Door: Marcel Hulspas 
Gepubliceerd: woensdag 20 mei 2009 00:34
Update: woensdag 20 mei 2009 00:35
Medische kennis genoeg, in ons land. Maar wie maakt er werk van? Het Center for Translational Molecular Medicine wil wetenschappers en bedrijven bij elkaar brengen.
Het is een veelgehoorde klacht: Nederland heeft veel kennis in huis, maar we zijn onvoldoende in staat om die kennis om te zetten in praktische toepassingen. Die ‘vertaling’ blijkt weerbarstige materie. Initiatieven op dit terrein lopen nog wel eens vast in besluiteloosheid en intern gekrakeel – men denke aan het roemruchte Innovatieplatform. Maar de behoefte is en blijft groot.
Sinds kort kunnen het medisch-wetenschappelijk onderzoek en de gezondheidsindustrie elkaar ontmoeten in drie organisaties, specifiek opgezet om die synergie op gang te brengen: het Top Institute Pharma (TI Pharma), voor de ontwikkeling van nieuwe medicijnen, het BioMedical Materials Program (BMM), voor innovatieve ideeën op het terrein van biomedische materialen, en het Center for Translational Molecular Medicine (CTMM), voor baanbrekende initiatieven op het terrein van de genetica, moleculaire biologie en biochemie.
Het zijn onderzoeksvelden die elkaar steeds dichter naderen en vaak ook al overlappen. Denk aan de ontwikkeling van revolutionaire imagingtechnieken, die doktoren niet alleen in staat stellen om organen nauwkeurig in beeld te brengen door de nu al vertrouwde MRI-scanners, maar ook het verloop van ziekten en het effect van medische ingrepen veel beter zichtbaar maken – vaak tot op moleculair niveau.
Deze mogelijkheden gaan de komende decennia voor een revolutie zorgen op het terrein van de preventie en diagnose in de gezondheidszorg, en als Nederland daarbij een voorname rol wil spelen, zijn organisaties als het CTMM onontbeerlijk.
150 miljoen euro
Het CTMM is een Nederlands publiekprivaat samenwerkingsverband met inmiddels 96 partners. Naast de academische ziekenhuizen en vele universitaire instituten participeren vanuit de industrie tientallen bedrijven uit het mkb en bekende grote spelers zoals Philips, Schering-Plough en DSM.
Drie jaar geleden ontving CTMM een eerste subsidietoezegging van 150 miljoen euro uit het Fonds Economische Structuurversterking (de ‘aardgasbaten’), bestemd voor de financiering van innovatieve onderzoeks-voorstellen.
Die voorstellen moeten dan wel betrekking hebben op de vier ‘probleemgebieden’ die in 2006 vastgesteld zijn door de Raad voor Gezondheidsonderzoek: kanker, hart- en vaatziekten, neurodegeneratieve ziekten (zoals Alzheimer) en infectie- en autoimmuunziekten. De beoordeling van een voorstel is aan CTMM – en het moet natuurlijk van het hoogste niveau zijn, vanuit internationaal perspectief, vertelt CTMM-medewerkster Marjoke Kortas.
Call for proposals
‘Projectvoorstellen worden voorgelegd aan een commissie die (afgezien van de voorzitter) volledig bestaat uit buitenlandse topweten-schappers. Die brengt advies uit aan de Supervisory Board van CTMM, onder voorzitterschap van Hans Hoogervorst. Pas daar valt het daadwerkelijke besluit om een voorstel al dan niet te honoreren.’
Een eerste call for proposals, vorig jaar, leverde uiteindelijk negen goedgekeurde projectvoorstellen op die inmiddels allemaal zijn gestart. Een tweede call, vorig jaar, leverde er nog eens acht op. Die laatste zijn nu in voorbereiding.
Voorbeelden van projecten uit de eerste call zijn BioChip, de ontwikkeling van een diagnostische test voor de vroege detectie van acute leukemie en plasmaceltumoren, onder leiding van de vooraanstaande Rotterdamse oncoloog Bob Löwenberg. Beide vormen van kanker zijn moeilijk te bestrijden. BioChip moet een test opleveren, een biochip, die het mogelijk maakt een genetische vingerafdruk te maken van de tumor, waardoor een therapie kan worden ontworpen afgestemd op de individuele patiënt.