Door: Camil Driessen 
Gepubliceerd: maandag 8 maart 2010 21:51
Update: dinsdag 9 maart 2010 07:10
Van Street View tot dataopslag. Onze oosterburen zijn wél
regelmatig in rep en roer over privacyissues.
‘Google Street View is een schending van de
privésfeer in miljoenvoud.Geen geheime dienst ter wereld zou zo
ongegeneerd foto’s verzamelen.’ Woorden die je in Nederland verwacht
van een linkse actievoerder. In Duitsland komen ze uit de mond van de
minister van Consumentenbescherming Ilse Aigner en laten ze zien dat
privacy zelfs in de hoogste regionen van de politiek leeft.
Een bodyscanner op het vliegveld? In no time staan
er naakte Duitsers op het vliegveld Berlin-Tegel te protesteren tegen
de Nacktscanner. Er wordt een wet ingevoerd zodat alle telefoon- en
e-maildata zes maanden worden opgeslagen voor opsporingsdoeleinden?
Ruim 34.000 Duitsers (inclusief de minister van Justitie) spannen samen
een rechtszaak aan bij het Bundesverfassungsgericht. Dat Federale
Constitutionele Hof oordeelde vorige week dat de dataopslag in strijd
is met artikel 10 van de grondwet, waaronder privacy van
telecommunicatie valt. Het hof vindt onduidelijk waarvoor de data
gebruikt worden en de opslag onveilig. De wet is een zware inbreuk van
een omvang die het juridische systeem niet eerder heeft gezien, stelt
het vonnis.
Barricades
Als wij roepen dat we niets te verbergen hebben,
klimmen onze oosterburen op de barricades. Toen Google Street View in
Nederland werd gelanceerd, oogstte het lof omdat het zo’n innovatieve
dienst was. Beau van Erven Dorens werd herkend en we moesten lachen om
een man die bij de hoeren naar buiten kwam. Terwijl de introductie in
Duitsland de afgelopen maanden tot grote ophef en protesten leidde.
Bewoners blokkeerden straten waar de camerawagen
doorheen reed en bondskanselier Merkel riep mensen met bezwaren op
Google een brief te sturen. Een conceptbrief stond gewoon op de site
van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Door alle ophef moest Google
de lancering van Street View uitstellen en de huizen verwijderen van
mensen die een klacht indienden.
Onderzoeker Hanco Jürgens van het Duitsland
Instituut aan de UvA ziet drie verklaringen voor de Duitse
privacyfetish. ‘Het idee van de Überwachungsstaat speelt een heel grote
rol. De Stasi ligt nog vers in het geheugen, daardoor hebben Duitsers
een sterk gevoel voor vrijheid. Ze vinden dat de staat zich nooit meer
zo mag bemoeien met de burger.’
Jürgens stelt dat Duitsland na de Tweede
Wereldoorlog sterk werd gevormd door de Amerikaanse liberale
vrijheidsgedachte. Die gedachte, waarin mensenrechten en marktwerking
een belangrijke rol spelen, wordt door de liberale regeringspartij FDP
vaak naar voren gebracht. Niet voor niets sloten FDP-ministers zich aan
bij de groep van 34.000 die een rechtszaak tegen de dataopslag begon.
‘Hier zijn ideologieën minder pregnant aanwezig, Duitsland is veel meer
ideologisch gericht.’
Tenslotte is er ook de strijd tegen het kapitalisme
van linkse (krakers-) groeperingen waarbij de ‘glazen mens’ een
belangrijke rol speelt. Zij vrezen dat de overheid of bedrijven ‘ons’
helemaal kunnen doorgronden en hebben daarom een aversie tegen
dataverzameling. Recente schandalen bij grote bedrijven hebben die
aversie alleen maar groter gemaakt. Lidl en Aldi werden betrapt op het
bespioneren van hun personeel met minicamera’s, Deutsche Telecom
luisterde gesprekken van hooggeplaatste medewerkers af, en T-Mobile
verloor bij een diefstal in 2006 de gegevens van 17 miljoen klanten.
Privacyvluchteling
Er zijn zelfs Nederlanders die naar Duitsland
emigreren vanwege privacy: zogenaamde ‘privacyvluchtelingen’ zoals
Arjen Kamphuis. Zijn IT-bedrijf Gendo is wel nog in Nederland
gevestigd, maar samen met zijn vriendin is Kamphuis in Duitsland gaan
wonen.
‘In Nederland heerst een ‘ja ik heb niks te
verbergen’ cultuur en dat vind ik een pijnlijk verschil met Duitsland.
Daar zit diep in de politieke cultuur dat het een keer fout is gelopen.
Ze weten wat er gebeurt als men niet op tijd massaal tegen de regering
zegt: ‘Nu ga je te ver!’ Kamphuis ziet in Nederland politieke
passiviteit en enge volgzaamheid, die zich uit in onder meer het gebrek
aan protest tegen dataopslag. ‘Ruling by fear is beleid geworden. Er
wordt nooit gevraagd of de technologische oplossing wel helpt voor het
gestelde probleem.’
Axel Arnbak van privacywaakhond Bits of Freedom ziet
nog een verschil met Duitsland: wetten worden door het
Bundesverfassungsgerichtaan de grondwet getoetst. Door een uitspraak
ontstond zo in 2008 zelfs een nieuw, fundamenteel grondrecht op de
garantie van de vertrouwelijkheid en integriteit van IT-systemen. ‘Wij
kunnen nog veel leren van hoe ze hun grondwet bij de tijd houden’,
vindt Arnbak. Als voorbeeld geeft hij het briefgeheim (niemand mag je
post openen) dat in de Nederlandse grondwet staat, maar dat niet geldt
voor digitale brieven: e-mail.
Google aangepaktEen rechtbank in Milaan heeft in februari drie bestuurders van de
Italiaanse tak van internetbedrijf Google een boete en een half jaar
gevangenisstraf opgelegd vanwege
schending van de privacy van een
gehandicapte scholier. Ze hebben volgens de rechter een op Google Video
geplaatst filmpje, waarin de jongen getreiterd wordt, ook te laat
verwijderd.
GênantHet uitgebreide vervolg op
Google Street View levert een nieuwe lading gênante en bijzondere kiekjes.
Hoeren en
hoerenlopers kenden we al sinds de eerste livegang, maar de nieuwe oogst kent ook
rare kronkels.
GezichtsscansDierenpark Emmen heeft de gezichtsscans bij de poorten
verwijderd.
Het toegangssysteem werd in 2006 voor drie ton aangeschaft. De
gezichtsscans moesten de lange rijen voor de poorten oplossen. Het
systeem voldoet echter niet, het park gaat terug naar de ouderwetse
abonnementen met pasfoto. Dit heeft een woordvoerder dinsdag
bekendgemaakt.