Door: Remco Tomesen 
Gepubliceerd: dinsdag 7 april 2009 23:54
Update: woensdag 8 april 2009 08:49
Lang leve de klant. En boe voor de aandeelhouders. Dat is de tendens van een advies aan de Nederlandse banken.
De klant is koning. Je zou hard ‘duh’ willen roepen. Dat is toch het uitgangspunt van elk bedrijf? Niet waar. Dat was het niet in de zieke bankenwereld. Daarom moest er een gewichtige commissie aan te pas komen om deze ontdekking te doen. ‘De klant staat weer voorop’, riep voorzitter Cees Maas van de Adviescommissie Toekomst Banken (commissie-Maas) dinsdag dan ook trots, bij de presentatie van zijn rapport. Wouter Bos: ‘Het is een gotspe dat dit moest worden opgeschreven.’
Ja, de banken zijn tevreden met het rapport, zei Boele Staal, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, die de commissie had opgericht. Opdracht: vertel ons, de banken, hoe we verder moeten, nu de sector op zijn gat ligt. Ook Staal is blij met de ontdekking: ‘Wij onderschrijven dat de klant weer voorop staat’.
Maar er is ook een zwart schaap. Dat zijn de aandeelhouders. Zij hebben bankbestuurders gedwongen om zulke hoge risico’s te nemen, is de tendens van het advies. Met als slachtoffer: de wankelende spaarcentjes van de klant.
De VEB, belangenclub van aandeelhouders, is boos. Een woordvoerder: ‘In het rapport staat vooral wat aandeelhouders fout hebben gedaan. Maar bestuurders, commissarissen en toezichthouders worden uit de wind gehouden.’ Heb je straks tevreden klanten, zijn de aandeelhouders boos.
Of die klanten straks echt tevreden zijn, is nog de vraag. Het ligt er maar net aan hoe banken met het advies omgaan. ‘Het rapport doet goede aanbevelingen over veranderingen aan bankbesturen’, zegt Dirk Schoenmaker, hoogleraar financiering aan de VU en dean van de Duisenberg School of Finance. ‘Maar wat ik mis, is hoe banken zorgen dat die cultuurverandering lager in de organisatie plaatsvindt.’
De commissie-Maas roept niet alleen wat vage dingen over de o-zo belangrijke klant. Ze komt met een hele reeks concrete maatregelen om klanten blij te maken. Banken moeten hun organisatie aanpassen om te voorkomen dat er in de toekomst te grote risico’s worden genomen. Bankbestuurders moeten een moreel ethische verklaring tekenen. Daarin staat dat als een bankier moet kiezen tussen de belangen van werknemers, samenleving en aandeelhouders, hij ‘de klant voorop stelt’.
Banken worden dus weer hoeders van onze centjes; ouderwetse nutsbedrijven. Althans, als ze zich houden aan het advies. En daar valt nog onderuit te komen. De adviezen zijn namelijk niet verplicht. Comply or explain, is het motto. Oftewel: als je een goed verhaal hebt, hoef je je niet aan een advies te houden. Tenzij Wouter Bos adviezen omzet in regelgeving. Misschien geen slecht idee. Want als straks de banken niet meer aan het overheidsinfuus zitten, schudden ze wellicht in no time weer handjes met de aandeelhouders. En verdwijnt de klant weer naar de tweede rang.
Foto: Evert-Jan Daniels/HH