Door: Floor van Dijck 
Gepubliceerd: dinsdag 24 juli 2007 21:16
Update: woensdag 25 juli 2007 09:14
De Albanese Kosovaar GuriShkodra (22) is muzikant en activist: ‘We hebben genoeg conflicten gehad, nu moet allesbeter worden.’ Altijd in voor een goed feest ‘Ik geloof in de soevereiniteit van Kosovo maar ik heb het gehad met onafhankelijkheid'
Het is zondagavond maar de terrasjes zitten vol. Bij een café met lounge-muziek bestel ik een bosbessensmoothie. Welkom in Pristina, Kosovo. In de verte komt mijn afspraak aangelopen. Een kleine jongen met donker haar en een baardje. Guri Shkodra (22) is een lokale beroemdheid. Hij is muzikant in allerlei bandjes en al sinds de lagere school betrokken bij maatschappelijke organisaties.
Vrolijk schudt hij de hand, steekt een sigaret op. Ik vraag hem naar zijn jeugd in Kosovo. ‘Toen ik zes was, werden we met ons gezin voor het werk van mijn vader – hij was medisch professor – een jaar uitgezonden naar Zagreb. Toen hij terugkwam in Pristina werd hij ontslagen. Er woonden Servische mensen in ons huis, waar al onze spullen nog stonden.’
'Er woonden Servische mensen in ons huis, waar al onze spullen nog stonden'| Foto: Team Sint-Petersburg - Dar es Salaam
Shkodra groeide op in de tijd van het strenge regime van de Servische president Milosevic. In de grotendeels etnisch Albanese provincie waren al jarenlang onafhankelijkheidswensen, maar Servië zag het gebied als de bakermat van de Servische samenleving. Albanezen raakten onder Milosevic hun zelfbestuur kwijt, net als veelal hun banen.
‘Wij Albanezen leefden toen in een schaduwsamenleving, een alternatieve maatschappij. Ik zat op een basisschool die door een muur in tweeën gedeeld was. Wij leerden alleen Albanees en begonnen elke dag met het Albanese volkslied, de Serviërs hadden in het Servisch les. We leerden al jong wat goed en slecht was en net als veel jonge Kosovaren was ik als kind al heel politiek bewust. In die tijd was iedereen bang. Maar tegelijk was er ook vertrouwen in de toekomst.’
Toen kwam de oorlog. Strijders van het Albanees-Kosovaarse bevrijdingsleger werden in hun strijd tegen de Servische regering gesteund door de NAVO. ‘We wisten dat er oorlog zou komen. Maar pas toen ik gemaskerde mannen in uniform zag, wist ik dat het zover was. Mijn vader was af en toe zomaar een week weg, waarna hij mishandeld terugkwam. Hij zat in een medische hulpeenheid en bracht medicijnen naar de strijders en burgers in afgelegen dorpen. Toen we hoorden dat hij veel gevaar liep, zijn we – met mijn vader vermomd als vrouw – naar Macedonië gevlucht. Na vier maanden oorlog boog Servië in 1999 onder de druk van de NAVO-bombardementen en konden Shkodra en zijn familie terug. ‘De periode van terugkomen in Pristina was geweldig. Er was een dynamiek van opbouwen, er moest veel gebeuren. We braken de muur in de school af.’
Shkodra kwam volwassen terug uit de oorlog, vindt hij. Hij was toen veertien. ‘Ik begon serieus muziek te maken, ik speelde in bandjes, en ik richtte de Jonge Kosovaarse Ecologen op. Dat werd de grootste jeugd-ngo (niet-gouvernementele organisatie) van Kosovo, die bewustzijn voor het milieu creëerde bij kinderen. Het voelde goed om zoiets te doen. We kregen internationaal geld en ik kon veel reizen, naar conferenties over de hele wereld.’
Shkodra heeft zich verder ontwikkeld binnen de ngo’s en werkt nu voor de van oorsprong Nederlandse ngo ATA/Spark. ‘Bij Spark organiseer ik de zomeruniversiteit en help ik bij de ontwikkeling van het bedrijfsleven. We brengen bedrijven en politici in een regio samen en kijken hoe de sector verbeterd kan worden. Ook zorgen we voor stages waarin Servische en Albanees-Kosovaarse jongeren samenwerken. Vaak zijn Servische jongeren bang hier en vice versa. Maar mensen moeten van het verleden leren, en het tegelijk vergeten, hoe moeilijk dat ook is. Kosovo heeft genoeg conflicten gehad en we willen graag dat dingen beter worden.’
Shkodra is ook een succesvol muzikant. Hij speelt gitaar, piano en drums en maakt eigen producties. Vorig jaar stond hij met een gelegenheidsformatie wekenlang op 1 in Kosovo en Albanië, en met zijn nieuwe band Gillespie werkt hij aan een cd. ‘Op dit moment sta ik op een keuzepunt in mijn leven: blijven werken voor ngo’s, iets in de diplomatiek doen met mijn rechtenstudie, of een opleiding tot sound-engineer en verder in de muziek. Mijn toekomst ligt in elk geval hier. Ik wil niet weg, ik ken iedereen en mis Pristina als ik er niet ben. Geef me eens ongelijk.’ Shkodra wijst om zich heen op het terras. ‘Allemaal lachende mensen, wat wil je nog meer?’
Momenteel vinden tussen Kosovaarse en Servische vertegenwoordigers belangrijke onderhandelingen plaats over de onafhankelijkheid van Kosovo. Voor Shkodra is het geen punt van aandacht. ‘Ik geloof in de soevereiniteit van Kosovo, maar ik heb het gehad met onafhankelijkheid. Al 22 jaar is dat het enige waar het om draait. Als we eindelijk onafhankelijk zijn dan ga ik het alleen maar vieren, omdat het hier dan een geweldig feest is, ik ben altijd in voor een goed feest.’