Door: Redactie wetenschap
Gepubliceerd: maandag 4 januari 2010 20:21
Update: maandag 4 januari 2010 20:22
Als bacteriën niet meer met elkaar kunnen communiceren, krijgen infectieziekten minder kans.
Een groep Groningse onderzoekers onder leiding van de hoogleraren Bauke Dijkstra en Wim Quax heeft een nieuwe methode ontwikkeld om infectieziekten te bestrijden: door de communicatie tussen bacteriën te verstoren. Die onderlinge communicatie vindt plaats door middel van signaalstoffen die op hun beurt weer (na enige tijd) afgebroken worden door een enzym (‘quorum quenching acylase’). De onderzoekers hebben de structuur en werking hiervan ontrafeld.
Bacteriën ‘praten’ met elkaar door het uitwisselen van signaalmoleculen, en kunnen zo hun activiteiten op elkaar afstemmen. Zo kunnen bacteriën zich snel aanpassen aan veranderingen in hun omgeving, zoals het opraken van voedsel of de komst van vijanden of concurrenten. Maar ook de productie van stoffen die ziekteverschijnselen veroorzaken wordt in onderlinge samenspraak geregeld. De indringers wachten stiekem tot de groep groot genoeg is; pas dan signaleren ze elkaar om tot ‘de aanval’ over te gaan. Op die manier heeft de weerstand van het slachtoffer minder kans om hen effectief te bestrijden. Het quorum quenching acylase, waarvan het Groningse team de structuur heeft bepaald, is in staat de genoemde signaalmoleculen af te breken. Het kan worden ingezet om de communicatie tussen de bacteriën te verstoren. Eerste tests hebben laten zien dat het de virulentie onderdrukt van de bacterie Pseudomonas aeruginosa, de belangrijkste verwekker van cystische fibrose (taaislijmziekte). Wie weet het begin van een compleet nieuwe manier om ziekteverwekkers uit te schakelen. Door ze monddood te maken. De indringers wachten stiekem tot de groepgroot genoeg is.