Door: Iwan Tol 
Gepubliceerd: vrijdag 10 september 2010 01:20
Update: vrijdag 10 september 2010 06:42
Morgen is het een jaar geleden dat oud-voetballer Henny van Schoonhoven overleed. Zijn laatste wens was dat het woord ‘kanker’ uit de stadions zou verdwijnen.
Talrijk zijn de anekdotes over Henny van Schoonhoven, de vorig jaar overleden oud-verdediger van FC Utrecht. Die keer bijvoorbeeld dat hij Mark Wotte, na weer een nederlaag met FC Utrecht, vroeg of hij even het woord mocht in de kleedkamer. ‘Trainer’, zei Van Schoonhoven, ‘wordt het niet tijd dat jij je bureautje leeg gaat ruimen?’
Nee, Van Schoonhoven was niet op zijn mondje gevallen, weet ook zijn weduwe Saskia. ‘Zelfs op zijn crematie had Henny het laatste woord.’ Morgen is het precies een jaar geleden dat Van Schoonhoven op 39-jarige leeftijd overleed. Aan kanker. De strijd tegen het gebruik van ‘kanker’ als scheldwoord zet hij, postuum, voort.
Van Schoonhoven speelde voor FC Utrecht, FC Den Haag en Cambuur. De supporters van de Domstedelingen noemden hem De Tank, omdat hij als verdediger uit graniet leek opgetrokken. Zijn populariteit had hij vooral te danken aan zijn openhartige karakter. Vaak was hij de enige die na een nederlaag bij de supporters ‘een drinkie’ ging doen. Andere spelers durfden dat niet. ‘Die dachten aan zichzelf, terwijl de club toch echt van de supporters is’, zei Van Schoonhoven dan.
Een van de dingen die hij in zijn op band ingesproken afscheidsrede benadrukte, was zijn wens om het woord ‘kanker’ uit de stadions te bannen. Dat had hij eerder, in een afscheidsinterview in het AD/Utrechts Nieuwsblad, ook al uitgesproken. ‘Het is mijn ultieme wens’, liet hij optekenen. ‘Laat dat als-je-blieft lukken. Dan is het allemaal toch nog ergens goed voor geweest.’
Flyers
Of zijn woorden effect hebben gehad, durft Saskia van Schoonhoven niet te zeggen. De laatste keer dat zij een stadion bezocht was op 29 augustus vorig jaar. Toen nam Henny in Stadion Galgenwaard, als eregast, afscheid van zijn supporters, bij FC Utrecht-Sparta.
‘Mijn zwager is daarna nog een keer bij FC Utrecht-Ajax geweest’, vertelt ze. ‘Rond die wedstrijd werden flyers uitgedeeld met het verzoek om de woorden van Henny daadwerkelijk kracht bij te zetten. De fans van Utrecht hielden zich daar aan, bij de fans van Ajax lag dat moeilijker. Ze weten niet half hoeveel verdriet ze mensen daar mee doen.’
Datzelfde geldt voor de aanhangers van FC Utrecht die aan het einde van het vorige seizoen het trainingsveld van de club bestormden, omdat de resultaten tegenvielen. Dat ging niet zachtzinnig, vertelde trainer Ton du Chatinier. ‘Een tijdje geleden had iedereen nog de mond vol van het niet meer roepen van het K-woord, nadat Henny van Schoonhoven ons is ontvallen. Maar dat is kennelijk al weer vergeten, afgaande op wat ik naar mijn hoofd kreeg.’
Saskia van Schoonhoven zegt: ‘Kanker is bijna ingeburgerd in het taalgebruik. Voordat Henny ziek werd, vond-ie het al verschrikkelijk, die scheldwoorden met ernstige ziektes. Daarna is dat alleen nog maar versterkt.’
In de voetballerij worden steeds meer initiatieven ontplooid om spreekkoren in het algemeen en het schelden met het woord ‘kanker’ in het bijzonder tegen te gaan. Bij NAC Breda wordt bijvoorbeeld het club-lied ingezet als er kwetsende spreekkoren klinken. ADO Den Haag werkt samen met het Medisch Centrum Haaglanden en organiseert verschillende maatschappelijke projecten. En AZ startte met KWF Kankerbestrijding een project dat fans met een stadionverbod vanwege kwetsende spreekkoren de kans biedt een alternatief straftraject te volgen. Hun stadionverbod wordt kwijtgescholden als ze een voorlichtingsdag van het KWF volgen.
Eerder stadium
Saskia van Schoonhoven is blij met dat soort initiatieven, al denkt ze dat het probleem ook in een eerder stadium voor het voetlicht moet worden gebracht. ‘Ouders moeten hun kinderen er op wijzen dat het schelden met kanker geen normale zaak is. Zo ging dat ook bij mijn zoontje op voetballen, toen een ploeggenootje dat woord gebruikte. Hij zit nu in de F’jes. De trainer zei: ‘Wie nog één keer kanker zegt, hoeft nooit meer te komen. En ook niet bij een andere vereniging.’ Ik was daar erg blij mee. Je moet het probleem in mijn optiek dáár aanpakken: bij de wortels.’
‘Mensen bewuster’
Volgens Mariëlle Kruft van de supportersvereniging van FC Utrecht zijn de spreekkoren met het woord ‘kanker’ afgenomen bij FC Utrecht. Al tekent ze er tegelijk bij aan dat het moeilijk meetbaar is. ‘Door de dood van Henny en zijn oproep zijn mensen er in elk geval meer over na gaan denken. Het is plotseling heel dichtbij gekomen. Dat heeft mensen bewuster gemaakt.’ De supportersvereniging bracht na zijn dood een speciale Henny van Schoonhoven-herinneringssjaal op de markt. De opbrengst daarvan gaat naar de stichting KIKA (Kinderen Kankervrij).
‘Niet alleen straffen’
AZ en het KWF stelden vorig seizoen een alternatief strafprogramma op voor de vijftien supporters die tijdens AZ-Ajax werden opgepakt. Zij hadden Demy de Zeeuw uitscholden voor ‘kanker De Zeeuw’. Voor hem was dat extra pijnlijk omdat zijn moeder aan de ziekte lijdt. Directeur algemene zaken Toon Gerbrands: ‘We wilden niet alleen straffen, maar ook gedrag beïnvloeden, zodat dit soort spreekkoren niet meer voorkomen bij AZ. De supporters hebben onder meer één-op-één gesprekken gevoerd met ex-kankerpatiënten. Dat heeft veel indruk gemaakt.’