Door: Arjan Terpstra
Gepubliceerd: zondag 4 december 2011 22:36
Update: maandag 5 december 2011 07:14
Nederlandse games worden gekopieerd. Bewust of onbewust. Juridisch is er maar weinig tegen te beginnen.
Balen, intens balen. Rami Ismail van de Utrechtse spellenbouwer Vlambeer is een tijdlang ziek geweest van het feit dat zijn spelletje Radical Fishing ineens als Ninja Fishing in Apple’s App-store verscheen. Van spel-idee (op hilarisch-agressieve manier vissen verzamelen) tot puntentelling en van schermindeling tot de beeldgrapjes: Ninja Fishing was Radical Fishing met een ninja-saus. Extra pijnlijk: de ninja-variant van de Amerikaanse uitgever Gamenauts (‘We explore new frontiers of fun’) kwam eerder in de App-store terecht dan het eigen spel, en klom tot nummer vijf in de lijst ‘bestverkochte spellen’.
Dat wordt een rechtszaak, toch? Bedrijf kopieert op schaamteloze wijze game van een ander en verdient er geld aan. Ismail: ‘Was het maar zo gemakkelijk. We hebben de mogelijkheden uitvoerig onderzocht, en er uiteindelijk van afgezien stappen te ondernemen. Je moet je altijd afvragen wat je uit zo’n zaak wilt halen en wat je eraan kwijt bent. Bij een kleine ontwikkelaar als de onze valt die overweging negatief uit.’
Botsing
Dat is begrijpelijk, zegt advocaat Olivier Oosterbaan. Hij is auteur van Games: recht en business, de eerste gamesgerelateerde publicatie in Nederland over auteursrecht en andere intellectuele eigendomsrechten, en dacht met Vlambeer na over de botsing met Gamenauts. Oosterbaan: ‘Het is bij dit soort zaken nooit een gelopen race. Bij games is er altijd een sterke overlap tussen het spel, de gameplay en het uiterlijk van het spel. Wat het ingewikkeld maakt, is dat de mechanics niet zijn beschermd, maar de uitwerking daarvan in graphics of levels wel.’ Zouden de mechanismen wel beschermd zijn, dan was er na Super Mario nooit meer een spel gekomen waarin een figuurtje springt en rent om verder te komen – de basale mechanics van een platformgame. ‘Daardoor is het bij games lastig om inbreuk op rechten hard te maken.’
Totaalindruk
Oosterbaan legt uit dat het in de praktijk mensen tot op grote hoogte vrij staat te maken wat men wil, en te citeren uit andermans werk. ‘Rechters laten zich leiden door een totaalindruk. Gamepersonages zijn doorgaans goed beschermd, merken ook. Maar het is een kwestie van interpreteren als het gaat om bijvoorbeeld de beloningsstructuur in een spel, het ‘gevoel’ of de specifieke manier waarop je je door een spel beweegt.’
Ondertussen bestaat er ook nog de mogelijkheid dat spellen wel op elkaar lijken, maar niet bewust gekopieerd zijn. Het overkwam Richard Boeser: zijn roze en groene mennekes uit de game ibb&obb zagen op internet ineens hun spiegelbeeld in de hoofdfiguurtjes uit Duet. Beide games zijn nog niet uit, maar van de overeenkomsten schrok Boeser behoorlijk. Gelukkig schrok de bouwer van Duet net zo hard en mailde meteen met Boeser om over de ongelukkige overeenkomsten verder te praten. Boeser: ‘Je bent ergens altijd bang voor copycats, juist omdat openheid over je product zo’n groot goed is voor een kleine spelontwikkelaar. Er is nou eenmaal geen geld voor dingen als gebruikersonderzoek, marketing of grootschalige publiciteit, dus tijdens de ontwikkelingsfase loop je bij zoveel mogelijk mensen langs om te peilen of er interesse is in je idee, of mensen het een beetje leuk vinden. Het directe contact met andere ontwikkelaars, gamejournalisten of vrienden is essentieel voor de ontwikkeling van het spel en als basis voor de verkoop, als het spel klaar is. Gesloten ontwikkelen, zoals de grote gamesbedrijven doen, is dus helemaal geen optie.’
Omkatten
Opluchting dus bij het team achter ibb&obb. Helaas is dat de Utrechters van Vlambeer niet gegund. Bewust kopiëren is één ding. Maar wat de situatie extra zuur maakt, is dat Vlambeer de indruk heeft dat Gamenauts bewust een nogal schimmig businessmodel gebruikt om andermans ideeën te pikken. Ismail: ‘Een Limited Liability Company in de VS (een bedrijfsvorm met beperkte aansprakelijkheid voor bestuurders) zoekt kleine online spellen met potentie voor Apple-systemen uit. Die worden goedkoop gekopieerd en snel uitgebracht, ook omdat ze weten dat we er weinig tegen kunnen uithalen. Wíllen halen ook; wij zijn liever met games bezig dan met rechtszaken.’