Door: Maaike Boersma / Miriam van 't Hek
Gepubliceerd: zondag 17 februari 2008 22:22
Update: zondag 17 februari 2008 22:22
Goed verscholen aan een boerenlandweggetje in Ravenstein ligt een voormalig klooster dat nu dient als studiecentrum Soeterbeeck van de Radbout Universiteit Nijmegen. In de ‘woonkamer’ staan grote wijnrode banken, de ramen kijken uit over de groene kloostertuin en uit luidsprekers galmt klassieke muziek. In deze rustige omgeving, ver van de hectiek van hun dagelijks bestaan, volgen tien cursisten het tweedaagse seminar leiderschap en benedictijnse spiritualiteit.
‘Er is nu een moment van stilte voor een ieder die daar gebruik van wil maken’, zegt trainer-coach Jos van Genugten die het seminar leidt. De hoofden worden gebogen, anderen kijken voor zich uit. ‘Eet smakelijk’. In tegenstelling tot de zusters die hier voorheen woonden, wordt de maaltijd door de cursisten niet in stilte genuttigd. Tijdens de lunch vertelt een van de mannen over een workshop die hij laatst met zijn bedrijf volgde, jambee-trommelen. ‘Die chauffeurs hadden echt zoiets van: ‘mooi niet dat wij hier aan mee gaan doen.’
Mensen motiveren, dat leren de leidinggevenden hier. Ze komen uit alle hoeken van het bedrijfsleven. Er is een advocaat, een politiemedewerker, iemand van een ziekenhuis, het onderwijs, of een energiebedrijf, noem maar op. Doel van de cursus is beter te leren functioneren als leidinggevende. En daarbij wordt niet teruggegrepen op beroemde managementboeken of actuele leiderschapsstijlen, maar op de leefregel van een kloostervader uit de zesde eeuw: Benedictus.
‘Het is een tijdloze regel, het is zo basaal, zo simpel dat iedereen zich erin herkent. En het werkt gewoon’, zegt Van Genugten. In benedictijns leiderschap is goed luisteren van belang; de juiste maat houden; niet hoogmoedig, wispelturig of grof zijn maar wijs. Daarnaast zijn goed tijdsmanagement en een juist levensritme van wezenlijk belang.
De weg naar binnen
Spiritualiteit in leiderschap is volgens Van Genugten essentieel. ‘Je kan geen leiding geven als je niet in de eerste plaats aan jezelf leiding kunt geven. Dat is de weg naar binnen kennen. Daar liggen je waarden, normen, waar je voor staat, waartoe je op deze aarde bent.’
Sinds Van Genugten tien jaar geleden met zijn praktijk voor spiritualiteit en leiderschap begon, is de vraag behoorlijk gestegen. ‘Dat komt doordat we in een vreselijk gehaaste wereld leven. Iedereen holt maar door, dat houden we gewoon niet vol. Daarom hebben mensen nu meer behoefte aan stilte en willen ze de zin van het leven vinden.’
Dat gehaaste leven, dat herkent ook de 35-jarige adviseur ruimtelijk ordening die na de lunch op een bankje in de prachtige kloostertuin zit. ‘Tijdens de kerstvakantie heb ik een boekje van Wil Derkse gelezen, een van de sprekers deze dagen, en zijn werkwijze sprak mij zeer aan. Vlak daarna las ik een aankondiging van deze cursus, dat kon geen toeval zijn, leek me. Zelf ben ik vooral op zoek naar wat tegenwicht tegen de snelheid waarmee alles aan ons in het leven voorbij raast. Om me heen zie ik mensen ‘omvallen’, onderuit gaan aan burn-outs, daar wil ik mezelf voor behoeden. Ook zoek ik handvaten om op een verstandige wijze mijn werk, gezin en m’n sociale leven te combineren.’
Goede gewoonte
Na de kerstvakantie is de adviseur al begonnen met het aanleren van een goede gewoonte. ‘De dagen dat ik thuis werk, zet ik niet meer meteen mijn computer en telefoon aan als ik wakker word, maar probeer ik eerst een half uurtje iets prettigs te doen. Ik lees wat of doe gewoon even iets dat niks met mijn werk te maken heeft.’
De cursist op het bankje neemt zich na deze twee dagen voor nog een goede gewoonte aan te leren, namelijk het echt naar iemand luisteren. ‘Vaak gebeurt het dat, als je met iemand praat, je tijdens het luisteren al bezig bent met het verzinnen van een antwoord of het bedenken van een wedervraag. Dit wil ik afleren, ik wil echt horen wat de persoon met wie ik praat, zegt en dat rustig verwerken voor ik een antwoord geef.’
Na de lunch, een wandeling in de kloostertuinen en een stil gebed in de prachtige inpandige kapel, begint het laatste onderdeel van het seminar, Benedictijns tijdmanagement. ‘Eigenlijk vind ik tijdmanagement niet meer zo’n leuk woord’, zegt Wil Derkse, hoogleraar-directeur van het Soeterbeeck Programma van de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘Management komt van ‘naar je hand zetten’, en als er iets is wat je niet naar je hand kunt zetten, is het tijd. Het gezegend omgaan met de tijd vind ik veel beter.’
Eeuwenoud Benedictijns tijdmanagement blijkt verrassend praktisch. Het gaat om een vaste dagorde, waarbij de kunst van het beginnen, volhouden en stoppen met werken van wezenlijk belang is. ‘Als rook vervliegen mijn dagen’, zegt Derkse. ‘Je kunt uitgeblust thuiskomen zonder dat je weet wat je die dag nou eigenlijk hebt gedaan.’ Tijdmanagement helpt volgens hem de dag kwalitatief beter te besteden, meer doen in minder tijd.
Multitasken is dodelijk
Derkse adviseert de cursisten een half uurtje toe te werken naar het begin van de werkdag. ‘Het echte beginnen, zonder uitstelgedrag. Dat half uurtje doe je iets rustigs, zoals naar muziek luisteren. Aandacht vasthouden doe je door de dingen heel geconcentreerd te doen, een voor een.’ Multitasken is volgens Derkse dodelijk. Maar ook het ‘stoppen’ is een kunst. ‘Niet nog even wat werk meenemen naar huis. Als je terugfietst van die vervelende vergadering niet op de fiets in je hoofd doorvergaderen. Maar meteen als je op de fiets stapt die vergadering achter je laten. Concentreren op de geur van de polder onderweg. Niet alleen fysiek stoppen, maar ook in je hoofd, in je ziel.’
Derkse komt met een paar simpele voorbeelden. ‘Mijn e-mail lees ik pas na vier uur ’s middags. ’s Morgens, als mijn geest nog fris is, doe ik de dingen waar ik minder zin in heb. Je moet rekening houden met de seizoenen van de dag. En als ik mij moet concentreren, doe ik de deur dicht, de telefoon van de haak.‘
De tips die Derkse geeft, zijn niet revolutionair. ‘Deze twee dagen heb ik geleerd dat er niets nieuws is onder de zon’, zegt een van de mannen. ‘Dat wat honderden jaren geleden gold nog steeds van toepassing is, alleen je moet het zelf doen.’
‘Het mooiste was de herkenning’, zegt een ander. ‘Eigenlijk weet je het allemaal wel, maar je doet het niet. Het is zo simpel en tegelijk zo moeilijk om te doen. In mijn organisatie wil ik meer zorg naar elkaar. Maar je kunt geen mensen inspireren als je zelf niet geïnspireerd bent. Dat ben ik hier zeker.’