Door: Dirk Koppes 
Gepubliceerd: maandag 28 november 2011 22:11
Update: maandag 28 november 2011 23:16
Terwijl hij voor een dodelijke hersentumor werd behandeld, schreef Wolfgang Herrndorf een Berlijnse versie van Joe Speedboot.
‘Ik ga nog minimaal één boek schrijven, beloof ik mezelf, hoe lang ik ook heb. Als ik maar een maand heb, schrijf ik iedere dag een hoofdstuk.Als ik drie maanden heb, kan ik het goed doorspitten en corrigeren, een jaar is pure luxe.’
De Berlijnse auteur Wolfgang?Herrndorf schrijft dit in maart 2010 vanuit zijn hospitaalbed, als hij te horen heeft gekregen dat er een dodelijke hersentumor in zijn brein zit. Een ‘volumeovername’, zoals zijn behandelend arts het eufemistisch noemt. Inmiddels is het resultaat van al die ‘hypomanische’ schrijfwoede verschenen als Tsjik (in 15 talen), zijn de filmrechten verkocht en is de 42-jarige auteur nog steeds onder ons. Al laat zijn lichaam hem steeds meer in de steek, beschrijft hij op zijn weblog wolfgang-herrndorf.de
Het contrast tussen zijn eigen lot en het energieke verhaal over twee avontuurlijke pubers had niet groter kunnen zijn. Niet dat Herrndorf zijn blog gebruikt om meelij bij de lezer op te wekken of cynisch de ondraaglijke zwaarheid van het bestaan te beschrijven: het liefst negeert hij zijn lichamelijk leed. ‘Waarom ik? Waarom ik niet? Welkom in de biochemische loterij.’
Herrndorf is een man met een dodelijke deadline, dus het verhaal over de kompanen Maik en Tsjik wordt met grote haast neergepend.
‘De jeugdroman, waaraan ik al zesenhalf jaar schrijf en die ik nu afrond, zit vol met gedachten over de dood. De jeugdige verteller denkt er voortdurend over na, of het wezenlijk verschil maakt, ‘of je over zestig jaar of binnen zestig seconden sterft’. Als ik dat in de roman laat staan, denkt iedereen dat ik het er later in heb gestopt. Maar moet ik die passages daarom wegstrepen?’
Zelfcensuur
Gelukkig heeft Herrndorf geen zelfcensuur gepleegd. Zijn Maik is een 14-jarige grijze muis, die krampachtig probeert de aandacht te vangen van de mooie meisjes in zijn klas. Tevergeefs. Een schoolrecord hoogspringen: nog steeds wil niemand weten wie Maik echt is. Hij heeft zelfs geen bijnaam. Als dan bij het begin van de schoolvakantie zijn vader met een golddigger naar zonniger oorden afreist en zijn moeder de afkickkliniek inspringt, blijft hij alleen in Berlijn achter. Tot Tsjik langsrijdt in een gestolen auto. De oorspronkelijk Russische Duitser met de spleetogen en innemende grijns wil dat Maik meegaat. Die kan geen reden verzinnen om te weigeren. Een variatie op Tommy Wieringa’s gehandicapte verteller en zijn geheimzinnige vriend Joe Speedboot.
En zo begint de reis met onbekende bestemming van een stoere achterbuurtbink en een suffe rijkeluisjongen. Een tocht zoals Tom Sawyer en Huckleberry Finn maakten, maar nu door het lege Oost-Duitse achterland van Berlijn. Natuurlijk komt het doldwaze duo de vreemdste creaturen tegen, van schietgrage ex-communisten tot de scheldende vuilnisbloem Isa. Ondertussen denken ze na over de dood, het universum, meisjes en wiskundige formules. Alles gevangen in de kernachtige taal van Herrndorf, die nergens sentimenteel of juist overdreven grof wordt. Geen pseudopuberhiphoptaal, die niet bij Maik zou passen. Misschien dat Herrndorf zijn hersenellende van zich heeft afgeschreven, maar dat zal de lezer worst wezen. Het levert een euforische avonturenroman op, vol onweerstaanbare komische momenten.