Door: Edward Deiters 
Gepubliceerd: donderdag 11 maart 2010 00:08
Update: donderdag 11 maart 2010 00:09
Zelf hebben ze nooit koeien of een kaasfabriek gehad. Toch behoort de Huizense familie Westland tot de bekendste kaasverkopers van ons land.
‘Hoeveel kilo kaas wij verkopen? Ehm... da’s eigenlijk wat lastig te beantwoorden’, zegt Cor Lustig, directeur bij het Huizense kaasbedrijf Westland. ‘We hebben het hier meestal over consumenten-eenheden, dan moet je denken aan verpakkingen. Plakjes en blokjes, maar natuurlijk ook hele stukken kaas. Maar goed, die consumenten-eenheden, dat zijn er jaarlijks 120 miljoen.’
Lustig kijkt even naar de overkant van de tafel. Daar zit Henriëtte Westland, een telg uit de oprichtersfamilie en pr-manager van het bedrijf. ‘Misschien kun je meer met onze omzet’, zegt ze. ‘Die bedroeg vorig jaar ruim 300 miljoen euro.’ En dat geld komt deels uit de verkoop van merkloze kaas, aan supermarkten bijvoorbeeld, en deels uit de twee sterke merken van het bedrijf: Old Amsterdam en Maaslander.
Romantiek
Wie denkt aan koeien, boerderijen en een enorme kaasfabriek, komt bedrogen uit. ‘Die romantiek is er natuurlijk een beetje af’, zegt Lustig. ‘Dat hebben we allemaal uitbesteed.’ Westland onderbreekt hem. ‘Onze familie heeft zelfs nooit koeien of een kaasfabriek gehad. Wij zijn meer handelaren.’
Haar opa Lambert en zijn broers Klaas en Gerrit Westland waren Huizer vissers. Tenminste, tot de Afsluitdijk in 1932 roet in het eten gooit. Noodgedwongen gaan ze kaas verkopen. Inmiddels is Westland Kaas uitgegroeid tot de grootste particuliere kaasonderneming van Nederland. Het bedrijf is volledig in handen van 26 nazaten van de oprichters. ‘Daarvan werken er nu nog zes in het bedrijf’, zegt Westland.
De kaasmarkt was altijd een uniform geheel. Het assortiment Nederlandse kaas bestond eigenlijk uit twee soorten kaas, Goudse en Edammer. De concurrentie in deze soorten was hevig en de marges laag. Er waren grote kwaliteitsverschillen en de trefwoorden waren: veel zout, veel vocht en relatief goedkoop.
Dat moest anders, besloten ze eind jaren zeventig bij Westland. ‘De broers die het bedrijf toen leidden, gingen nadenken hoe ze zich konden onderscheiden’, zegt Lustig. Hun conclusie: er moet een merkkaas komen. ‘Heel simpel gezegd ontwikkelden ze een minder zoute en toch smeuïge kaas met een mooi opvallend etiket’, zegt Lustig. ‘En daar vroegen ze net wat meer voor dan de rest.’ In het nogal saaie kaasschap bleek de geelgroene Maaslander al snel een regelrechte verkoophit.
Die truc smaakte naar meer en na Maaslander komt het bedrijf met Old Amsterdam, een snijdbare oude kaas, met een heel specifieke receptuur. En ook die wordt, ondanks de relatief hoge prijs, gretig afgenomen. Niet in de laatste plaats door de verpakking. Lustig: ‘Mooi zwart omhulsel, etiket met gouden letters en een sterke naam.’
De eerste 30+ kaas die insprong op de afslankhype, losse plakjes kaas in hersluitbare bakjes, en de kaasschnitzel: ze hebben allemaal hun oorsprong bij het Huizense bedrijf. ‘Eigenlijk zijn wij nu een bedrijf dat voornamelijk marketinggedreven is’, aldus Lustig. Ter illustratie vertelt hij over een smeerkaas-deal met Disney en de introductie van heuse Weight Watchers kaas.
De kaasmarkt maakte vorig jaar door de crisis een pas op de plaats. ‘Dat merkten wij vooral in de omzetten van de merkloze kaas’, zegt Lustig. ‘Wij zijn gewend met Old Amsterdam jaarlijks meer dan 10 procent te groeien, dat hebben we niet gehaald.’ Tegenover hem grinnikt Henriëtte Westland. ‘Ach, misschien waren we wel verwend geworden met die dubbele groeicijfers die we jaar op jaar maakten.’
De kaas van het familiebedrijf gaat de hele wereld over. ‘We zijn goed voor 12 procent van alle Nederlandse kaas in binnen- en buitenland’, zegt Lustig. De bulk gaat naar Duitsland, maar ook onkazige landen worden niet geschuwd. ‘We groeien ook in Egypte, Dubai, de Verenigde Staten en Rusland. Haha, in Kroatië zijn we bijvoorbeeld al marktleider.’
Eigenlijk heeft de marketinggedreven aanpak van het bedrijf maar één groot nadeel. Vooral de Old Amsterdam wordt vaak nagemaakt. ‘We hebben dit jaar alweer twee zaken gehad’, zegt Westland. ‘We winnen altijd, maar er gaat een hoop tijd en geld inzitten.’
Toch komt het niet altijd tot een rechtszaak. ‘Ik liep eens over de markt in Huizen’, vertelt ze. ‘Daar zag ik een zwarte kaas met een bordje: ‘Old Amsterdam, 1 kilo, €5,95.’ Ik vroeg aan die marktkoopman of ik even mocht proeven en zei dat het geen Old Amsterdam was. Hij bleef volhouden dat dat wel zo was. Toen heb ik me maar even voorgesteld en gezegd dat ik een rondje over de markt ging maken en dat dat bordje weg moest zijn als ik terugkwam’. Ze lacht. ‘Ik heb het niet meer teruggezien.’