Door: Jan-Hein Strop 
Gepubliceerd: dinsdag 13 oktober 2009 01:10
Update: dinsdag 13 oktober 2009 08:06
Het akkoord met gedupeerden leek de redding van DSB. Maar De Nederlandsche Bank stemde niet in.
Voor Dirk Scheringa, eigenaar van DSB Bank, rest niets meer dan toezien hoe zijn levenswerk wordt ontmanteld. Eind vorige week nog leek Scheringa vol goede moed dat hij DSB in veilig vaarwater zou loodsen. Onder druk van niet-aflatende negatieve publiciteit en verdwijnen van spaargelden, was hij akkoord met een regeling met een groep gedupeerden die de bank tientallen miljoenen zou gaan kosten.
Beeld: Martijn Rijnen@shoparound
Dat kon de onrust niet wegnemen. Op instigatie van het ministerie van Financiën deed De Nederlandsche Bank (DNB) vanaf vrijdag een poging om DSB te verkopen aan een combinatie van banken om een faillissement te voorkomen. Vanwege de risico’s van schadeclaims op DSB is die poging jammerlijk mislukt, zo zei DNB-president Nout Wellink gisteren.
Koortsachtig overleg
Aan de beslissing van vrijdag ging een week van koortsachtig overleg vooraf, waarin een hoofdrol is weggelegd voor Jelle Hendrickx, onderhandelaar namens de gedupeerden. Die gehele week had hij direct contact met bestuurder Hans van Goor en Scheringa zelf over het akkoord dat donderdag werd gepresenteerd, maar niet ondertekend. Wat ging er mis?
Voor DSB was de regeling met gedupeerden van levensbelang, vertelt Hendrickx. ‘De bank snakte naar goed nieuws, ze waren desperaat. Wij waren het laatste restje geloofwaardigheid.’ Op woensdag 29 september laten bestuurders weten dat ze verder met hem willen onderhandelen, tot een regeling willen komen. ‘Opeens waren we welkom.’
Dan valt de bom. Want Pieter Lakeman van de concurrerende Stichting Hypotheekleed roept een dag later op tot een bank run op DSB. Van Goor belt onmiddellijk met Hendrickx. Of hij zo spoedig mogelijk naar Wognum wil komen voor overleg. Terwijl de site van DSB platligt wordt het hele weekend doorgewerkt aan een regeling. Zondagnacht krijgt Hendrickx een e-mail van de advocaat van DSB: er is een concept, maandag publiciteit.
Speculaties
Tot ieders verbijstering wil DSB die maandag 5 oktober toch geen handtekening zetten, terwijl de behoefte aan goed nieuws zo groot is. Er ontstaan allerlei speculaties maar ook nu weer geeft DSB geen heldere verklaring waarom er uitstel is. Van Goor verzekert Hendrickx dat er niets is om zich zorgen over te maken. Het gaat volgens hem om een aantal kleine zaken dat nog geregeld moet worden. De uitzending van Tros tv-programma Radar, waar alle betrokkenen het akkoord zouden toelichten, krijgt plotseling een andere wending.
Woensdagavond verplaatsten de gesprekken zich naar advocatenkantoor Spigthoff in Amsterdam. Voor het eerst is het Scheringa zelf die zich direct bemoeit met de onderhandelingen. Met zijn bodyguards erbij is de ruimte snel gevuld. Andere verrassende aanwezigen op het overleg zijn twee topambtenaren van Financiën, die zich als toehoorders opstellen. En Jan Wolter Wabeke, de financiële ombudsman, is aangeschoven.
‘De politiek moet puinhoop nu oplossen’
Om kwart over drie ’s
nachts is er eindelijk definitieve overeenstemming over de regeling.
Van Goor zegt sowieso te willen tekenen, maar vertelt de
belangenbehartiger dat het akkoord nog ‘langs DNB’ moet.
Voor Hendrickx betekent het dat hij donderdagmiddag opnieuw naar
Wognum rijdt om in de werkkamer van Scheringa de ontstane situatie te
bespreken. Risicodirecteur Robin Linschoten en financieel directeur
Ronald Buwalda zijn dan zo’n 40 kilometer verderop in een kantoor aan
het Frederiksplein in Amsterdam. Als zij terugkomen in Wognum is snel
duidelijk dat DNB niet instemt met ondertekening van het akkoord.
Hendrickx krijgt te horen dat DNB bang is voor een gevaarlijke
precedentwerking van het akkoord voor de rest van de financiële sector.
Want DSB is niet de enige bank die hypotheekleningen combineerde met de
verkoop van de gewraakte koopsompolissen. Als de bank zijn handtekening
zet, zouden ook andere banken wel eens aansprakelijk kunnen zijn voor
koppelverkoop van de polissen, luidt de gedachte van de centrale bank.
Linschoten is helemaal niet blij met welk akkoord dan ook, merkt de
belangenbehartiger. ‘Hij was tegen omdat het een open-einderegeling is
waarvan onduidelijk is hoeveel het gaat kosten.’
Armzalig
Oplossing is dat het akkoord die dag gepresenteerd wordt als een set
niet-bindende aanbevelingen van de financiële ombudsman. De dag erna,
op vrijdag, barst de kritiek los: de aanbevelingen zouden armzalig zijn
en geen werkelijke schadevergoeding bieden. Gedupeerden bellen woedend
op met Hendrickx die er niet in slaagt uit te leggen waarom de regeling
wel degelijk een goede oplossing is. Dat Scheringa in Nova roept dat
het maar 26 miljoen euro kost, doet ook niet veel goed.
DNB start vervolgens de zoektocht naar een koper, tevergeefs zoals
bekend. ‘Zonder al deze onrust hadden we binnen afzienbare tijd een
ander DSB gehad’, zegt Arnoud Boot, hoogleraar financiële markten. ‘DNB
was al een jaar bezig om van DSB een normale bank te maken. Bedoeling
was dat de eigendomsverhoudingen zouden veranderen. DSB was te
afhankelijk van Scheringa. Dat brengt risico’s met zich mee die niet
verenigbaar zijn met een volwassen bank.’ Boot vindt het nu aan de
politiek is om de puinhoop netjes op te lossen. ‘Anders lijken we een
soort bananenrepubliek.’
Videogalerij: DSB valt om
Niemand gebaat bij ondergang
Een faillissement van DSB kan grote maatschappelijke schade
berokkenen, op een moment dat het vertrouwen in de financiële sector
nog broos is.
In theorie betekent dit dat andere banken volgens het
depositogarantiestelsel de schade bij spaarders tot 38.000 euro moeten
vergoeden. Schade boven dat bedrag tot 100.000 euro komt voor rekening
van het ministerie van Financiën. Daar zit de belastingbetaler mooi mee.
Run op bank
De run op de bank, waarbij mensen massaal hun DSB-tegoeden
opnamen, was zondag zo goed als tot stilstand gekomen. Tussen
middernacht en maandag 09.30 uur werd echter, nadat media berichtten
over de problemen bij de bank, 41,6 miljoen euro opgenomen.
Kaasmakerszoon
Dirk Scheringa, geboren in het Groningse Grijpskerk in 1950 als
zoon van een kaasmaker, nam in 1975 ontslag bij de politie. Samen met
zijn vrouw Baukje richt hij een financieel advieskantoor op. Ruim
dertig jaar later is de kaasmakerszoon eigenaar van DSB Bank,
voetbalclub AZ en van een naar hem vernoemd museum.