Door: Henk Willem Smits 
Gepubliceerd: donderdag 29 december 2011 23:16
Update: donderdag 29 december 2011 23:29
EU-landen moeten vanaf nu buitenlanders toelaten tot het notariaat.
Het ‘nationaliteitsvereiste’ voor notarissen is in strijd met het non-discriminatiebeginsel van het Europees verdrag, oordeelde het Europese Hof van Justitie vorige week. Dat vereiste gold ook in Nederland, net als in veel andere EU-landen waaronder Duitsland, België, Luxemburg en Frankrijk.
Betekent deze ‘vrije’ Europese markt dat u niet langer duizenden euro’s kwijt bent voor een stempel? Nee, vermoedt Hans Kuijpers, directeur van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. ‘Alle andere kwalificaties blijven bestaan, dus feitelijk verandert er niet veel. Ik zie geen grote aantallen Belgische notariële dienstverleners naar Nederland trekken.’
Want u denkt wellicht dat de notaris duur is, maar in de omringende landen zijn ze nog duurder. De tarieven zijn in Nederland al meer dan tien jaar vrij, legt emeritus hoogleraar notarieel recht Martin-Jan van Mourik uit. ‘Met alle gevolgen van dien, voor de bestaanszekerheid, de kwaliteit en het ethisch gehalte van het notariaat.’
Vandaar dat een trek van notarissen eerder uit Nederland zal zijn dan naar Nederland toe. ‘In België, Duitsland en Frankrijk hebben notarissen het financieel-economisch beter’, zegt ook hoogleraar notarieel recht Pim Huijgen van de Universiteit Leiden, die verbonden is aan kantoor Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn te Den Haag. ‘Daar gelden nog vaste tarieven, die gelden in Nederland al meer dan tien jaar niet meer. Die vaste tarieven zijn gemiddeld aanzienlijk hoger dan de Nederlandse. Een trek naar het buitenland zou daarom wel aantrekkelijk kunnen zijn voor Nederlandse notarissen.’
Geld is niet het enige dat notarissen weinig mobiel maakt. ‘Het nationaliteitsvereiste geldt niet meer, maar alle andere voorwaarden nog wel, zoals beheersing van de taal en kennis van het nationale recht’, zegt Huijgen. ‘Dus een Belgische of Duitse notaris kan wel wat vrijstellingen krijgen als hij de Nederlandse studie notariaat zou willen volgen, maar zal nog steeds jaren moeten studeren. Dat brengt de nodige kosten met zich mee. En Nederlandse taalvaardigheid blijkt niet makkelijk voor buitenlanders, kijk maar naar de nieuwe Belgische premier. Ik kan me voorstellen dat het wel interessant is voor Duitstalige notarissen, die kunnen nu terecht in Duitsland, Oostenrijk of Luxemburg.’
De procedure is nooit tegen Nederland of andere landen gericht geweest, vermoedt Huijgen. ‘Het ging de Europese Commissie om het principe. Nu is duidelijk dat uitzonderingen op het non-discriminatiebeginsel eng dienen te worden verstaan.’