Door: Annemieke van Dongen
Gepubliceerd: maandag 28 januari 2008 20:54
Update: maandag 28 januari 2008 21:06
Intelligentie wordt beschouwd als de beste voorspeller van succes. Maar ook aan de hand van persoonlijkheidskenmerken kun je inschatten hoe succesvol en gelukkig je wordt.
Doe een testje en je weet exact hoe groot je kans is op een glansrijke, gelukkige carrière. Helaas voor personeelsmanagers, recruiters en voor u: een dergelijke lakmoesproef bestaat niet. Toch kun je aan de hand van iemands persoonlijkheid wel degelijk voorspellingen doen over zijn kans op geluk en succes, zegt de Utrechtse hoogleraar organisatiepsychologie Rendel de Jong.
Maar wat is persoonlijkheid eigenlijk? Wetenschappers en personeelspsychologen gebruiken doorgaans de big five (zie kader) om iemands persoonlijkheid te definiëren. Ook in het licht van succes en geluk.
De belangrijkste voorspeller van tevredenheid met je werk, weet De Jong, is stabiliteit, gevolgd door consciëntieusheid en extraversie. Zo doen militairen met een stabiele, extraverte persoonlijkheid het doorgaans goed. Zij hebben minder last van heimwee en aarden, dankzij hun sociale vaardigheden, sneller in de groep. Ook verkopers, managers en leraren met lastige leerlingen zijn gebaat bij een bovengemiddelde portie extraversie.
Consciëntieusheid is de beste voorspeller van succes. Maar dat betekent niet dat nauwgezette werknemers altijd succesvol zijn, waarschuwt De Jong: ‘Bij creatief en innovatief werk kan consciëntieusheid juist een rem zijn.’
Wil je voorspellen hoe succesvol en gelukkig je wordt, dan moet je naar een combinatie van factoren kijken. Naast persoonlijkheidskenmerken spelen ook intelligentie, het soort werk, de organisatiecultuur en de thuissituatie een rol. Ook bestaat er een wisselwerking tussen de verschillende factoren.
De Jong: ‘Ambitie leidt tot minder tevredenheid met je baan en je carrière. Wel heeft het een gunstig effect op je salaris. En een hoger salaris leidt weliswaar tot een beetje meer tevredenheid, maar dat effect is van korte duur’.
Wie niet extravert of nauwgezet is, hoeft niet direct bij de pakken neer te zitten. Bepaalde aspecten van je persoonlijkheid kun je wel degelijk veranderen. ‘Iemand die niet extravert is, kan zijn verlegenheid overwinnen. Dat geldt voor de meeste angsten’, verklaart De Jong. En soms helpt het om een andere weg te kiezen. Zo coachte hij ooit de directeur van een adviesbureau. ‘Hij was niet zo dominant, terwijl hij dat volgens zijn functieprofiel wel moest zijn. Toch fungeerde hij goed, omdat hij zijn werknemers persoonlijk bij zich riep in plaats van hen gezamenlijk toe te spreken. Zijn gebrek aan extraversie compenseerde hij dus met vriendelijkheid en empathie.’ Daarnaast kan het nooit kwaad je vakkennis bij te spijkeren: vakkennis draagt bij aan zowel tevredenheid als succes.
Basale motivaties – wat vind je leuk – zijn echter nauwelijks te veranderen. De Jong: ‘Al ben je nog zo sociaal en dominant, wie een hekel heeft aan organiseren en regelen, zal nooit een goede manager worden.’
Kenmerken volgens de ‘big five’:
Extravert: sociaal vaardig, veel zelfvertrouwen, dominant, actief
Vriendelijk: meegaand, zorgzaam, warm, empathisch, altruïstisch
Consciëntieus: nauwgezet, plichtsgetrouw, ijverig, prestatiegericht
Stabiel: niet nerveus, vreesachtig of snel geïrriteerd
Open staan voor nieuwe ervaringen: nieuwsgierig, creatief, analytisch
Foto: JP van der Stouwe/HH