Door: Camil Driessen
Gepubliceerd: zondag 19 april 2009 23:35
Update: zondag 19 april 2009 23:35
Een vingerafdruk in het paspoort maakt fraude wellicht makkelijker.
Als je vanaf juni een Nederlands paspoort aanvraagt, staat je vingerafdruk er op een chip in. Dat nieuwe paspoort is door de EU opgelegd aan alle lidstaten, om terroristen te weren. Nederland gaat een stap verder door niet alleen het paspoort in te voeren, maar ook een landelijke databank te maken met de vingerafdrukken van iedereen die er een heeft. Efficiënt en veilig, vindt staatssecretaris Ank Bijleveld van Binnenlandse Zaken. Want ook de officier van justitie en inlichtingendiensten mogen erin kijken.
Voor zover bekend, is Nederland het enige Europese land dat de miljoenen vingerafdrukken van zijn burgers centraal wil opslaan. De rest van Europa doet het niet, en dat is niet zonder reden. Want hoe veilig is die database? ‘Criminelen hoeven met zo’n systeem maar één databank te hacken in plaats van honderden afzonderlijke’, legt ethical hacker (een hacker die voorkomt dat zijn criminele pendanten hun gang kunnen gaan) Jeroen van Beek van de Universiteit van Amsterdam (UvA) uit. Momenteel worden de persoonsgegevens van Nederlanders nog decentraal, op gemeenteniveau, opgeslagen. ‘Dat is beter, want als je de landelijke databank hackt, steel je meteen de identiteit van alle Nederlanders tegelijk.’
Meer fraude
Overigens is het de vraag of de vingerafdruk helpt tegen paspoortfraude. Even googelen en je vindt een handleiding vingerafdruk namaken met spullen van de Praxis. Dus ontstaat de paradoxale situatie dat Bijleveld een databank creëert om identiteitsfraude tegen te gaan, maar in potentie de mogelijkheid daartoe vergroot. Ze was ervoor gewaarschuwd. Het College Bescherming Persoonsgegevens (Cbp) adviseerde in 2007 tegen de landelijke databank toen de paspoortwet in de maak was. ’En daar staan wij nog steeds achter.’
Toen de wet in januari naar de Tweede Kamer ging, veegde Bijleveld het Cbp-advies van tafel. Die Tweede Kamer maakte zich toen drukker om de kosten van het paspoort en stemde met de wet in. Het is binnenkort aan de Eerste Kamer om de wet goed te keuren.
Geen bewijs
Dat kunnen ze beter niet doen. Want de databank is naast onveilig, ook in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Vingerafdrukken zijn persoonlijk eigendom, omdat het biometrische persoonskenmerken zijn. Hoogleraar privacyrecht Egbert Dommering van de UvA zegt dat Nederland het EVRM mag negeren als er sprake is van een dringend maatschappelijk belang. ‘Maar dat moet je met concrete voorbeelden en cijfers wel eerst bewijzen.’
Het bewijs van Bijleveld lijkt aan de dunne kant. Het maatschappelijke belang waarop ze zich beroept is een effectiever en betrouwbaarder paspoortuitgiftesysteem. ‘Dus moet je aantonen dat het huidige systeem niet voldoet’, vindt Dommering.
Dat doe je door cijfers te overleggen over fraude met de paspoorten van nu. Maar waar vind je die? Niet in het wetsvoorstel. Ook niet bij Binnenlandse Zaken. Daar zeggen ze dat Justitie ze heeft. Justitie verwijst door naar de marechaussee van Defensie. Maar die zegt dat we toch echt bij Binnenlandse Zaken moeten zijn. Binnenlandse Zaken laat uiteindelijk weten dat ‘er zo ongeveer geen cijfers zijn.’ Hoe dringend het maatschappelijk belang nu precies is, is kortom niet geheel en al duidelijk.