Door: Koster & Jojanneke
Gepubliceerd: maandag 26 april 2010 00:30
Update: maandag 26 april 2010 00:40
Mathijs Bouman is het vrolijke beursorakel bij RTL Z en auteur van een boek over bizarre voorvallen in de economie. ‘Dit is mijn charmeoffensief.’
Economie is dus niet saai, beste lezers, want we hebben altijd nog Dr. Mathijs Bouman. Hij heeft een economieboek geschreven, De Elektrische Spijkerbroek, dat zelfs te begrijpen is voor cijferanalfabeten. ‘Dat is mijn charmeoffensief’, zegt de columnist en presentator van RTL Z. ‘Mensen denken altijd dat economie over geld en bonussen gaat, maar dat is een te beperkt idee. Economie gaat ook over plezier, lol en vrije tijd.’
Zijn boek is een amusante polderversie van het Amerikaanse Freakonomics. In deze bestseller wordt op ironische toon de absurditeit van de dorre statistiekenbrij ontrafeld. Om een voorbeeld te geven debiteert hij meteen maar even een pesterige stelling: ‘Op plaatsen waar nu wolkenkrabbers worden gebouwd gaat het straks mis.’
Pardon? ‘Zie Dubai. De hoogste toren wordt gebouwd op een moment dat de crisis uitbreekt. Op 23 oktober 1929 werd de spits op het Chrysler Building in New York gehesen, zes dagen vóór zwarte vrijdag. De Petronas Twin Towers in Kuala Lumpur werden in 1998 opgeleverd, precies in de tijd dat het land werd geraakt door de monetaire crisis.’
Hoger dan 280 meter
Hij lacht: ‘Dat heeft dus niks met economie te maken, maar alles met ego.’ Rationele rekenkunst legt het af tegen decadent machismo. ‘De Amerikaanse bouwkundige Henri Petroski heeft al eens berekend dat als een gebouw hoger wordt dan 280 meter, de zwaartekracht te belastend wordt om de bovenliggende etages nog rendabel te maken.’ Hij grinnikt om zoveel domheid: ‘Niet-economen kijken naar boven en zeggen: wat hoog.’ De econoom haalt zijn schouders op.
Hij studeerde bij PvdA-slimmerds Sweder van Wijnbergen en Rick van der Ploeg, maar zag zichzelf niet overleven in de wetenschappelijke kantoorjungle. ‘Zij waren een stukje briljanter, hoor‘, zegt hij met zelfspot. Hij probeert nu met populair-wetenschappelijke stukjes (bij Z24 en De Groene Amsterdammer) en zijn tv-beursbeschouwingen het publiek te informeren, en soms een tikje te indoctrineren. Want van binnen brandt soms de woede.
Hij stoort zich aan de bancaire arrogantie. ‘Ik begrijp best dat we waarden creëerden doordat banken vrijheid kregen, maar nu is het wel even genoeg. Laten we de krijtstrepen even aanlijnen. Dan maar een klein beetje minder groei’, zegt hij. De manier waarop bankbavianen van Goldman Sachs ABN door de benen speelde met de verkoop van hypotheekrotzooi maakt hem kwaad. ‘Als het niet crimineel is, moet het snel crimineel worden verklaard.’
Goldman Sachs verkocht ABN een beleggingsproduct waarvan het vermoedde dat het aan waarde zou dalen zonder de bank hiervan op de hoogte te brengen. De giftige spullen waren bovendien opgesteld samen met een hedgefondsmanager die geld kon verdienen aan de dalende waardes. ’Dat is alsof je Al-Qaida vraagt een offerte te maken voor een terreurbestrijdingsprogramma!’
Absurde uitwassen
Dat financiële innovaties de welvaart vergroten, vindt hij vaak een mythe. Kennisvoorsprong is de crux tot rijkdom, geeft hij toe, maar leidt soms tot absurde uitwassen. ‘Beurshandel draait nu op een kennisvoorsprong van picoseconden, een biljoenste seconde. Dat is de tijd die het kost om de informatie van de computer op de beurs naar de computer van de handelaar te transporteren. Daar wordt de wereld echt niet beter van en toch verdient de snelste handelaar miljoenen méér dan de jongen die net later reageert.’
Hoe staat het met zijn eigen verdiensten? ‘Ik ga zo goed dat het me bijna lui maakt’, lacht hij. ’Ik lunch drie dagen per week thuis met mijn vrouw en kinderen, en ik sta nooit in de file. Kijk, dat is onbetaalbaar geluk dat je niet in geld kan uitdrukken.’