Door: Iwan Tol 
Gepubliceerd: vrijdag 12 maart 2010 00:29
Update: vrijdag 12 maart 2010 00:32
Steeds meer ex-profs worden ingezet bij maatschappelijke projecten; bij Cambuur is dat René van Rijswijk. Ooit een verdwaalde hippie, nu community-manager.
Het is dinsdag, half één. René van Rijswijk propt snel nog even een croissantje met jam naar binnen, want iets eerder dan verwacht staat de groep jongeren van het werklozenintegratieproject voor de deur van de Cambuurhal. Hij zwaait de deur open om de jongens binnen te laten. ‘Zo mannen, beetje zin in vandaag?,’ vraagt hij. De meesten mompelen iets en stuiven richting de kleedkamer.
Op het programma staat een partijtje voetbal in de sporthal. Het is de tweede dag van het project, waarbij de langdurig werkloze jongeren zich vier weken lang om acht uur melden bij het reïntegratiebureau FouRstar voor het ontbijt. Daarna krijgen ze informatie op het gebied van – zoals dat in het jargon heet – beroepsoriëntatie, werkveldverkenning of sociale vaardigheden. ’s Middags gaan ze sporten bij Cambuur. Dat gedeelte begeleidt Van Rijswijk. Een andere oud-prof van Cambuur, Lody Roembiak, is de begeleider vanuit FouRstar.
Structuur
In de kleedkamer nemen Van Rijswijk en Roembiak de ochtend door. Een dag eerder waren ze met 15 man begonnen. Nu zijn er nog maar acht over. Het zijn geen makkelijke jongens, beseffen ze. De gemeente krijgt ze met geen mogelijkheid meer aan het werk. Dit project moet ze leren om weer structuur in hun leven te krijgen. Van Rijswijk: ‘Wij trekken slechts vier weken me ze op, daarin kun je niet een patroon van jaren doorbreken. Wat we wel kunnen is ze een alternatief laten zien. Het is aan hen of ze het oppakken.’
Drop-outs worden ze genoemd. Of kansloze jongeren. Eigenlijk gruwelt Van Rijswijk van die termen. ‘Ik zie het meer als jongens die het niet gewend zijn om in een vast patroon te leven. Denk eens vanuit zo’n jongen. Als jij geen werk hebt, kun je tot ’s middags uitslapen. Waarom zou je dan om acht uur gaan ontbijten? Dat kan ook om twee uur. En dat hoeft dan niet per se met brood te zijn. Kan ook een patatje worden.’
Er wordt geklopt op de kleedkamerdeur. Een jongen vraagt of hij de bal al mag hebben. ‘Natuurlijk,’ zegt Roembiak. Hij knipoogt naar de verslaggever: ‘Verwacht geen hoogstaande wedstrijd hè?’
Het project van Cambuur met de gemeente Leeuwarden staat niet op zichzelf. Betaaldvoetbalclubs en gemeenten vinden elkaar steeds beter als het gaat om maatschappelijke projecten. Cambuur is onder meer een project gestart om voetbalvandalisme te bestrijden, steunt een project om racisme in het voetbal tegen te gaan en verzorgt dus ook het sportieve gedeelte van het reintegratieproject.
Dat steeds meer voetbalclubs hun verantwoordelijkheid nemen in het maatschappelijke leven, vindt Van Rijswijk een goede ontwikkeling. Het bereik van voetbal in de maatschappij is enorm. Hij verwijst naar het project met de werkloze jongeren. ‘Ik denk dat het heel wat scheelt dat wij hier staan als oud-profs en niet een gymleraar. Van ons nemen ze eerder iets aan.’
Bandlid
Zelf begon Van Rijswijk pas op zijn zestiende met voetballen in clubverband. Een paar jaar later was hij tot zijn eigen verbazing profvoetballer bij RKC. Met haren tot op zijn onderrug leek hij eerder op een bandlid van een heavymetalgroep dan een voetballer. Hij liep op kisten, luisterde naar muziek van Jimi Hendrix en las boeken van Jack Kerouac. Daarbij was Van Rijswijk niet te beroerd om aan te schoppen tegen het voetbalwereldje met zijn conservatieve denkbeelden. Hij begint te lachen als zijn imago ter sprake komt. ‘De eerste vraag die mensen mij altijd stellen is: ben jij anders?’
Eén grote aanval
Hij zal er waarschijnlijk nooit meer vanaf komen, dat beeld van een hippie die verdwaald raakte in de voetballerij. Is ook wel een beetje zijn eigen schuld, erkent hij. Van Rijswijk vertelt over zijn eerste interview in Voetbal International. ‘Ik vond alle voetballers maar hetzelfde. Ze hielden allemaal van Marco Borsato en hun vrouwen zagen er allemaal hetzelfde uit vond ik. Ik zat heel anders in die voetbalwereld, was meer een student dan een voetballer. Die dingen kwamen onder meer ter sprake in een twee uur durend interview. Maar die journalist pikte er alleen de smeuïge uitspraken uit, waardoor dat interview als één grote aanval op de voetbalwereld overkwam. Als voetballer was ik hetzelfde als mijn collega’s: ik wilde winnen, trainde hard en leefde voor mijn sport. Alleen buiten het veld had ik andere interesses.’
Met het verstrijken van de jaren is Van Rijswijk genuanceerder gaan denken over de voetbalwereld. ‘Ik ging beseffen dat als ik het wereldje veroordeelde, ik eigenlijk mezelf veroordeelde, want ik was erin werkzaam. Bovendien leerde ik genoeg collega’s kennen met wie ik interessante gesprekken kon voeren.’
In 2006 stopte hij met voetballen. Hij werd jeugdtrainer bij Cambuur en kon stage lopen op de commerciële afdeling van de club. Daarnaast ging hij psychologie studeren. Toen Cambuur zich begon te profileren op het maatschappelijk speelveld, klopten ze bij Van Rijswijk aan. ‘In dit project zou je zeggen dat het van pas komt, die studie psychologie. Maar ik merk dat het in praktijk ook op levenservaring aankomt. Je kunt geen kunstje doen, het moet vanuit jezelf komen. Dat geeft me ook het meeste voldoening, het gevoel dat ze dingen van me aannemen.’
Roken en zuipen
In de sporthal verdelen Van Rijswijk en Roembiak de partijen: blauw tegen geel. Zelf gaan ze op doel staan. Als iemand zijn veter moet vastmaken, legt Roembiak het spel stil. Alsof hij in een stadion is, roept hij tegen de lege tribunes. ‘Beste mensen, we stoppen even omdat iemand zijn veters moet vastmaken.’ Gelach en gejoel echoën door de hal, waar ook oud-voetballer Jan Bruin even is komen aanwaaien.
Het wordt 3-1 voor blauw, maar dat is het minst belangrijke deze middag. Op het einde spreekt Van Rijswijk de jongens toe. ‘Je krijgt nu een kans om elke dag te trainen. Grijp die kans. Dat is toch beter dan roken en zuipen?’
Acht jongens knikken instemmend naar de oud-profs. ‘Wij zijn voetballers geweest,’ besluit Van Rijswijk de ontmoeting. ‘Iedereen heeft daar een geromantiseerd beeld van: grote auto’s, mooie vrouwen, spelen in grote stadions. Geloof me, dat is ook een mooi leven, maar dat is heus niet van de ene op de andere dag gegaan. Daarom wil ik jullie meegeven: als je iets wilt bereiken, dan zul je daar ook keihard voor moeten werken.’