Door: Lars Anderson
Gepubliceerd: maandag 15 december 2008 00:50
Update: maandag 15 december 2008 00:54
Het sluiten van een financiële overeenkomst wordt in Amerika traditiegetrouw bezegeld met een speeltje, een zogeheten dealtoy. Maar staat dit statussymbooltjeniet onder zware druk, nu de crisis minder deals oplevert?
‘Dit gaat niet werken’, verzucht Stephen Sokoler (29) na de zoveelste suggestieve vraag over de malaise op Wall Street. De directeur van het dealtoybedrijf Icon Recognition (IR) is moe van de journalisten die bij hem aankloppen om aan zijn omzet de economische malaise af te meten. De New Yorker schreef onlangs: ‘Van alle treurige Wall Street-scenes –werknemers van Lehman die in korte broek hun kantoor uitschuifelen – is één van de treurigste het hoofdkwartier van Icon Recognition, een bedrijf dat dealtoys maakt.’
‘Wij zijn absoluut geen slachtoffer’, verdedigt Sokeler zich manhaftig. ‘Tuurlijk, de economie is slecht en voor bedrijven is het moeilijker om deals te sluiten. Maar sinds Lehman Brothers in september tegen de grond ging, hebben we duizenden dealtoys verkocht. We doen tachtig projecten per week. Het zit ingebakken in de cultuur van Wall Street en de investeringsbanken.’
Financiële trofeeën
Dealtoys -ook wel deal gifts of financial tombstones genoemd- zijn een soort lauwerkransen. ‘Zie het als een aandenken voor een zakendeal’, aldus Sokoler. Een trofee die je op een plankje in je kantoor zet. En hoe meer trofeeën, hoe indrukwekkender je curriculum. Een beetje bankier heeft lange rijen met dealtoys uitgestald staan. Want ook hier geldt Gordon Gekko’s adagium uit de film Wall Street: ‘Greed is good.’ Wie de meeste dealtoys heeft, is een winner.
De eerste dealtoy werd in 1971 gemaakt door Don McDonald, die onder zijn eigen naam een dealtoybedrijfje begon. Voor zijn eerste klus graveerde hij op een kleine grafsteen de namen van alle personen en bedrijven die kort ervoor een belangrijke zakendeal succesvol hadden afgerond. Die grafsteen kopieerde hij, waarna hij elk exemplaar tussen twee platen perspex – een transparante soort plastic – smolt. Het resultaat was een rechthoekig, enigszins vreemd beeldje van zo’n tien bij vijftien centimeter. De bankiers, die beloond werden voor hun succes, bleken razend enthousiast over het presentje en een nieuw statussymbool was geboren.
Serieuze aangelegenheid
Sindsdien verschijnen de bizarste, soms ordinaire, dan weer decadente creaties in alle materialen van metaal tot kristal, van marmer tot plastic. Enkele opmerkelijke trofeeën uit de stal van Icon Recognition: een stalen Romeinse strijder die met pijl en boog een grizzlybeer overwint, een goudgeschilderd metalen hotel met hemelsblauw zwembad en (nep)gouden palmboompje, of een hologramachtige spaceshuttle waarvan de uitlaatgassen mooi oplichten als het is aangesloten op het lichtnet.
Het klinkt misschien een tikkeltje potsierlijk, maar deze speeltjes worden in de financiële wereld uiterst serieus genomen. Michael McDonald (45), zoon van Don en baas van het New Yorkse dealtoybedrijf McDonald & Son, beweerde begin dit jaar in de Financial Times dat ‘de zonde aller zonden in deze wereld het niet hebben van dealtoys tijdens het diner waarbij de deal bezegeld wordt’.
Elke dealtoy wordt op maat gemaakt, vaak met een verwijzing of een subtiele knipoog naar het ‘winnende’ bedrijf of deal. De toys kunnen flink in prijs oplopen. Sokoler: ‘Gemiddeld ligt een bestelling van een bedrijf rond de 2.500 dollar. Daar krijgen ze zo’n vijfentwintig dealtoys voor. Doorgaans varieert de prijs ergens tussen de 60 en 200 dollar. Maar je kunt zo duur gaan als je wilt, tot wel 500 dollar per stuk.’ Niet bijzonder duur, vindt Sokoler: ‘Als sommige deals miljarden dollars kosten, dan is een batch dealtoys van 50.000 dollar peanuts.
