Door: Mathijs Bouman » Meer columns van Mathijs Bouman
Gepubliceerd: donderdag 6 december 2007 22:25
Update: donderdag 6 december 2007 23:34
De doden hebben geen stemrecht. Maar dat weerhoudt VVD-leider Mark Rutte er niet van zich op te werpen als hun belangenbehartiger. Het successierecht, de belasting op erfenissen, moet worden gehalveerd, vindt Rutte.
Volgens Rutte is het successierecht ‘de meest onrechtvaardige belasting die er bestaat’. Kijk, dat is nog eens ferme taal. ‘Mensen betalen al inkomsten en vermogensbelasting – en als je dan overlijdt, komt de belastingdienst nog een derde keer langs’, zegt hij boos.
Dat is natuurlijk een grof schandaal. Tot je er iets langer over nadenkt. Successierecht belast de overdracht van vermogen van de een (de overledene) aan de ander (de erfgenaam). Als dat dubbele (of zelfs driedubbele) belasting is, dan geldt dat ook voor bijvoorbeeld de inkomstenbelasting. Mijn inkomen wordt belast, maar als ik vervolgens de schilder betaal met dat geld, wil de belastingdienst daar weer een deel van. En koopt de schilder met dat ‘dubbel belaste’ geld een bloemetje voor zijn vrouw, dan houdt de belastingdienst ook bij die transactie de hand weer op. Dat vinden we doodgewoon. Ook Mark Rutte noemt dat niet onrechtvaardig.
Waarom bij een erfenis dan wel? De opstelling van de VVD-er is alleen te begrijpen als hij vindt dat een erfenis eigenlijk geen transactie is tussen individuen, maar een pure familieaangelegenheid waar de rest van de maatschappij niets mee te maken heeft. Zo’n visie gaat impliciet uit van familiedynastieën als bouwstenen van de samenleving, in plaats van individuen. Dat is een vreemd wereldbeeld voor een rasliberaal als Mark Rutte.
De huidige successiewet houdt trouwens al rekening met deze visie op erven. Kinderen betalen een lager belastingpercentage dan verre verwanten. In dat opzicht is het systeem dus al een compromis tussen familie en individu.
Bovendien is het om praktische redenen zonde om de belasting op erfenissen af te schaffen. Successierecht verstoort de economie veel minder dan andere belastingen. Inkomstenbelasting is een straf op werken, btw een straf op consumeren. Dat soort belastingen remmen de economie. Successierecht is een straf op rijk sterven. In het ergste geval zorgt het ervoor dat mensen armer dood gaan dan ze zonder de belasting van plan waren geweest. Voor de economie is dat geen probleem.
De dood is een uitstekende belastinggrondslag die we niet om misplaatste gevoelens van rechtvaardigheid overboord moeten zetten.