Door: Edward Deiters 
Gepubliceerd: zondag 13 januari 2008 22:00
Update: zondag 13 januari 2008 22:01
Lage prijzen en grote volumes. Wie zijn de brutaalste prijsvechters van ons land? Aflevering zeven: postbezorger Sandd.
‘Het begon met twee A4’tjes met daarop een heel grof idee voor een postbedrijf’, zegt Bart Stomphorst, directeur van postbedrijf Sandd. ‘Voormalige adviseurs van PTT Post zagen met hun investeringsmaatschappij Trimoteur een kans in het bouwen van een concurrent van het oude staatspostbedrijf. Het moest vooral veel goedkoper kunnen.’
Om het hersenspinsel uit te werken stapt Stomphorst in 1999 op bij uitgeverij VNU. ‘We zijn die A4’tjes gaan uitwerken tot een businessplan. TNT verspreidde in die tijd bijna zes miljard poststukken. Een echte monopolist met het volume dat erbij hoort.’ Hij lacht: ‘Al het commerciële drukwerk was vrijgegeven, dus op die markt konden we TNT aanvallen. Ik had eigenlijk bijna geen verstand van die postmarkt, dus ben ik eerst maar eens rustig gaan kijken hoe die wereld in elkaar steekt.’
Stomphorst ziet al snel dat het geprivatiseerde TNT Post nog veel trekjes van een log staatsbedrijf heeft. ‘Zij hadden toen voor hun postbodes een loodzware cao, een van de betere van Nederland. Dat is nu aan het veranderen. Een TNT-postbode verdient nu net als bij ons zo’n 8,30 á 8,50 per uur, maar de duurste bezorgers kosten daar nog steeds circa 24 euro per uur en zijn allemaal in vaste dienst. TNT zucht sowieso onder heel hoge vaste kosten. Zij nemen hun hele topzware verleden met al die overhead mee.’
Als Sandd 2000 van start gaat moet het dus helemaal anders. ‘Wij zijn vanaf het begin heel basic geweest’, zegt Stomphorst. ‘Lean and mean, geen overhead en heel veel outsourcen. Wij zijn uitgegaan van de variabele kosten. Op rustige dagen zetten we minder personeel in. Als het druk was, belden we de bezorgers per dag op: ‘We hebben post… jullie krijgen 20 eurocent per stuk om het te bezorgen. We waren een soort uitzendorganisatie en eigenlijk zijn we dat nog steeds. Als Sandd in deze markt was gestapt met een vast leger van 5- á 6.000 postbodes die dagelijks door de straat hadden gelopen zonder post, dan hadden we het als bedrijf nog geen maand uitgehouden.’
Grote klanten die vaak miljoenen poststukken de deur uit doen, moeten wel echt worden overtuigd om hun post door een ander te laten bezorgen. ‘Ik herinner me dat ik in eerste gesprekken met grote partijen aangaf dat ik misschien tien tot twintig procent goedkoper zou kunnen werken’, zegt Stomphorst. ‘TNT had als monopolist heel mooie marges: tussen de 15 á 35 procent. Wij dachten: als je tussen de 5 of 15 procent gaat zitten, kun je een deel van die markt veroveren. Alles draait in deze bedrijfstak om enorme volumes.’
Op 29 juni 2001 verspreidt Sandd zijn eerste post. ‘100.000 poststukken voor het Reumafonds’, aldus Stomphorst. ‘Het Reumafonds komt uit een wereld waarin natuurlijk heel veel direct mail omgaat.’ Later volgen ook de nummer drie postorderaar, Otto en in het najaar van 2002 uitgeverij Z-press. ‘Die maken het blad voor de KNVB. Dat was een stevig volume van zeven miljoen poststukken. Waanzinnig, ons eerste volle jaar en dan zo’n contract, dat ons referentielijstje meteen flink oppoetste.’
‘In 2001 behaalden we een omzet van een miljoen of twee. In 2004 draaiden we break-even. En later ging het steeds sneller. In 2007 was de omzet tachtig miljoen euro en schoot de teller over de miljard bezorgde poststukken sinds we bestaan ’
En Stomphorst is nog lang niet klaar: ‘20 tot 25 procent marktaandeel in 2011’. Toch hangt die voorspelling nog steeds af van de politiek. Van brieven lichter dan 50 gram moeten de Sandd-bezorgers afblijven. Daarop rust nog steeds een monopolie van oud-staatsbedrijf TNT. Wanneer het hierover gaat, zit er ineens een heel andere Stomphorst. Verontwaardigd, strijdlustig en bijna fanatiek. ‘In 2000 begin je een postbedrijf omdat je weet dat die markt gaat liberaliseren. Toen hebben we logisch denkend gezegd: dat gaat hoogstens vijf of zes jaar duren. Veel gekker zal het niet worden.’
En vanaf 2000 wordt de postmarkt inderdaad in kleine stapjes vrijgegeven. ‘Maar juist dat laatste – en meest lucratieve – stapje, de post die lichter is dan 50 gram, is nu al drie keer uitgesteld’, zegt Stomphorst verontwaardigd. ‘Dat zijn eigenlijk alle gewone brieven en bijvoorbeeld bankafschriften.’
Op 1 januari 2008 zou het zover zijn. De verantwoordelijke staatssecretaris Frank Heemskerk was zelfs nog op het Sandd-hoofdkantoor in Apeldoorn komen kijken. Des te groter was dan ook de schok bij Stomphorst toen hij begin december hoorde dat de liberalisering weer was uitgesteld. ‘TNT heeft – zeker vanuit het verleden – frequenter en op hoger niveau contacten in de politiek.’
En daarin heeft Stomphorst vermoedelijk geen ongelijk. Zo is Wim Kok lid van de Raad van Commissarissen bij TNT en is TNT-topman Peter Bakker voorzitter van de participatiecommissie. Stomphorst pakt er een foto bij. Te zien is premier Balkenende in typische staatsieportret-pose naast de Russische premier Poetin en tal van andere deelnemers aan een handelsmissie. De Sandd-baas prikt met zijn vinger in een kaal mannetje met een bril. Hij staat op de foto een paar meter van de beide staatshoofden af. ‘Kijk, dat is Peter Bakker van TNT Post Groep.’ ‘TNT heeft door vroeger op hoger niveau contacten
in de politiek’
Het Europees Parlement heeft besloten om de lokale markten voor postbezorging in Europa pas open te stellen voor concurrentie vanaf 2011.
Het kabinet heeft de liberalisering van de postmarkt opgeschort. TNT behoudt dus voorlopig zijn monopolie. De Tweede Kamer wil kleine postbedrijven die door het uitstel gedupeerd worden compenseren.