Door: Simon Kuper
Gepubliceerd: dinsdag 3 maart 2009 00:39
Update: dinsdag 3 maart 2009 00:43
Over de hoge salarissen in de sport wordt nauwelijks gemopperd.
Wie in de tijdgeest geïnteresseerd is, zou eens moeten kijken naar een recent filmpje op YouTube. De hoofdrolspelers: Jim Calhoun, basketbalcoach van de Universiteit van Connecticut en Ken Krayeske, activist en blogger. De situatie: een persconferentie. Het onderwerp: Calhouns salaris.
Krayeske: ‘Laten we het eens hebben over het feit dat u de best betaalde werknemer van de staat bent en er een begrotingstekort van twee miljard is…’
Calhoun: ‘Ik betaal geen cent terug (geroezemoes onder de verslaggevers). Geen cent. Ik wil ooit wel eens met pensioen kunnen. Ik begin er genoeg van te krijgen.’
Krayeske: ‘En vindt u 1,6 miljoen dollar genoeg?’
Calhoun: ‘Ik verdien heel wat meer.’
Na nog wat spottende opmerkingen over en weer komt er een eind aan het gesprek.
Calhoun: ‘Je bent toch niet echt zo stom, hè?’
Krayeske: ‘Ja, toch wel.’
Calhoun: ‘Dan kan ik je maar een ding aanraden…’
Krayeske: ‘Wat dan?’
Calhoun: ‘Hou je kop.’
Andere verslaggevers vallen over Krayeske heen.
Dit gesprek is opvallend omdat het tot nu toe een van de weinige keren tijdens de recessie is dat iemand de confrontatie aangaat met een veelverdiener uit de sportwereld. In anders takken van industrie lust het publiek de veelverdieners rauw. Maar ook al zijn sportfans de meest kritische consumenten die er zijn, toch is er maar nauwelijks gemopper geweest over de salarissen in de sport. De gewone man, die na het verlies van zijn baan nu in de geldzorgen zit, stort zich op de stinkend rijke sporters die maar niet naar behoren presteren, maar klaagt eigenlijk bijna nooit over het salaris van die sporters. De hoge salarissen worden gepikt omdat er in de sport wordt voldaan aan vier belangrijke criteria voor eerlijke beloning, waar de bankwereld niet aan voldoet:
1
Er is eerlijke concurrentie om mee te kunnen doen. Een belachelijk grote hoeveelheid jongens probeert carrière in de sport te maken. In een onderzoek onder Japanse jongens in 2005, bijvoorbeeld, bleek carrièrekeus nummer 1 basketbalprof. Nummer 2 was voetbalprof. Het enige vereiste voor deze industrie is dat je goed moet zijn. Sporters doen bijna niet aan netwerken en worden niet aangenomen op basis van de universiteit waar ze op hun zeventiende naar toe zijn gegaan. De clubofficials proberen maar zelden familieleden te bevoordelen. Toen Lorenzo Sanz president van Real Madrid was, probeerde hij voor zijn zoon een plaats te regelen in het team. Maar Fernando was niet goed genoeg en moest genoegen nemen met een mindere club.
2
Als ze eenmaal aangekocht zijn, worden de werknemers bijna uitsluitend op hun prestaties beoordeeld. Nick Hornby prijst sport in zijn boek Fever Pitch, de autobiografie van een supporter, om ‘de wrede duidelijkheid: een slechte honderdmeterloper, bijvoorbeeld, bestaat niet; net als een hopeloze centerhalf die toevallig geluk heeft gehad; in de sport val je door de mand.’ Er zijn daarentegen, aldus Hornby, ‘heel wat slechte acteurs of musici of schrijvers die toch hun brood kunnen verdienen; mensen die toevallig het juiste moment op de juiste plaats waren, of de juiste mensen kenden, of wiens talent verkeerd begrepen of overschat is.’
Lilian Thuram, die 142 internationale wedstrijden voor Frankrijk heeft gespeeld en daarna antiracisme-activist is geworden, zegt dat hij bij het voetbal nooit ook maar één racist is tegengekomen: ‘Het is moeilijk om in het voetbal te discrimineren omdat we heel precies op onze prestaties worden beoordeeld. Dat oordeel is niet subjectief.’
En zo komt het dat spelers, tenminste in het Engelse voetbal, bijna exact volgens hun marktwaarde worden betaald. De economen Stefan Szymanski en Tim Kuypers bestudeerden de boekhouding van veertig Engelse voetbalclubs tussen 1978 en 1997 en ontdekten dat de salarisuitgaven voor 92 procent de stand van de clubs in de ranglijst verklaarden. Hoe beter de speler, hoe hoger het salaris. Ik moet toegeven dat de correlatie tussen salaris en prestaties bij de Amerikaanse sporten minder duidelijk ligt.
3
Alleen de echte uitblinkers krijgen buitensporige beloningen. Maar zo’n duizend voetballers en zo’n tweehonderd basketballers verdienen meer dan 1,1 miljoen euro per jaar. De totale rekening voor de salarissen in de Engelse Premier League bedraagt zo’n 1,1 miljard euro. Dat is te vergelijken met de 1,6 miljard dollar die 116 Amerikaanse banken in 2007 aan bijna zeshonderd ‘topmanagers’ betaalden, volgens de Associated Press. Die banken worden nu gered door de Amerikaanse belastingbetaler.
4
De beoordeling van sportprestaties is heel makkelijk te begrijpen. Sporters worden om de paar dagen in het openbaar door horden experts geëvalueerd.
Zodra de banken aan deze vier criteria voldoen, mogen ze weer grote bonussen gaan uitdelen.