is heel dichtbij. Zoiets kan gebeuren, maar ik ben trots dat ik dat niet doe.’