De ‘tietenclip’ is kunstvorm

Door: Britt Stubbe
Gepubliceerd: zondag 1 juli 2007 21:37
Update: zondag 1 juli 2007 21:40

De Nederlandse videoclip is artistiek volwassen geworden. Dat is de boodschap van de expostie ‘Nederclips’, vanaf dit weekeinde in het Stedelijk Museum van Den Bosch.

Clipmaker Rene Nuijens : ‘De meeste artiesten willen de hele tijd zo mooi mogelijk in beeld. Niet echt een uitdaging voor een kunstenaar.’

De ‘tietenclip’ van Bastian wordt door liefhebbers en experts nog steeds opvallend vaak genoemd als leukste Nederlandse videoclip. Deze clip, gemaakt door kunstenaar Sander Lanen, bij het nummer You’ve Got My Love dankt zijn bijnaam aan de beelden van dansende borsten in T-shirts waarop tekstfragmenten uit het liedje staan gedrukt. Het is inderdaad een originele clip, gemaakt met minimale middelen. Maar het filmpje is alweer zes jaar oud. Is de creativiteit van regisseurs de laatste tijd verminderd door het verdwijnen van clipkanaal The Box? En door de veranderende functies van MTV en TMF, die vaker series uitzenden?

Integendeel, zeggen de samenstellers van Nederclips in het Stedelijk Museum in Den Bosch. De tentoonstelling is meer dan een overzicht van de beste Nederlandse videoclips. Het museum wil vooral laten zien dat de videoclip van eigen bodem ‘artistiek volwassen’ is geworden. En inderdaad. Op clipkanalen zijn nog zelden zulke leuke clips als die van Bastian te zien, maar wie op YouTube zoekt naar de laatste videoclips van Opgezwolle, Coparck en Kraak & Smaak zal zich verbazen over de kwaliteit.

Geprezen robots

Eigen Wereld van hiphopformatie Opgezwolle is een originele animatievideo waar bijna elk gerapt woord wordt uitgebeeld in animaties van vormgever/vj Superelectric. Als rapper Sticks het heeft over een onbewoond eiland groeien er palmbomen uit zijn hoofd en bij de woorden Burger King doemt een hamburger op.

De clip Money in the Bag, van de internationaal populaire danceformatie Kraak & Smaak, is een hilarische seksuele voorlichtingsvideo die zo uit het Amerika van de jaren zeventig lijkt te komen. Regisseur Andre Maat vond de perfecte stoffige biologieleraar die emotieloos de menselijke voortplanting tot in detail uitlegt, intussen de tekst playbackend.

De opmerkelijkste clip is van de band Coparck, A Good Year For The Robots. In een documentair geschoten filmpje volgen we Alex. Hij werkt keihard en maakt geen enkele fout, maar lacht te hard om de grappen van zijn collega’s en heeft een stijf loopje.

De man is dan ook een robot. De clip is even komisch als verontrustend. Het prestigieuze Amerikaanse blad Spin riep de video (gemaakt door Wouter Stoter en Daniel Bruce) uit tot een must see, samen met peperdure producties van grote sterren als Kanye West en R. Kelly.

‘Een enorme eer’, zegt Coparck frontman en grafisch ontwerper Odillo Girod. Zijn band heeft altijd veel aandacht besteed aan videoclips. Zo werd, samen met videokunstenaars Persijn Broersen en Margit Lukács, voor The World Of Tommorow een fraaie futuristische animatieclip gemaakt. Girod: ‘Daaraan is dan ook meer dan twee maanden gewerkt. Voor ons is elke video kunst.’

Duur gesubsidieerde filmpjes

Toch kosten de vorige Coparck-videoclips nog niet de helft van de bijna 20.000 euro die A Good Year For The Robots kostte. Ter vergelijking: Bastians ‘tietenclip’ kostte hooguit 2.000 euro. Ook de budgetten van de andere genoemde video’s liggen daar ver boven. Hebben de armlastige platenmaatschappijen ineens weer bakken met geld? Of halen bands plots hun spaarrekening leeg?

De besproken bands kregen allemaal geld van het Taxfonds, een subsidiepot van het kunstfonds BKVB en het Stimulerings Fonds Nederlandse Culturele Omroepproducties. Uiteraard zijn de uitverkoren bands en kunstenaars blij met die steun, maar vanuit de politiek klonk er protest toen de Marokkaans/Nederlandse rapper Salah Edin een door het fonds gesubsidieerde clip maakte.

Het Land Van is een grimmige parodie op de gelijknamige clip van Lange Frans en Baas B. Zo ziet een oud echtpaar in elke Marokkaan een terrorist en is Edin het evenbeeld van Mohammed B. De SGP trok aan de bel, deze video zou radicalisering in de hand werken. Het Taxfonds was verguld met de kritiek, er was immers een kunstzinnige clip gemaakt door een kunstenaar (Eelko Ferwerda) die ook nog een rol speelt in het maatschappelijke debat. Het Stedelijk Museum in Den Bosch geeft ook geen gehoor aan de oproep van de SGP, de video is opgenomen in de expositie.

Ook kunstenaar Rene Nuijens, van hem zijn in Den Bosch vier clips te zien, maakte een videoclip over een maatschappelijk onderwerp. In opdracht van filmbedrijf Movieventures, dat jaarlijks kosteloos een project voor een goed doel maakt, regisseerde hij de clip Zinloos van Lange Frans en Baas B. Nuijens sprak uitvoerig met nabestaanden van slachtoffers van zinloos geweld en verwerkte hun emoties in een clip.

Over het eerste idee van de rappers zelf was hij niet enthousiast. Nuijens: ‘Frans en Bart wilden de situaties van slachtoffers als Meindert Tjoelker en Rene Steegmans laten naspelen door acteurs. En er dan zelf als superhelden tussen springen. Niet echt de clip die ik in gedachten had.’ De clip werd geprezen in de media en beloond met een TMF-Award. Nuijens was teleurgesteld toen zijn naam niet werd genoemd in het dankwoord van Lange Frans en Baas B.

Volgens Nuijens hebben de meeste Nederlandse artiesten weinig waardering voor de creativiteit van de maker. ‘Ik ben blij dat de betere videoclip nu gestimuleerd wordt door een fonds buiten de muziekwereld. Ander wordt het niks met de Nederlandse videoclip als kunstvorm.’ Is de creativiteit van regisseurs minder nu clipnet The Box weg is?‘Voor ons is elke video kunst’, zegt grafisch ontwerper Odillo Girod