Door: Annemieke van Dongen
Gepubliceerd: maandag 13 oktober 2008 00:46
Update: maandag 13 oktober 2008 00:46
Dwars over de werkvloer loopt een diepe generatiekloof. En die blijkt niet zo gemakkelijk te overbruggen.
Voor de nieuwe generatie professionals is werk een onderdeel van het totale pretpakket dat leven heet, terwijl ouderen hun leven nog steeds in dienst stellen van hun baas.
Albert-Jan van Maren (35) ziet de twee generaties dagelijks botsen. Met zijn negen dienstjaren bij de brandweer in Ede zit hij er precies tussenin. Hij ziet de 50-plussers, die leven voor de brandweer. Als hen buiten diensttijd wordt gevraagd om bij te springen tijdens een ramp, is dat voor hen geen probleem. Natuurlijk doen ze dat. Hij ziet ook de jonkies, de twintigers die net bij de brandweer komen kijken. Voor hen is het op zijn minst een vraag of ze komen opdraven, zegt Van Maren. ‘Zij hebben andere prioriteiten naast hun baan’.
Het valt hem op dat zijn jongste collega’s heel onbevangen in hun werk staan. ‘Zij denken: ‘De wereld is groot en mijn mogelijkheden zijn eindeloos. Nu zit ik bij de brandweer, want dit kwam op mijn pad. Maar over twee jaar doe ik misschien weer iets heel anders.’ Tegelijkertijd durven ze zich snel ferm over dingen uit te spreken. Dat is wennen, en levert regelmatig levendige discussies op.’
Minder loyaal
Jongeren zijn minder loyaal dan de oudere generatie, blijkt uit onderzoek van prof. dr. Lidewey van der Sluis, hoogleraar strategisch talentmanagement aan universiteit Nyenrode. Nieuwe professionals hebben daarentegen een grote integriteit, zegt zij. ‘Hun werk is een voortdurende zoektocht naar toegevoegde waarde. Ze willen wat betekenen voor de organisatie, voor collega’s en voor klanten, eigenlijk voor de hele wereld om hen heen.’
Van een balans tussen werk en privé kun je bij de nieuwe professionals eigenlijk niet eens meer spreken. ‘Die scheidslijn is volledig vervaagd. Zij zien werk als deel van het leven als geheel. De oudere generatie wil gewoon haar werk goed doen.’
Die twee verschillende manieren van werken botsen. Dat ondervindt ook rijkstrainee Sander Franse (27). Tijdens een van zijn projecten werkte hij nauw samen met een 50-plusser. ‘Mijn prioriteit lag bij het snel opstarten van het programma, zodat het maatschappelijke effect groter was. De primaire focus van mijn collega lag bij de procedures, bij de beleidsstukken die op tijd bij de top van het ministerie moesten liggen.’
Ook merkt de rijkstrainee dat hij, meer dan zijn oudere collega’s, naar the big picture zoekt. ‘Ik vraag regelmatig: waarom doen we dit? En waarom op deze manier? Dan krijg ik als antwoord dat het nou eenmaal ooit zo besloten is, en dat die discussie al eens is gevoerd. Dat is soms best demotiverend.’
Frank Metsemakers (31), ambtenaar bij de gemeente Eindhoven, herkent de preoccupatie van oudere medewerkers met regels en richtlijnen. ‘Als iets niet tot hun takenpakket behoort, zeggen ze: ‘U zit hier verkeerd.’ Ik zou met de klant meedenken en uitzoeken bij wie hij wel terechtkan. Dat vind ik logisch; ik snap niet dat anderen dat niet vinden.’
Metsemakers ergert zich ook aan oudere collega’s die zijn klussen uit handen nemen. ‘Ik houd liever zelf de touwtjes in handen. Ik wil al doende leren. Daarbij wil ik best af en toe een tip krijgen of gecoacht worden.’
Vuist op tafel
Ook die zaken zijn volgens Van der Sluis kenmerkend voor nieuwe professionals. ‘Ze durven met hun vuist op tafel te slaan. Ze eisen dat er naar hen geluisterd wordt en dat ze zich kunnen ontwikkelen. Maar vooral eisen ze aandacht. Die vitamine A, zoals ik dat noem, kun je ze niet genoeg toedienen.’ En dat valt hen ook niet kwalijk te nemen, vindt de hoogleraar. Een generatie is immers het product van de samenleving waarin zij is opgegroeid. De twintigers van nu zijn met veel aandacht grootgebracht, in een tijd van grote welvaart en weinig problemen. En nu ze zijn afgestudeerd, staan werkgevers weer met open armen klaar.
Volgens de professor worstelt de nieuwe generatie met een dubbele moraal. De funfactor staat voor hen voorop. Het bedrijf moet leuk zijn, het werk uitdagend en de collega’s gezellig. ‘Maar werk is niet vrijblijvend’, waarschuwt Van der Sluis. ‘Ze hebben ook plichten. En daar hebben ze moeite mee. Leren werken is een vak apart.’
Generatieverschillen motor voor innovatie
De gemeente Eindhoven organiseerde onlangs een workshop om verschillende generaties begrip voor elkaar te helpen opbrengen. ‘Het is moeilijk om elkaars houding te veranderen’, zegt ambtenaar Frank Metsemakers (31). ‘Je kunt beter zorgen dat je je bewust bent van de verschillen en ermee om leert gaan.’ Dat kan bedrijven veel voordeel opleveren. Verschillen tussen generaties zijn namelijk de motor voor vernieuwing in organisaties, concludeerde Aart Bontekoning in zijn promotieonderzoek. ‘Iedere generatie voegt iets toe in een bedrijf. Bedrijven moeten dat proces niet afremmen, maar stimuleren.’ De brandweer van Ede heeft de meerwaarde van jonkies al ontdekt. ‘Zij zijn opgegroeid met internet en technologie’, zegt een woordvoerder. ‘Zij denken veel onbegrensder en zien voor alles een oplossing.’