Door: Maija Palmer / Financial Times
Gepubliceerd: dinsdag 20 april 2010 23:16
Update: dinsdag 20 april 2010 23:16
Wie kan er na je dood nog bij al jouw online accounts? Nieuwe
bedrijfjes bieden een uitweg.
Jeremy Toemans 94-jarige grootmoeder was zeer bij de
tijd: ze e-mailde met vrienden in de hele wereld en speelde online
bridge. Toen ze overleed, wilden Toeman en zijn vader op haar
Hotmail-account om de online-vrienden van haar dood op de hoogte te
stellen, maar zonder wachtwoord kwamen ze er niet in, en bleven de
vrienden in het ongewisse.
‘In datzelfde jaar bedacht ik me tijdens een vlucht:
wat nu als dit mijn laatste is?’ vertelt Jeremy Toeman. ‘Ik realiseerde
me dat ik een aantal niet-tastbare bezittingen heb, zoals een boel
domeinnamen, terwijl niets ze met mijn bestaan in de echte wereld
verbindt. Alles wordt elektronisch verrekend en mijn vrouw zou nooit
worden ingelicht als ik zou doodgaan. Ze zijn elk zo’n 1.000 tot 10.000
dollar waard en ik zou willen dat zij ze erft.’
Knipselalbum
In 2005 boog een rechter in Michigan zich over een
vergelijkbare situatie. De ouders van een jonge marinier die in Irak was
omgekomen, daagden Yahoo om toegang tot hun zoons e-mailadres te
krijgen. De rouwende ouders wilden zijn mails gebruiken om een
knipselalbum over hun zoons leven te maken. Yahoo beargumenteerde dat
zijn algemene voorwaarden verbieden dat e-mailaccounts worden
overgedragen op nabestaanden. Desondanks droeg de rechter Yahoo op de
e-mails vrij te geven, maar de juridische status van de zaak bleef
onduidelijk. Nog immer staat in Yahoo’s voorwaarden dat e-mailaccounts
niet overdraagbaar of overerfbaar zijn.
Toeman, een webondernemer in San Francisco, verkoos
in het geval van zijn oma niet naar de rechter te stappen maar een
dienst te creeëren om het probleem te omzeilen. Vorig jaar lanceerde hij
Legacy Locker, een site waarop mensen hun wachtwoorden voor belangrijke
online accounts kunnen opslaan en na hun overlijden laten doorgeven aan
een toegewezen persoon. Circa duizend klanten hebben zich aangemeld
voor de gratis dienst terwijl ‘een gezond aantal’ omgerekend 22 euro per
maand betaalt of eenmalig 220 euro heeft betaald voor extra diensten.
Legacy Locker wil fors uitbreiden maar is niet de
enige speler op de markt. Recentelijk zijn verschillende bedrijven
opgezet om mensen met virtueel eigendom te helpen de nalatenschap zeker
te stellen.
‘Het is raar dat hier geen regels voor zijn’, zegt
Jesse Davis, oprichter van Entrustet, een Amerikaanse internetdienst
voor het managen van digitale erfenis. ‘Er gaat echt geld om op deze
accounts. Ze zijn economisch of emotioneel van waarde. Het is zonde om
ze te negeren.’
Pertinent
In Europa zette het Zwitserse DataInherit in februari
een zelfde soort dienst in de markt. Het bedrijf telt inmiddels 2.500
betalende klanten. De lancering van een gratis iPhone-applicatie vorige
maand trok in de eerste week al duizenden gebruikers.
‘Ik gebruik internet sinds 1985 en heb vele
wachtwoorden’, legt oprichter Andreas Jacob uit. ‘Als ik zou overlijden,
zou mijn vrouw nergens toegang hebben. Iedereen zegt: je hebt gelijk,
ik heb daar nog niet aan gedacht.’
Volgens Deven Desai, professor aan de Thomas
Jefferson School of Law in Californië, wordt het meer en meer een
pertinent probleem omdat de internetgebruikers van het eerste uur nu
beginnen dood te gaan. ‘Het zijn niet alleen de jongeren die in de
oorlog overlijden, maar mensen tussen de 40 en 70 die veel online
deden.’
De zaken worden nog ingewikkelder als het virtuele
bezittingen betreft op sites als Second Life of bij online rollenspelen,
die monetaire waarde in de echte wereld hebben. De waarde van
niet-tastbare goederen wordt op meer dan 1 miljard dollar in alleen al
de Verenigde Staten geschat, aldus een onderzoek van vorig jaar.
Sommige internetbedrijven hebben onlangs beleid
ontwikkeld om de problematiek aan te pakken. Linden Labs, dat Second
Life beheert, staat gebruikers nu bijvoorbeeld toe om hun accounts in
hun testament aan een derde partij over te dragen. Facebook maakt van
een gebuikerssite een in memoriampagina na overlijden, waarop vrienden
en familie boodschappen kunnen achterlaten terwijl onbevoegden niet
kunnen inloggen. Google accepteert toegang tot een mailadres als de
nabestaande een officieel document van overlijden en een
identiteitsbewijs overlegt.
Geen minuut
Het is nog steeds ongebruikelijk voor juristen en
notarissen om digitaal eigendom mee te nemen in een testament. Dat
constateerde ook Jeremy Toeman toen hij een testament liet opstellen
nadat zijn grootmoeder was overleden. Tijdens het urenlange overleg met
zijn advocaat over de nalatenschap van zijn auto, huis en aandelen in
geval van zijn overlijden werd geen minuut besteed aan zijn
niet-tastbaar eigendom. Jesse Davis, van Entrustet: ‘Veel notarissen
weten niet wat ze ermee aan moeten. Als je erover begint, kijken ze je
aan alsof je vijf hoofden hebt.’
Digitale nalatenschap begint nu langzaam door te
breken in de regelgeving in een handvol Amerikaanse staten, waaronder
Wisconsin, Connecticut en Rhode Island. De Zwitserse regering bestudeert
momenteel samen met de universiteit van Basel de wettelijke
mogelijkheden. De potentiële markt voor digitale erfenis is enorm. ‘Het
concept is niet moeilijk te begrijpen’, zegt Davis. ‘En de mogelijkheden
reiken tot in de hemel, want elk mens heeft niet-tastbaar bezit. Over
tien jaar is het standaard in de industrie.’
Digitaal testament
Een paar tips
over wat u
aan ?moet met uw digitale erfenis:
- Maak een lijst van alle accounts en wachtwoorden en
leg vast wat ?er na uw dood mee moet gebeuren.
- Zet uw digitale bezittingen (Paypal!) in uw
testament en ?benoem een aparte executeur.