Door: Marcel Hulspas » Meer columns van Marcel Hulspas 
Gepubliceerd: donderdag 26 november 2009 01:39
Update: donderdag 26 november 2009 02:32
Barendrecht is bang. Bang voor de opslag van CO2 in de grond. De Barendrechters hebben altijd op een gasbel gewoond, tussen de gasleidingen, niks aan de hand, maar nu minister Cramer heeft besloten dat datzelfde gasveld gebruikt mag worden voor de opslag van CO2, staat Barendrecht op zijn kop. Alsof het kwaad kan.
Hoe is Barendrecht bang geworden? Hoe kon een kleine club bange Barendrechters de complete bevolking aansteken? Want, jazeker, angst is besmettelijk. Onderzoekers van de universiteit van Michigan gingen onlangs de straat op om mensen te vragen of ze bang waren een hartaanval te krijgen, of betrokken te raken bij een auto-ongeluk. In de helft van de gevallen moest de enquêteur eerst even niezen (nep dus), in de andere helft had zijn neus nergens last van. Mensen die ondervraagd werden door een niezende enquêteur, waren op slag een stuk bezorgder omtrent hun eigen gezondheid. Maar wat nog gekker is: ze schatten hun kans op een auto-ongeluk ook hoger in. Eén enkele nies, en het leven wordt op slag een stuk enger. Het enige wat voor deze besmetting nodig is, is dat de bangen voor hun angst uit durven komen. Dat is lastig. Daar is moed voor nodig. Maar internet biedt uitkomst.
Vroeger was alles eenvoudig. Als de overheid, de deskundigen en de media zeiden dat er geen reden was om bang te zijn, dat alles onder controle was, dan kropen de bangen diep weg in hun vertrouwde schulp. Alles wees er immers op dat de meerderheid niét bang was, en het laatste wat een bange wil, is tot de minderheid behoren. Want dat is eng.
Mensen willen niet ‘anders’ zijn, tot een minderheid behoren – een verschijnsel dat de Duitse politicologe Elisabth Noelle-Neumann ‘de spiraal van stilte’ noemt. Vraag iemand om een mening, zeg hem daarna dat dat een minderheidsstandpunt is, en prompt besluit een flink deel dat ze er toch een andere mening op nahouden. Namelijk die van de meerderheid. Internet doorbreekt die spiraal. Daar vinden de bangen elkaar. En omdat ze uitsluitend met elkaar spreken, en elkaar opjutten, ontstaat daar al snel de illusie dat iedereen bang is, of in ieder geval moet zijn. En prompt durven ze voor hun angst uit te komen. Met een lokale angstepidemie als resultaat.
Angst heeft het laatste woord. Of het nu om rekeningrijdenkastjes gaat, om vaccins of CO2: de overheid staat nu met lege handen. Of legt zich bij het onvermijdelijke neer. Burgemeester Simon Zuurbier van Barendrecht liet in de Volkskrantvan 21 november weten dat hij de zorgen van zijn burgers serieus neemt. ‘Het is niet mijn primaire taak ze te bekeren’, aldus Zuurbier. Maar ze zijn al bekeerd. De bange gelovigen regeren zijn gemeente.