De authenticiteit van de toy staat voorop. McDonald, in datzelfde artikel: ‘We hadden onlangs een klus voor een floating-rate transactie (obligaties met een variabele waarde). We bedachten een dealtoy in de vorm van een eend. Floating rate, snap je? Maar een paar dagen nadat de toys waren uitgedeeld, kregen we boze bankiers aan de lijn. Hun eendjes bleven niet drijven.’ McDonald vertelde de bankiers droogjes dat het ‘niet de bedoeling is er ook daadwerkelijk mee in bad te gaan.’
Researchcentrum
Om ontevreden klanten te voorkomen, heeft Icon Recognition een eigen onderzoeks- en ontwerpafdeling opgezet. ‘Je moet wel’, stelt Sokoler. ‘Als de klant knetterhard heeft gewerkt voor een deal, dan moet de dealtoy zeker iets te betekenen hebben.’ Vol trots beschrijft hij het ontwerp dat zijn bedrijf anderhalf jaar geleden maakte voor Merrill Lynch en JP Morgan, die een deal van 26 miljard wilden eren: ‘Dat was een vijfzijdige zwartkristallen basis met tien koperplaten en een grote helderkristallen bol, soepel draaiend om een koperen as.’
Historische deals
Icon Recognition heeft bij een flink aantal historische deals dealtoys geleverd. Sokoler: ‘Denk aan Procter & Gamble, dat in 2005 voor 57 miljard dollar Gillette overnam.’ P&G bestelde er 125 à 200 dollar per toy. ‘Hey’, roept Sokoler enthousiast. ‘We hebben ook een historische deal voor Nederland gedaan. Hoe heet het ook alweer? ABee-N-Émro? Yeah, that’s it!We hebben zo’n 125 dealtoys van 200 dollar per stuk geleverd aan Merrill Lynch, dat het bankentrio Santander-Fortis-RBS succesvol samenbracht. Zodat ABN Amro gesplitst kon worden.’
Crisis echt geen effect?
Laatste poging dan: heeft de economische crisis dan geen enkel effect op een bedrijf in dealtoys?
Schoorvoetend geeft Sokoler toe: ‘In 2006 en 2007 zijn we elk jaar met 70 procent gegroeid. Het afgelopen jaar hadden we een groei van 20 procent.’
Maar daar hebben ze dit jaar knetterhard voor moeten werken: ‘Het is moeilijker om deals te lokaliseren. Vroeger kwamen de banken en advocatenkantoren naar ons toe, nu moeten wij naar hen toe. Elke dag op CNN Money of in The Wall Street Journal naar deals zoeken en dan bij die bedrijven polsen of ze geïnteresseerd zijn.’
Uit onderzoek van het financiële onderzoeksbedrijf Thomson Reuters blijkt dat de grote deals het afgelopen jaar sterk zijn afgenomen.
Het wereldwijde aantal fusies en overnames daalde van 17.938 in de eerste drie kwartalen in 2007 naar 11.400 in dezelfde periode in 2008. Het aantal ‘megadeals’, waarbij tussen de 500 miljoen en één miljard dollar wordt verhandeld, zakte eveneens in: van 246 in 2007 naar 141 in 2008.
Zelf betalen
Daarnaast zijn een flink aantal grote afnemers omgevallen of overgenomen. Denk aan Lehman Brothers, Citigroup of Merrill Lynch.
Andere bedrijven hebben verregaande hervormingen moeten doorvoeren. Zoals Goldman Sachs, dat wegens bezuinigingen, alleen nog dealtoys bestelt voor cliënten.
Sokoler: ‘Vorige week stond er een groepje van zeven werknemers van Goldman Sachs voor mijn bureau. Ze wilden graag een dealtoy bestellen, maar vertelden licht beschaamd dat ze die zelf moesten betalen.’
Dat dealtoys als statussymbool in crisistijden een vreemde vlucht kunnen nemen, bewijst eBay, waar dealtoys van omgevallen investeringsbanken als collectors items worden aangeboden. Begin december werd er een piramidevormig exemplaar van Lehman Brothers verkocht. De beschrijving was uitnodigend: ‘Exclusieve Lehman Brothers dealtoy, maar 35 van gemaakt! Een doorzichtig aandenken om een deal van anderhalf miljard dollar te eren. Alleen in bezit van het dealteam, de cliënt en… van jou!’
Het winnende bod was 180,01 dollar. Wie weet wat het ding over tien jaar waard is.