Door: Eveline Domevscek 
Gepubliceerd: maandag 15 maart 2010 22:22
Update: maandag 15 maart 2010 22:23
Bonussen zijn uit den boze, maar bestuurders kunnen niet
zonder. Daarom: de bonus 2.0.
De halfjaarlijkse bonusWat nou geen bonussen in de crisis? De halfjaarlijkse
bonus, daarvan gaan je medewerkers pas werken. Volgens de onderzoekers
van Hay Group hebben zo’n vijftig multinationals als Home Depot en Xerox
inmiddels hun plannen voor zo’n bonussysteem onthuld. Door onmisbare
mensen twee keer per jaar een worst voor te houden, heb je grotere kans
dat je mensen bij het bedrijf blijven. Bovendien kan het bedrijf zo twee
keer per jaar de doelen aanscherpen, wat gunstig kan zijn voor de
economische ontwikkeling, zeggen bedrijven ter verdediging. Frank Blake,
CEO van Home Depot, kan de enthousiaste reactie van zijn winkelmanagers
wel begrijpen. ‘Iedereen vindt het prettig om zijn geld sneller te
krijgen.’
De groene bonusWerknemers hebben sinds het uitbreken van de crisis nog nooit
zo vaak hun topmannen de kopieerapparaten zien bewaken als nu. Een
gevolg van de nieuwe soort bonus die bedrijven maar wat graag delen met
de wereld: de groene bonus, oftewel beloningen gekoppeld aan de duurzame
prestaties van het bedrijf. Shell, TNT, DSM, ING, Akzo Nobel maakten
allemaal bij de presentatie van de jaarcijfers bekend aan de groene
bonussen te gaan. Verfconcern Akzo Nobel wil maar liefst de helft van de
(langetermijn)bonus van de bestuurders afhankelijk maken van hun
positie op de zogenoemde Dow Jones Sustainability Index. Nu komt het
groene denken bij Akzo Nobel niet alleen uit een groot
verantwoordelijkheidsbesef voort, maar ook uit het besef dat de
grondstoffen waar het bedrijf afhankelijk van is, best eens op kunnen
raken.
De langetermijnbonusDit type bonus dat behoorlijk in zwang is geraakt, werkt precies
andersom. Je hebt pas je bonus verdiend, als de
langetermijndoelstellingen zijn behaald. De Commissie Frijns, die de
aangepaste Corporate Governance Code presenteerde, was er een warm
pleitbezorger van. Door dit bonusbeleid zou ‘behoorlijk gedrag’ van
bestuurders, commissarissen en aandeelhouders worden gestimuleerd.
Experts zetten echter hun vraagtekens bij de effectiviteit van dit soort
bonussen omdat het bestuurders te weinig zou aanzetten tot betere
prestaties. Bovendien zouden ze leiden tot extra risico: zo veranderden
Unilever en ABN Amro tussentijds de criteria voor de bonussen omdat de
prestaties achterbleven.
De vermomde bonusBonussen? Bij ons? Bah, natuurlijk niet. Daar
is die hele economische ellende mee begonnen. SNS Reaal meldde dan ook
geheel in de lijn van het sociaal wenselijke dat de bestuurders
afgelopen jaar géén bonus hebben ontvangen. Alhoewel... Nieuwe
bestuurder Dick Okhuijsen zag wel in september het fijne bedrag van
65.000 euro op zijn rekening verschijnen. ‘Een verhuisvergoeding’ voor
Okhuijsen die voor ING in Tsjechië, Slowakije en Japan had gewerkt, zo
luidde de uitleg van SNS.
Morgan Stanley en Citigroup wilden hun imago
verbeteren en verlaagden de bonussen. In plaats daarvan kregen de
zakenbankiers en handelaren gewoon een fors verhoogd (soms verdubbeld)
basissalaris.
De welkomstbonusEen dikke 3,5 miljoen euro. Oftewel bijna 750.000 euro
cash, 2,9 miljoen aan aandelen verdeeld over drie jaar. En uitzicht op
een basissalaris van 750.000 euro voor 2010. Toch aardig, zo’n
welkomstpakket van je nieuwe baas. Jean Marc Huët, de nieuwe financieel
directeur van Unilever, kreeg dit plaatje voorgehouden en zei, niet zo
heel verrassend, ‘ja’ op het aanbod. Volgens nieuwe werkgever Unilever
kreeg Huët deze welkomstbonus ter compensatie voor misgelopen bonussen
bij zijn vorige werkgever, het Amerikaanse Bristol-Myers Squibb. Om Huët
definitief over de streep te trekken, betaalde zijn nieuwe baas 45.000
dollar voor zijn verhuizing. Had Unilever nu maar gewacht tot
Erasmus-hoogleraar David de Cremer klaar was met zijn onderzoek. Daaruit
bleek namelijk laatst dat het een mythe is dat bonussen nodig zijn om
toptalent aan te trekken.
WeggeefbonusBestuursvoorzitter Michael Geoghegan van de
Britse bank HSBC kondigde eind februari aan zijn bonus van 1,23 miljoen
euro (vier keer zijn jaarsalaris) te schenken aan een goed doel. De
bonus van Geoghegan valt hiermee in de meest nobele categorie: de
weggeefbonus. Ook al is die weldoenerij wellicht ingezet door fikse
protesten tegen de verkregen bonussen en het hevige schaamrood op zijn
kaken. Welke goede doelen verblijd worden met zijn miljoenen is nog niet
bekend. De HSBC-topman is niet uniek. Peter Sands, de CEO van de
Standard Chartered Bank, volgde zijn voorbeeld. Zijn 2,2 miljoen euro
gaan naar Afrika en Azië, volgens vrienden een bedrag dat hij normaal
jaarlijks ook wel aan charity geeft.
Foto: Getty Images/beeldbewerking De Pers