Door: Eveline Domevscek 
Gepubliceerd: zondag 7 maart 2010 21:34
Update: zondag 7 maart 2010 21:39
Lerarentekorten? In veel delen van Nederland zou men die maar wat graag willen.
Eindelijk, dacht Bernhard de Haas (50) toen hij
begin februari een aankondiging zag van snuffelstages in het onderwijs,
georganiseerd door het UWV Werkbedrijf en de VO-raad (de organisatie
voor het Voortgezet Onderwijs). Allemaal om het voor hoogopgeleide
werkzoekenden eenvoudiger te maken over te stappen naar het voortgezet
onderwijs.
De Haas (niet zijn echte naam) is in mei precies een
jaar werkloos, nadat hij door de crisis zijn baan als financieel
dienstverlener verloor. Maar helaas, het UWV in zijn woonplaats
Amstelveen wist van niets. ‘Zo gaat het al maanden. Ik ben nu eerlijk
gezegd een beetje uitgeknikkerd’, zucht De Haas. ‘Een baan als docent
Nederlands lijkt me prachtig, maar het wil maar niet lukken. Steeds
krijg ik keurig netjes een brief thuis met ‘Meneer, u past niet in ons
profiel’ of ik kom weer ergens in een wachtbak terecht.’
Onbevoegd
En dat terwijl het tekort aan leraren in het basis-
en het voortgezet onderwijs enorm zou zijn. Zo erg zelfs dat scholen
dan maar massaal (zo’n 80 procent) onbevoegde leraren voor de klas
zetten. Toch laat recent onderzoek in opdracht van het ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) een ander beeld zien. Zo zijn er
in het schooljaar 2008-2009 voor het eerst in jaren méér vacatures
gevuld dan er zijn ontstaan. ‘Een omslagpunt op de arbeidsmarkt in het
voortgezet onderwijs’, schrijven de onderzoekers. Volgens hen is de
crisis de belangrijkste reden voor dit opvallende resultaat. ‘Er
ontstaan niet alleen minder vacatures, maar de vacatures die ontstaan
kunnen ook gemakkelijker worden vervuld.’ Bovendien wordt in tijden van
stijgende werkloosheid groter belang gehecht aan de zekerheid van een
baan dan in tijden van krapte’, zo schrijven zij.
In het basis- en speciaal onderwijs (het primair
onderwijs) is het tekort aan leerkrachten wél zichtbaar. Afgelopen jaar
stonden meer dan 11.500 vacatures open, ruim 4.000 meer dan een jaar
eerder. Uit cijfers van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO)
blijkt echter dat ook dit niet voor heel Nederland geldt. In
Gelderland, Midden-Nederland en Limburg ging het aantal ontstane
vacatures zelfs omlaag. Ook Groningen en Zeeland zitten met
overschotten in het onderwijs door inkrimping van de bevolking.
‘Erg frustrerend‘, vindt Thijs Backx (29) dan ook de
verhalen over lerarentekorten. ‘Mensen kijken me altijd ongelovig aan
als ik ze vertel dat ik al zo’n vier jaar ben afgestudeerd maar nog
steeds geen vaste baan heb. ‘En je bent ook nog een man!’ zeggen ze
dan, die moeten toch helemaal in trek zijn.’ Toch heeft Backx na twee
jaarcontracten en wat vage beloften nog geen zicht op een vast contract
op zijn school in het Brabantse Geldrop. ‘Effe kijken hoe het met de
financiën zit, zegt mijn baas dan. Maar hij kan het zeggen, hij weet
toch dat er op andere scholen in Oost-Brabant alleen maar tijdelijk
werk te vinden is.’
Een oplossing voor het overschot aan de ene kant van
het land en het tekort aan de andere kant: verhuizen. Maar dát zien
velen, onder wie Backx, niet zitten. Dat weet ook Frank Cörvers,
hoofdonderzoeker van het Researchcentrum voor Onderwijs en
Arbeidsmarkt. ’Vaak hebben deze mensen juist voor dit beroep gekozen
omdat ze ook in hun regio willen blijven werken. Wellicht zonder dat ze
dit beseffen.’ Als de vergrijzing in het onderwijs goed toeslaat,
worden de verschillen tussen de Randstad en periferie alleen maar
groter, zegt Cörvers. ‘Een landelijk cijfer zegt weinig. OCW zou er
goed aan doen om met prognoses én beleid op provincieniveau te komen.’