Door: Remco Tomesen
Gepubliceerd: woensdag 5 december 2007 23:41
Update: woensdag 5 december 2007 23:59
Alleen een combinatie van waterstof en internet kan onze beschaving redden. ‘De combi’ is de basis van een energierevolutie die Europeanen moeten leiden. Dat is de boodschap van waterstofgoeroe Jeremy Rifkin.
De Amerikaanse econoom, veelschrijver, politiek adviseur, waterstofgoeroe en big picture-denker Jeremy Rifkin heeft haast. Hij heeft haast, want het einde van onze beschaving is volgens hem dichterbij dan we denken. Alleen een snelle overstap naar een maatschappij die ‘draait op schone waterstofenergie’ kan ons redden. En die overstap moet in gang worden gezet door de Europese Unie. ‘Als jullie het niet doen, wie dan?’ Amerika, China of India zullen het in ieder geval níet doen, meent hij.
In hoog tempo zette Rifkin (1949) dinsdag zijn ideeën uiteen voor circa 220 mensen uit de top van het Nederlandse bedrijfsleven en de wetenschap. Minister Maria van der Hoeven (EZ) had hen uitgenodigd in de Haagse Ridderzaal. De aanwezigen die zijn boek De Waterstofeconomiehadden gelezen, hoorden niet veel nieuws. Maar Rifkin wil niet telkens vernieuwend zijn. Daarvoor vindt hij zijn boodschap té belangrijk. Zijn stijl is als die van een dominee: herhalen, herhalen en herhalen. Zijn missie: het redden van de aarde.
Prodi en Merkel
Europese politici omarmen Rifkin. Hij is ‘kind aan huis’ bij onder meer Angela Merkel en Romano Prodi. En niet onbelangrijk: zijn gedachten over een overgang naar een nieuwe energie-economie dringen echt door tot de plannen van de EU. Zo schreef hij in opdracht van huidig EU-voorzitter Portugal een plan over duurzame economische ontwikkeling.
Jules Verne stelde zich in 1874 al een wereld voor waarin fabrieken, treinen en schepen ‘draaien’ op waterstof. In Het Geheimzinnige Eilandvoorspelt een ingenieur dat over 250 jaar alle steenkool op is. Wat we dan moeten doen? De ingenieur: ‘Ik geloof dat het waterstof en zuurstof waaruit het water bestaat eens tot brandstof zullen dienen. Water is de steenkool van de toekomst’.
Dit toekomstvisioen is, als het aan Rifkin ligt, binnen twintig jaar werkelijkheid. Dan moet waterstof niet alleen steenkool vervangen, maar alle fossiele brandstoffen en kernenergie. Snelheid is geboden, want de klimaatverandering gaat veel en veel sneller dan de meeste politici ons voorhouden, waarschuwt de Amerikaan. Hij houdt ons nog eens de ‘ongemakkelijke waarheid’ voor, die dankzij Al Gore tot het algemeen bewustzijn is doorgedrongen: klimaatverandering heeft desastreuze gevolgen voor de mensheid.
Energiek kratje bier
Maar is het mogelijk om als mensheid radicaal te stoppen met het gebruik van olie, gas, kolen en kernenergie en volledig over te stappen op waterstof? Ja, zegt Rifkin. Dat kan als we een wereld krijgen waarin iedereen zijn eigen energie opwekt met een kleine ‘centrale’, die vaak niet groter is dan een kratje bier. Die centrales staan met elkaar in contact op een manier die vergelijkbaar is met het World Wide Web. De energie die zo beschikbaar komt is meer dan genoeg voor alle huizen, auto’s en fabrieken ter wereld, rekent hij voor.
Hoe werken zulke minicentrales? Om dat te begrijpen is het nodig om iets meer te weten over waterstof. Waterstof moet, voordat het bruikbaar is, eerst worden ‘vrijgemaakt’ uit het bijna onbeperkt beschikbare water. En daarvoor is andere energie nodig, die water splitst in waterstof en zuurstof. De essentie van het idee van Rifkin is dat we dat ‘vrijmaken’ laten gebeuren door duurzame energiebronnen zoals wind, waterkracht en zon. Eigenlijk is waterstof dus de drager van de energie uit zon en wind. Energie die anders meestal verloren gaat, maar nu dankzij waterstof bewaard en verplaatst kan worden.
Auto ‘inpluggen’
Rifkin: ‘Over twintig jaar moet elk huis zijn eigen energiecentrale zijn’. De energie moet worden opgewekt met wind, zon, of een andere natuurlijke energiebron. En ook elke auto, bus en trein moet energie opwekken. Als een wagen geparkeerd staat, kan deze worden ‘ingeplugd’ om energie terug te geven aan het netwerk.
Soms is de opgewekte waterstofenergie voldoende voor eigen gebruik, voor het verwarmen van het huis, laten branden van de lichten en gebruik van televisie. Maar soms is er te veel of te weinig. Rifkin: ‘De zon schijnt niet altijd in Nederland. De wind blaast niet altijd in Italië.’ ‘Het teveel of tekort herverdelen we via internettechnologie’. Hij maakt een vergelijking met het delen van muziekbestanden via internet. ‘Er komen twee revoluties samen: de ICT- en waterstofrevolutie’.
Bedrijven overal ter wereld experimenteren met waterstofenergie. De eerste waterstofauto’s en -bussen rijden al. En in IJsland kunnen automobilisten tanken bij een Shell-waterstofstation. Maar dit zijn nog maar minieme stapjes op weg naar een wereldwijde waterstofeconomie.
Rifkin hoopt dat de EU over drie jaar een ‘blauwdruk voor de waterstofeconomie’ klaar heeft. Nergens anders ter wereld bestaat er volgens hem namelijk een politieke unie of land, waar zoveel aandacht is voor milieu, kwaliteit van leven en duurzame ontwikkeling. Bovendien geven Europeanen volgens hem de voorkeur aan samenwerking tussen landen, terwijl Amerikanen de wereld meer zien als strijdtoneel. ‘Jullie, en alleen jullie, kunnen de stap maken van geo- naar biopolitiek’.